Dopamin

Dopamin, tên tiếng Anh là dopamine, là một catecholamine nội sinh được sử dụng đường truyền tĩnh mạch như thuốc vận mạch và thuốc tăng co bóp cơ tim. Theo nhãn DailyMed cập nhật năm 2025, dopamine hydrochloride được chỉ định để cải thiện tình trạng huyết động trong sốc phân bố hoặc sốc do giảm cung lượng tim. Tác dụng của thuốc phụ thuộc tốc độ truyền: ở mức thấp, tác động dopaminergic chiếm ưu thế; ở mức trung bình, thuốc kích thích thụ thể beta-1; ở mức cao, tác dụng co mạch qua thụ thể alpha-1 trở nên rõ hơn. Dopamin có thể gây nhịp nhanh, loạn nhịp, tăng huyết áp, thiếu máu cục bộ ngoại vi và hoại tử nếu thoát mạch. Người bệnh phải được điều chỉnh giảm thể tích tuần hoàn, thiếu oxy và toan máu trước khi truyền. Thuốc chỉ được pha, truyền bằng bơm tiêm điện hoặc bơm truyền và theo dõi tại cơ sở y tế.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dopamin là thuốc gì?: Catecholamine dùng đường tĩnh mạch, có tác dụng vận mạch và tăng co bóp cơ tim phụ thuộc liều.
  • Chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ: Cải thiện huyết động trong sốc phân bố hoặc sốc do giảm cung lượng tim.
  • Liều khởi đầu theo nhãn: 2–5 microgam/kg/phút, truyền tĩnh mạch liên tục; điều chỉnh theo đáp ứng.
  • Liều tối đa theo nhãn: 50 microgam/kg/phút.
  • Nguy cơ chính: Loạn nhịp, tăng huyết áp, thiếu máu cục bộ, hoại tử do thoát mạch và hạ huyết áp khi ngừng đột ngột.
  • Sốc nhiễm khuẩn: Hướng dẫn Surviving Sepsis Campaign năm 2026 ưu tiên norepinephrine hơn dopamin.
  • “Liều thận”: KDIGO khuyến cáo không dùng dopamin liều thấp để phòng hoặc điều trị tổn thương thận cấp.
  • Tự sử dụng: Không. Thuốc phải được truyền và theo dõi liên tục trong cơ sở y tế.

Hoạt chất Dopamin là gì?

Dopamin là một catecholamine tự nhiên được sử dụng dưới dạng thuốc truyền tĩnh mạch để tăng co bóp cơ tim, thay đổi nhịp tim và co mạch tùy theo tốc độ truyền. Thuốc được dùng nhằm hỗ trợ huyết động trong một số tình trạng sốc hoặc suy tuần hoàn nghiêm trọng.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dopamin

INN Dopamine

CAS 51-61-6 Công thức C8H11NO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dopamin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dopamine

Tên IUPAC

4-(2-aminoethyl)benzene-1,2-diol

Tên hóa học khác

3,4-Dihydroxyphenethylamine | 2-(3,4-dihydroxyphenyl)ethylamine | 3-Hydroxytyramine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Dopamine hydrochloride, dopamin hydroclorid, 3-hydroxytyramine, 4-(2-aminoethyl)benzene-1,2-diol.

Tên viết tắt

DA

Tên Latinh / tên dược điển

Dopaminum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

51-61-6

UNII

VTD58H1Z2X

PubChem CID

681

RxNorm CUI

3628

Công thức phân tử

C8H11NO2

Dược động học của Dopamin

Dopamin có khởi phát tác dụng trong khoảng 5 phút sau khi bắt đầu truyền và tác dụng thường kéo dài dưới 10 phút sau khi ngừng. Thuốc phân bố rộng nhưng không vượt qua hàng rào máu–não với lượng đáng kể. Dopamin được chuyển hóa nhanh bởi monoamine oxidase và catechol-O-methyltransferase tại gan, thận và huyết tương. Khoảng 80% liều được đào thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa bất hoạt trong vòng 24 giờ. Thời gian bán thải ở người lớn dưới 2 phút.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không áp dụng quá trình hấp thu qua đường tiêu hóa vì dopamin được truyền trực tiếp vào tuần hoàn. Tác dụng huyết động bắt đầu trong khoảng 5 phút.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Về mặt quy ước, sinh khả dụng toàn thân là 100% khi thuốc được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch sau pha loãng đúng cách.

Giai đoạn II: Phân bố

Dopamin phân bố rộng trong cơ thể nhưng không đi qua hàng rào máu–não với lượng đáng kể. Vì vậy, dopamin truyền tĩnh mạch không được sử dụng để bổ sung dopamin trực tiếp cho hệ thần kinh trung ương trong bệnh Parkinson.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Khoảng 75% dopamin được chuyển hóa bởi monoamine oxidase và catechol-O-methyltransferase tại gan, thận và huyết tương thành acid homovanillic và acid 3,4-dihydroxyphenylacetic. Khoảng 25% được chuyển thành norepinephrine tại các đầu tận thần kinh adrenergic.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 80% liều được đào thải qua nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa bất hoạt trong vòng 24 giờ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải ở người lớn dưới 2 phút. Ở trẻ sơ sinh và trẻ em, thời gian bán thải biểu kiến được báo cáo khoảng 5–11 phút.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải ở người lớn.

Ở trẻ em, nhãn Hoa Kỳ ghi nhận độ thanh thải biểu kiến khoảng 46–168 mL/kg/phút, với biến thiên đáng kể giữa các nhóm tuổi và tình trạng lâm sàng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Đáp ứng với dopamin có thể bị ảnh hưởng bởi:

  • Tình trạng giảm thể tích tuần hoàn chưa được điều chỉnh.
  • Toan máu hoặc thiếu oxy.
  • Tuổi và mức độ trưởng thành ở trẻ sơ sinh.
  • Chức năng tim và sức cản mạch hệ thống.
  • Tốc độ truyền và thời gian truyền.
  • Thuốc ức chế monoamine oxidase.
  • Thuốc mê halogen hóa và các thuốc tác động lên hệ adrenergic.
  • Việc ngừng truyền đột ngột.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dopamin

Dopamin thuộc nhóm thuốc tim mạch, phân nhóm thuốc kích thích adrenergic và dopaminergic, mã ATC C01CA04. Thuốc có đặc tính vừa tăng co bóp cơ tim vừa vận mạch, với tác động tương đối lên thụ thể D1, D2, beta-1 và alpha-1 thay đổi theo tốc độ truyền.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tác dụng của dopamin phụ thuộc liều và tình trạng người bệnh:

  • Ở tốc độ dưới khoảng 5 microgam/kg/phút, kích thích thụ thể dopaminergic D1 và D2 chiếm ưu thế, gây giãn một số giường mạch như mạch thận, mạc treo và vành.
  • Khoảng 5–10 microgam/kg/phút, tác dụng beta-1 làm tăng sức co bóp cơ tim và có thể tăng nhịp tim.
  • Trên khoảng 10 microgam/kg/phút, tác dụng alpha-1 trở nên rõ hơn, làm co mạch và tăng sức cản mạch hệ thống.

Các ngưỡng này chỉ mang tính gần đúng; đáp ứng thực tế có thể khác giữa từng người bệnh.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dopamin có thể làm tăng cung lượng tim thông qua tăng sức co bóp và thể tích nhát bóp. Ở tốc độ truyền cao hơn, tác dụng co mạch làm tăng huyết áp nhưng cũng có thể giảm tưới máu ngoại vi và tạng. Thuốc khởi phát nhanh và hết tác dụng nhanh sau khi giảm hoặc ngừng truyền, cho phép điều chỉnh theo đáp ứng huyết động.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dopamin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dopamin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dopamin

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc ức chế monoamine oxidase có thể làm tăng mạnh và kéo dài tác dụng dopamin. Nếu đã dùng thuốc ức chế MAO trong 2–3 tuần trước đó, liều khởi đầu dopamin không nên vượt quá một phần mười liều thông thường theo nhãn.
  • Thuốc mê halogen hóa có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp thất hoặc tăng huyết áp.
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng có thể làm tăng đáp ứng tăng huyết áp.
  • Norepinephrine, epinephrine, oxytocin và các thuốc co mạch khác có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp nghiêm trọng.
  • Thuốc chẹn beta có thể đối kháng tác dụng trên tim; thuốc chẹn alpha có thể đối kháng tác dụng co mạch ngoại vi.
  • Phenytoin tiêm tĩnh mạch phối hợp có thể gây hạ huyết áp và nhịp chậm.
  • Alkaloid nấm cựa gà có thể làm tăng co mạch quá mức.
  • Dopamin có thể làm tăng tác dụng lợi tiểu của một số thuốc lợi tiểu.

Thắc mắc về hoạt chất Dopamin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 12 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *