Daunorubicin

Daunorubicin, còn gọi là daunomycin, là thuốc hóa trị thuộc nhóm anthracycline và chất ức chế topoisomerase II. Thuốc thường được phối hợp với các thuốc chống ung thư khác để điều trị cảm ứng thuyên giảm trong bệnh bạch cầu cấp dòng tủy ở người lớn và bệnh bạch cầu cấp dòng lympho ở người lớn hoặc trẻ em. Daunorubicin chỉ được dùng qua đường tĩnh mạch tại cơ sở chuyên khoa ung thư – huyết học. Thuốc có thể gây suy tủy nghiêm trọng, nhiễm trùng, xuất huyết, tổn thương cơ tim và suy tim có khả năng xuất hiện trong điều trị hoặc nhiều tháng đến nhiều năm sau đó. Nếu thuốc thoát ra ngoài mạch máu, hoại tử mô nặng có thể xảy ra. Người bệnh cần được theo dõi công thức máu, chức năng tim, gan, thận và acid uric trong suốt quá trình điều trị. Đây là thuốc kê đơn độc tế bào, không được tự ý mua hoặc sử dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên hoạt chất: Daunorubicin
  • Tên khác: Daunomycin
  • Dạng thường dùng: Daunorubicin hydrochloride
  • Nhóm thuốc: Anthracycline, thuốc chống ung thư, chất ức chế topoisomerase II
  • Mã ATC: L01DB02
  • Đường dùng: Tĩnh mạch
  • Chỉ định chính theo nhãn Hoa Kỳ: Điều trị cảm ứng thuyên giảm AML ở người lớn và ALL ở người lớn, trẻ em, khi phối hợp thuốc
  • Độc tính giới hạn liều: Suy tủy và độc tính trên tim
  • Nguy cơ đặc biệt: Suy tim, nhiễm trùng, xuất huyết, thoát mạch gây hoại tử, tăng acid uric
  • Theo dõi chính: Công thức máu, tủy xương, ECG/LVEF, gan, thận, acid uric
  • Phân loại: Thuốc kê đơn, thuốc độc tế bào
  • Lưu ý: Không được tiêm bắp hoặc tiêm dưới da

Hoạt chất Daunorubicin là gì?

Daunorubicin là thuốc hóa trị anthracycline dùng trong điều trị một số bệnh bạch cầu cấp. Thuốc gây tổn thương DNA của tế bào, ức chế hoạt động của topoisomerase II và làm tế bào ung thư mất khả năng nhân lên.

Daunorubicin thường được dùng trong phác đồ phối hợp, không phải thuốc mà người bệnh có thể tự sử dụng độc lập.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Daunorubicin

INN Daunorubicin.; Dạng muối thường được sử dụng trong thuốc tiêm là daunorubicin hydrochloride.

CAS 20830-81-3 Công thức C27H29NO10

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Daunorubicin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Daunorubicin.; Dạng muối thường được sử dụng trong thuốc tiêm là daunorubicin hydrochloride.

Tên IUPAC

(7S,9S)-9-acetyl-7-[(2R,4S,5S,6S)-4-amino-5-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-6,9,11-trihydroxy-4-methoxy-8,10-dihydro-7H-tetracene-5,12-dione

Tên khác / tên đồng nghĩa

Daunomycin; Daunomycin hydrochloride; Daunorubicin hydrochloride; Rubidomycin; DNR, viết tắt thường gặp trong các phác đồ hóa trị; Daunomycin và daunorubicin về cơ bản là tên gọi của cùng hoạt chất. NCI sử dụng “daunomycin hydrochloride” như một tên đồng nghĩa của daunorubicin hydrochloride.

Tên viết tắt

DNR

Tên Latinh / tên dược điển

Daunorubicinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

20830-81-3

UNII

ZS7284E0ZP

PubChem CID

30323

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Công thức phân tử

C27H29NO10

Dược động học của Daunorubicin

Sau khi tiêm tĩnh mạch, nồng độ daunorubicin trong huyết tương giảm nhanh do thuốc được hấp thu vào mô. Sau giai đoạn phân bố nhanh, nồng độ giảm chậm hơn ở pha cuối. Daunorubicin được chuyển hóa mạnh tại gan và các mô khác thành daunorubicinol, một chất chuyển hóa vẫn có hoạt tính chống ung thư.

Thuốc được thải trừ qua cả nước tiểu và mật. Suy gan hoặc suy thận có thể làm tăng độc tính và là căn cứ để bác sĩ giảm liều.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không áp dụng quá trình hấp thu qua đường tiêu hóa vì thuốc được sử dụng bằng đường tĩnh mạch.

Sau khi tiêm, nồng độ thuốc trong huyết tương giảm nhanh, phản ánh sự phân bố và tích lũy nhanh vào các mô.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Daunorubicin được đưa trực tiếp vào tuần hoàn bằng đường tĩnh mạch nên sinh khả dụng hệ thống về mặt nguyên tắc là hoàn toàn.

Sinh khả dụng đường uống: không áp dụng.

Không có dạng daunorubicin uống thông thường được phê duyệt trong các nhãn đã đối chiếu.

Giai đoạn II: Phân bố

Daunorubicin phân bố nhanh và rộng trong các mô. Nồng độ cao được ghi nhận tại:

  • Lách.
  • Thận.
  • Gan.
  • Phổi.
  • Tim.

Thuốc gắn với nhiều thành phần tế bào, đặc biệt là acid nucleic. Chưa có bằng chứng cho thấy daunorubicin đi qua hàng rào máu–não với lượng đáng kể, nhưng thuốc có thể đi qua nhau thai.

Thể tích phân bố định lượng: .

Tỷ lệ gắn protein huyết tương chính xác: .

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Daunorubicin được chuyển hóa rộng rãi ở gan và các mô khác, chủ yếu nhờ các enzyme aldo-keto reductase trong bào tương.

Chất chuyển hóa chính là daunorubicinol, vẫn có hoạt tính chống ung thư. Khoảng 40% lượng thuốc trong huyết tương ở dạng daunorubicinol sau 30 phút và khoảng 60% sau 4 giờ trong dữ liệu dược động học của nhãn.

Các con đường chuyển hóa khác gồm:

  • Khử liên kết glycosid.
  • Khử methyl tại vị trí 4-O.
  • Liên hợp sulfate.
  • Liên hợp glucuronide.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 25% liều daunorubicin được thải qua nước tiểu ở dạng còn hoạt tính. Khoảng 40% liều được ước tính thải trừ qua mật.

Vì thuốc có đường thải trừ qua cả gan và thận, rối loạn chức năng của một trong hai cơ quan có thể làm tăng mức phơi nhiễm và độc tính.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Dược động học của daunorubicin có nhiều pha:

  • Thời gian bán thải pha đầu: khoảng 45 phút.
  • Thời gian bán thải pha cuối: khoảng 18,5 giờ.
  • Thời gian bán thải của chất chuyển hóa daunorubicinol: khoảng 26,7 giờ.

Các giá trị trên có thể thay đổi theo tuổi, chức năng gan, chức năng thận, liều dùng và phác đồ phối hợp.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị định lượng độ thanh thải toàn phần trong nhãn chính thức được đối chiếu: .

Độ thanh thải có thể giảm ở người suy gan hoặc suy thận. Nhãn hiện hành khuyến cáo giảm liều dựa trên bilirubin huyết thanh hoặc creatinin huyết thanh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm hoặc độc tính gồm:

  • Suy gan.
  • Suy thận.
  • Tuổi cao.
  • Tuổi nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
  • Tiền sử dùng anthracycline.
  • Xạ trị vùng ngực hoặc vùng tim.
  • Dùng đồng thời thuốc gây độc tim.
  • Dùng đồng thời thuốc ức chế tủy.
  • Tổng liều anthracycline tích lũy.

Ở người cao tuổi, suy giảm chức năng thận theo tuổi và dự trữ tủy xương thấp có thể làm tăng nguy cơ độc tính. Ở trẻ em, độc tính trên tim có thể xuất hiện ở tổng liều tích lũy thấp hơn so với người lớn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Daunorubicin

Daunorubicin thuộc các nhóm:

  • Anthracycline.
  • Kháng sinh chống ung thư.
  • Chất xen vào DNA.
  • Chất ức chế topoisomerase II.
  • Thuốc độc tế bào.
  • Thuốc chống ung thư mã ATC L01DB02.

Thuốc có cơ chế và độc tính liên quan đến những anthracycline khác như doxorubicin, idarubicin và epirubicin, nhưng không được tự thay thế giữa các hoạt chất.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Daunorubicin tác động qua nhiều cơ chế:

  1. Xen vào DNA: Phân tử thuốc chèn giữa các cặp base của DNA.
  2. Ức chế topoisomerase II: Thuốc ổn định phức hợp DNA–topoisomerase II sau khi DNA đã bị cắt và ngăn quá trình nối lại.
  3. Gây đứt gãy DNA: Có thể hình thành đứt gãy một sợi và hai sợi DNA.
  4. Ức chế polymerase: Làm giảm quá trình tổng hợp và sửa chữa DNA.
  5. Ảnh hưởng biểu hiện gene: Làm rối loạn quá trình phiên mã.
  6. Tạo gốc tự do: Các chất trung gian oxy hóa có thể gây tổn thương DNA và màng tế bào.

Những cơ chế này đồng thời góp phần tạo ra hoạt tính chống ung thư và một số độc tính, đặc biệt là độc tính trên cơ tim.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Daunorubicin có hoạt tính chống phân bào và gây độc tế bào. Thuốc tác động mạnh lên các tế bào tăng sinh nhanh, bao gồm tế bào bệnh bạch cầu, nhưng cũng ảnh hưởng đến tế bào tủy xương, niêm mạc tiêu hóa, nang tóc và một số tế bào bình thường khác.

Đáp ứng và độc tính phụ thuộc vào:

  • Liều mỗi lần dùng.
  • Lịch điều trị.
  • Tổng liều tích lũy.
  • Thuốc phối hợp.
  • Dự trữ tủy xương.
  • Chức năng tim.
  • Chức năng gan và thận.
  • Tiền sử hóa trị và xạ trị.

Suy tủy và độc tính trên tim là hai độc tính có thể giới hạn liều điều trị.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Daunorubicin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Daunorubicin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Daunorubicin

Các anthracycline và thuốc gây độc tim
Tiền sử dùng doxorubicin hoặc anthracycline khác làm tăng nguy cơ độc tính tim. Tổng liều tích lũy của mọi thuốc anthracycline phải được tính trước khi dùng daunorubicin.
Cyclophosphamide
Dùng cyclophosphamide cùng daunorubicin có thể làm tăng độc tính trên tim.
Thuốc ức chế tủy xương
Phối hợp với các thuốc gây suy tủy có thể làm giảm sâu bạch cầu, tiểu cầu và hồng cầu. Có thể cần điều chỉnh liều và tăng cường theo dõi.
Thuốc gây độc gan
Các thuốc gây độc gan, chẳng hạn methotrexate liều cao trong ví dụ của nhãn, có thể làm suy giảm chức năng gan và tăng nguy cơ tích lũy daunorubicin.
Xạ trị vùng ngực hoặc vùng tim
Xạ trị vùng bao gồm tim có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ tim. Nhãn ghi nhận ngưỡng nguy cơ độc tim có thể thấp hơn ở người đã xạ trị vùng tim.
Heparin và tương hợp truyền tĩnh mạch
Nhãn khuyến cáo không trộn daunorubicin trong cùng dung dịch với heparin hoặc thuốc khác do nguy cơ không tương hợp.

Danh sách trên không bao gồm mọi tương tác có thể có. Bác sĩ hoặc dược sĩ cần kiểm tra toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, sản phẩm bổ sung và điều trị chống ung thư người bệnh đang sử dụng.

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *