Dihydroergotamin

Dihydroergotamin, tên tiếng Anh là dihydroergotamine, là một dẫn xuất alkaloid ergot được sử dụng để điều trị cấp tính cơn migraine có hoặc không có aura. Một số chế phẩm tiêm còn được phê duyệt cho cơn đau đầu cụm. Thuốc không được dùng để dự phòng migraine và không phù hợp với mọi loại đau đầu. Dihydroergotamin tác động lên các thụ thể serotonin, adrenergic và dopamin, trong đó tác dụng điều trị migraine chủ yếu được cho là liên quan đến thụ thể 5-HT1D. Hoạt chất có thể gây co mạch mạnh, thiếu máu cục bộ, tăng huyết áp và các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Nguy cơ đặc biệt cao khi phối hợp với thuốc ức chế mạnh CYP3A4, triptan, thuốc ergot hoặc thuốc co mạch khác. Dihydroergotamin là thuốc kê đơn; người bệnh không tự chẩn đoán migraine, tự dùng thuốc hoặc áp dụng liều của một dạng bào chế cho dạng khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất Dihydroergotamine, thường dùng dưới dạng muối mesylate
  • Tên viết tắt DHE
  • Nhóm dược lý Dẫn xuất ergotamine, thuốc đặc hiệu điều trị cơn migraine
  • Mã ATC N02CA01
  • Dạng dùng Dung dịch tiêm, bút tiêm dưới da, dung dịch xịt mũi, bột dùng qua mũi
  • Đường dùng Trong mũi, dưới da, tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch tùy sản phẩm
  • Chỉ định chính Điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura
  • Chỉ định của một số dạng tiêm Điều trị cấp cơn đau đầu cụm
  • Không phải thuốc dự phòng Không dùng thường xuyên hằng ngày để phòng migraine
  • Cảnh báo nổi bật Co thắt mạch, thiếu máu cục bộ, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp
  • Tương tác chống chỉ định Thuốc ức chế mạnh CYP3A4; triptan hoặc thuốc ergot dùng trong vòng 24 giờ
  • Thai kỳ Tránh sử dụng vì nguy cơ gây chuyển dạ sinh non và tác dụng co tử cung
  • Nguyên tắc sử dụng Chỉ dùng khi chẩn đoán migraine đã rõ và theo đúng sản phẩm được kê
  • Các công thức dùng qua mũi hiện có thể cung cấp hàm lượng mỗi liều rất khác nhau, chẳng hạn 1,45 mg, 2 mg hoặc 5,2 mg. Các con số này không thể quy đổi trực tiếp để người bệnh tự thay thế sản phẩm.

Hoạt chất Dihydroergotamin là gì?

Dihydroergotamin là dẫn xuất ergotamine dùng để điều trị cấp tính một số cơn đau đầu nguyên phát, chủ yếu là migraine.

Thuốc không phải thuốc giảm đau thông thường và không được sử dụng cho mọi trường hợp đau đầu. Chỉ nên dùng khi chẩn đoán migraine hoặc đau đầu cụm đã được xác lập bởi chuyên gia y tế.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dihydroergotamin

INN Tên INN: Dihydroergotamine.; Tên muối thường dùng: Dihydroergotamine mesylate.

CAS 511-12-6 Công thức C33H37N5O5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dihydroergotamin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tên INN: Dihydroergotamine.; Tên muối thường dùng: Dihydroergotamine mesylate.

Tên IUPAC

(6aR,9R,10aR)-N-[(1S,2S,4R,7S)-7-benzyl-2-hydroxy-4-methyl-5,8-dioxo-3-oxa-6,9-diazatricyclo[7.3.0.0^{2,6}]dodecan-4-yl]-7-methyl-6,6a,8,9,10,10a-hexahydro-4H-indolo[4,3-fg]quinoline-9-carboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Dihydroergotamine; dihydroergotamine mesilate; dihydroergotamine mesylate; DHE; dihydroergotamin mesylat.

Tên viết tắt

DHE

Tên Latinh / tên dược điển

Dihydroergotaminum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

511-12-6

UNII

436O5HM03C

PubChem CID

10531

RxNorm CUI

3418

Công thức phân tử

C33H37N5O5

Dược động học của Dihydroergotamin

Dihydroergotamine có sinh khả dụng đường uống thấp. Thuốc được hấp thu nhanh khi tiêm hoặc đưa qua niêm mạc mũi, gắn protein huyết tương cao và phân bố rộng.

Thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Đường thải trừ chính là qua mật vào phân; chỉ một tỷ lệ nhỏ thuốc không đổi được bài tiết qua nước tiểu. Thời gian bán thải cuối khoảng 9–13 giờ tùy công thức và đường dùng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi sử dụng TRUDHESA qua mũi, thời gian trung bình đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương khoảng 0,5 giờ.

Sau khi tiêm dưới da bằng bút BREKIYA, thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh khoảng 0,4 giờ. Với bột dùng qua mũi ATZUMI, thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh cũng khoảng 0,5 giờ.

Các thông số này thuộc từng sản phẩm cụ thể và không dùng để so sánh trực tiếp hiệu quả lâm sàng.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống thấp. Sinh khả dụng tuyệt đối của đường tiêm dưới da và tiêm bắp chưa được xác định trong nhãn tiêm cổ điển; không ghi nhận khác biệt đáng kể về sinh khả dụng giữa hai đường này. Với công thức xịt mũi truyền thống, sinh khả dụng trung bình khoảng 32% so với đường tiêm. Mức hấp thu có thể biến thiên giữa người dùng và phụ thuộc kỹ thuật xịt.

Không áp dụng mức sinh khả dụng 32% cho mọi thiết bị đưa thuốc qua mũi vì công nghệ phân phối và hàm lượng của từng sản phẩm khác nhau.

Giai đoạn II: Phân bố

Dihydroergotamine gắn khoảng 93% với protein huyết tương.

Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 800 lít, cho thấy thuốc phân bố rộng vào các mô.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dihydroergotamine được chuyển hóa chủ yếu tại gan và có liên quan đến CYP3A.

Bốn chất chuyển hóa đã được xác định trong huyết tương người. Chất chuyển hóa chính là 8′-β-hydroxydihydroergotamine, có ái lực với thụ thể adrenergic và serotonin tương đương thuốc mẹ trong một số mô hình tiền lâm sàng.

Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ dihydroergotamine và dẫn đến co thắt mạch nguy hiểm.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ chính là qua mật vào phân.

Sau tiêm bắp, khoảng 6–7% dihydroergotamine không đổi được bài tiết trong nước tiểu. Sau dùng qua mũi bằng công thức truyền thống, lượng thuốc mẹ thu hồi trong nước tiểu khoảng 2% liều.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch: thời gian bán thải cuối khoảng 9 giờ. Công thức xịt mũi truyền thống: khoảng 10 giờ. TRUDHESA: thời gian bán thải biểu kiến trung bình khoảng 12 giờ. ATZUMI: thời gian bán thải biểu kiến trung bình khoảng 13 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân sau tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp khoảng 1,5 lít/phút, chủ yếu phản ánh thanh thải qua gan.

Độ thanh thải qua thận khoảng 0,1 lít/phút và không thay đổi đáng kể theo đường sử dụng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

Dạng bào chế và thiết bị đưa thuốc vào mũi. Kỹ thuật sử dụng thiết bị xịt hoặc hít qua mũi. Chức năng gan. Sử dụng đồng thời thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4. Suy thận hoặc suy gan nặng. Thuốc gây co mạch dùng đồng thời. Hút thuốc hoặc sử dụng sản phẩm chứa nicotine.

Chưa có nghiên cứu đầy đủ đánh giá ảnh hưởng của suy gan, suy thận, giới tính, chủng tộc hoặc thai kỳ lên dược động học. Suy gan hoặc suy thận nặng là chống chỉ định trong các nhãn được tham khảo.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dihydroergotamin

Dihydroergotamine là một dẫn xuất alkaloid ergot có hoạt tính trên nhiều thụ thể:

Ái lực cao với thụ thể serotonin 5-HT1Dα và 5-HT1Dβ. Ái lực với các thụ thể 5-HT1A, 5-HT2A và 5-HT2C. Tương tác với thụ thể adrenergic α1, α2A và α2B. Tương tác với thụ thể dopamin D2L và D3.

Hoạt tính đa thụ thể góp phần tạo tác dụng chống migraine nhưng cũng liên quan đến co mạch và nhiều phản ứng không mong muốn.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế điều trị migraine chưa được xác định hoàn toàn. Tác dụng điều trị thường được quy cho hoạt tính chủ vận tại thụ thể 5-HT1D.

Các cơ chế được đề xuất gồm:

Tác động lên thụ thể serotonin ở mạch máu nội sọ. Ức chế giải phóng các neuropeptide gây viêm từ đầu tận thần kinh của hệ tam thoa. Điều hòa truyền tín hiệu đau trong hệ thần kinh tam thoa–mạch máu. Gây co một số mạch máu đang giãn trong cơn migraine.

Dihydroergotamine đồng thời có đặc tính gây co tử cung.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dihydroergotamine có thể làm co mạch và tăng huyết áp. Mức tăng huyết áp đáng kể đã được báo cáo ở cả người có và không có tiền sử tăng huyết áp.

Thuốc có thể gây co động mạch vành, mạch ngoại vi và các hệ mạch khác. Co mạch kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim, thiếu máu chi, thiếu máu đại tràng, hoại tử hoặc đột quỵ.

Dihydroergotamine còn có đặc tính gây co tử cung, liên quan đến nguy cơ chuyển dạ sinh non.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dihydroergotamin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dihydroergotamin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dihydroergotamin

Thuốc ức chế mạnh CYP3A4

Chống chỉ định phối hợp với:

Ritonavir, nelfinavir, indinavir và một số thuốc ức chế protease. Clarithromycin, erythromycin và một số kháng sinh macrolide. Ketoconazole, itraconazole và một số thuốc kháng nấm azole.

Phối hợp có thể làm tăng nồng độ dihydroergotamine, gây co thắt mạch, thiếu máu não hoặc thiếu máu chi đe dọa tính mạng.

Các thuốc ức chế CYP3A4 mức độ vừa như fluconazole, fluoxetine, fluvoxamine, nefazodone hoặc nước bưởi cũng cần được bác sĩ đánh giá thận trọng.

Triptan và thuốc ergot

Không dùng dihydroergotamine trong vòng 24 giờ trước hoặc sau:

Sumatriptan và các triptan khác. Ergotamine. Thuốc hoặc sản phẩm khác chứa dẫn xuất ergot.

Tác dụng co mạch có thể cộng hợp.

Thuốc chẹn beta

Propranolol có thể làm tăng tác dụng co mạch của alkaloid ergot ở một số người, mặc dù không phải mọi nghiên cứu đều ghi nhận thay đổi dược động học.

Thuốc co mạch và nicotine

Không phối hợp với thuốc co mạch ngoại vi hoặc trung ương. Nicotine có thể làm tăng xu hướng co mạch và nguy cơ thiếu máu cục bộ.

Thuốc tác động serotonin

Yếu cơ, tăng phản xạ và mất phối hợp đã được báo cáo hiếm gặp khi thuốc chủ vận 5-HT1 được dùng cùng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc như fluoxetine, paroxetine, sertraline hoặc fluvoxamine.

Người bệnh phải cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung, thuốc cảm cúm và sản phẩm chứa nicotine cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Dihydroergotamin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *