Delamanid

Delamanid là thuốc chống lao đường uống có hoạt tính đối với Mycobacterium tuberculosis. Thuốc không được dùng đơn độc mà phải kết hợp với các thuốc chống lao khác trong một phác đồ phù hợp nhằm điều trị lao đa kháng hoặc lao kháng rifampicin. Theo nhãn EMA, delamanid được chỉ định cho lao phổi đa kháng ở người lớn và trẻ có cân nặng từ 10 kg khi không thể xây dựng phác đồ hiệu quả vì tình trạng kháng thuốc hoặc không dung nạp. WHO năm 2025 cũng khuyến nghị phác đồ 6 tháng BDLLfxC có delamanid cho một số người mắc MDR/RR-TB. Nguy cơ an toàn quan trọng nhất là kéo dài khoảng QT, đặc biệt khi người bệnh hạ albumin máu, rối loạn điện giải hoặc dùng đồng thời thuốc khác ảnh hưởng nhịp tim. Việc điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa lao quản lý và theo dõi bằng điện tâm đồ, xét nghiệm điện giải, chức năng cơ quan và xét nghiệm vi khuẩn học.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Delamanid
  • Nhóm thuốc: Thuốc kháng mycobacteria, thuốc chống lao
  • Mã ATC: J04AK06
  • Dạng dùng: Viên nén bao phim 50 mg; viên phân tán 25 mg
  • Đường dùng: Uống
  • Tác nhân đích: *Mycobacterium tuberculosis*
  • Chỉ định theo EMA: Phối hợp điều trị lao phổi đa kháng khi không thể xây dựng phác đồ hiệu quả khác
  • Vai trò theo WHO 2025: Thành phần của phác đồ BDLLfxC 6 tháng cho một số trường hợp MDR/RR-TB hoặc pre-XDR-TB
  • Nguy cơ chính: Kéo dài QTc và rối loạn nhịp tim
  • Theo dõi quan trọng: ECG, kali, calci, magnesi, albumin, chức năng gan thận, đáp ứng vi khuẩn học
  • Cách dùng: Uống cùng thức ăn; luôn dùng trong phác đồ phối hợp
  • Phân loại: Thuốc kê đơn hạn chế, điều trị dưới giám sát chuyên môn

Hoạt chất Delamanid là gì?

Delamanid là thuốc chống lao đường uống có tác dụng ức chế quá trình tạo thành một số acid mycolic thiết yếu của thành tế bào Mycobacterium tuberculosis. Thuốc được sử dụng cùng những thuốc chống lao khác trong phác đồ điều trị lao kháng thuốc.

Delamanid không phải thuốc điều trị lao tiềm ẩn hoặc thuốc dùng đơn độc cho lao thông thường.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Delamanid

INN Delamanid.; Tên chung quốc tế được sử dụng thống nhất là delamanid.

CAS 681492-22-8 Công thức C25H25F3N4O6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Delamanid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Delamanid.; Tên chung quốc tế được sử dụng thống nhất là delamanid.

Tên IUPAC

(2R)-2-methyl-6-nitro-2-[[4-[4-[4-(trifluoromethoxy)phenoxy]piperidin-1-yl]phenoxy]methyl]-3H-imidazo[2,1-b][1,3]oxazole

Tên khác / tên đồng nghĩa

Delamanid; Mã phát triển: OPC-67683; Tên thương mại được biết đến rộng rãi: Deltyba; Tên đồng nghĩa hóa học đầy đủ.

Tên viết tắt

DLM

Tên Latinh / tên dược điển

Delamanidum

Tên USAN

delamanid

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

681492-22-8

UNII

8OOT6M1PC7

PubChem CID

6480466

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Công thức phân tử

C25H25F3N4O6

Dược động học của Delamanid

Delamanid được hấp thu qua đường uống tốt hơn khi dùng với thức ăn, gắn rất mạnh với protein huyết tương và có thể tích phân bố biểu kiến lớn. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu trong huyết tương qua albumin và một phần qua CYP3A4. Thời gian bán thải khoảng 30–38 giờ; dưới 5% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu và thuốc chủ yếu được thải qua phân.

Mức phơi nhiễm delamanid tăng ít hơn tỷ lệ tăng liều, cho thấy dược động học không tuyến tính hoàn toàn trong phạm vi liều nghiên cứu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được khoảng 4–5 giờ sau khi uống. Thức ăn làm tăng sinh khả dụng, vì vậy thuốc được khuyến cáo dùng cùng bữa ăn.

Không nên tự thay đổi cách dùng giữa lúc no và lúc đói vì có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm thuốc.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối: chưa được xác định đầy đủ.

Tài liệu WHO-PQ ước tính sinh khả dụng đường uống khoảng 25–47%. Dùng với thức ăn làm tăng mức phơi nhiễm khoảng 2,7 lần so với lúc đói.

Giai đoạn II: Phân bố

Delamanid gắn với protein huyết tương ở mức ít nhất 99,5%. Thể tích phân bố biểu kiến Vz/F khoảng 2.100 lít, cho thấy thuốc phân bố rộng vào mô.

Tỷ lệ gắn protein rất cao là một trong những lý do cần đặc biệt thận trọng khi albumin huyết thanh thấp.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Delamanid được chuyển hóa chủ yếu trong huyết tương thông qua albumin và ở mức độ thấp hơn qua CYP3A4. Hồ sơ chuyển hóa chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn.

Các chất chuyển hóa đã xác định không có hoạt tính kháng mycobacteria. Một số chất chuyển hóa, đặc biệt DM-6705, liên quan đến kéo dài khoảng QTc. Nồng độ các chất chuyển hóa tăng dần và đạt trạng thái ổn định sau khoảng 6–10 tuần.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dưới 5% liều uống được thu hồi trong nước tiểu. Delamanid không được xem là bài tiết đáng kể qua nước tiểu và chủ yếu được thải qua phân.

Chưa rõ delamanid và các chất chuyển hóa có được loại bỏ đáng kể bằng lọc máu hoặc thẩm phân phúc mạc hay không.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của delamanid khoảng 30–38 giờ.

Thời gian tồn tại của một số chất chuyển hóa và mức ảnh hưởng lâm sàng sau khi ngừng thuốc: .

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân biểu kiến trung bình được WHO-PQ ghi nhận khoảng 300–400 mL/giờ/kg khi dùng liều 100 mg hai lần mỗi ngày.

Giá trị có thể thay đổi theo tình trạng albumin, chức năng gan, thuốc phối hợp và đặc điểm cá thể.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Thức ăn: làm tăng mức phơi nhiễm khoảng 2,7 lần.
  • Albumin huyết thanh: albumin tham gia chuyển hóa delamanid; hạ albumin liên quan tăng nguy cơ kéo dài QTc.
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 mạnh: có thể làm giảm đáng kể mức phơi nhiễm delamanid.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh: có thể làm tăng chất chuyển hóa DM-6705.
  • Suy gan: chưa có đủ dữ liệu ở mức độ trung bình đến nặng.
  • Suy thận nặng: chưa có đủ dữ liệu.
  • Tuổi cao: không có người từ 65 tuổi trở lên trong các thử nghiệm chính được nêu trong SmPC.
  • Cân nặng và tuổi trẻ em: liều phải được điều chỉnh theo nhóm cân nặng để đạt mức phơi nhiễm tương tự người lớn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Delamanid

  • Thuốc kháng mycobacteria.
  • Thuốc điều trị bệnh lao.
  • Hoạt chất ức chế tổng hợp thành tế bào mycobacteria.
  • Thuốc chống lao có mã ATC J04AK06.
  • Thành phần có thể được sử dụng trong một số phác đồ MDR/RR-TB ngắn hoặc dài theo hướng dẫn WHO.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Delamanid ức chế tổng hợp hai thành phần của thành tế bào mycobacteria:

  • Methoxy-mycolic acid.
  • Keto-mycolic acid.

Sự thiếu hụt các acid mycolic này làm rối loạn cấu trúc và chức năng thành tế bào M. tuberculosis.

Đột biến tại một trong các gene liên quan coenzym F420 có thể tạo cơ chế kháng delamanid. Kháng thuốc đã được ghi nhận xuất hiện trong quá trình điều trị, đặc biệt khi phác đồ không có đủ thuốc còn hiệu lực.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Delamanid có hoạt tính chống M. tuberculosis và các mycobacteria nhạy cảm. Các chất chuyển hóa đã xác định không có hoạt tính kháng mycobacteria.

Thuốc không cho thấy hoạt tính in vitro đối với các loài vi khuẩn không thuộc nhóm mycobacteria. Delamanid không có kháng chéo đã biết với đa số thuốc chống lao đang sử dụng, nhưng đột biến liên quan hệ coenzym F420 có thể liên quan đến giảm nhạy cảm với các nitroimidazole khác; ý nghĩa lâm sàng cụ thể cần căn cứ xét nghiệm và hướng dẫn chuyên môn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Delamanid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Delamanid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Delamanid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Clofazimine

Clofazimine và delamanid có thể gây kéo dài QT cộng hợp. WHO nêu rõ delamanid thuộc nhóm thuốc có thể làm tăng thêm QT khi dùng cùng clofazimine; dữ liệu quan sát cũng cho thấy cần theo dõi chặt khi các thuốc này xuất hiện trong cùng phác đồ.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học cộng hợp trên tái cực tim. Bằng chứng exact-pair bị ảnh hưởng bởi việc các thuốc thường được dùng trong phác đồ đa thuốc, nhưng nguy cơ QT cộng hợp được các hướng dẫn thừa nhận.

Ảnh hưởng:

QTcF có thể tăng và một số bệnh nhân có thể vượt các ngưỡng cần can thiệp, nhất là khi kèm levofloxacin, bedaquiline hoặc các yếu tố nguy cơ khác.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp có thể được sử dụng trong phác đồ lao kháng thuốc khi có chỉ định, nhưng cần ECG và theo dõi điện giải. Hạn chế các thuốc kéo dài QT không cần thiết và đánh giá lại phác đồ nếu QTcF tăng đáng kể hoặc xuất hiện loạn nhịp.

ECG/QTcF; kali, magnesi, calci; nhịp tim; ngất, hồi hộp, chóng mặt.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

WHO | Operational handbook on tuberculosis, Module 4: treatment and care (2025) | Delamanid + clofazimine: khả năng QT cộng hợp | https://tbksp.who.int/sites/default/files/2025-06/3332%20HANDBOOK%20Module%204%20210525%20ACCESSIBLE%20ELECTRONIC.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03
PubMed | Delamanid-containing regimens over 24 weeks for MDR/RR-TB | Khuyến cáo theo dõi QT chặt khi delamanid phối hợp clofazimine và levofloxacin | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41090140/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Delamanid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *