Deferiprone

Deferiprone là thuốc tạo phức chelat sắt dùng đường uống, được sử dụng để làm giảm tình trạng quá tải sắt do truyền máu ở những nhóm người bệnh phù hợp. Hoạt chất liên kết với sắt hóa trị ba theo tỷ lệ ba phân tử Deferiprone với một ion sắt, tạo thành phức hợp được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Phạm vi chỉ định thay đổi theo quốc gia và dạng bào chế: nhãn Hoa Kỳ hiện bao gồm một số người bệnh thalassemia, bệnh hồng cầu hình liềm hoặc các thiếu máu khác; nhãn châu Âu tập trung vào thalassemia major khi liệu pháp thải sắt hiện tại không phù hợp hoặc không đủ hiệu quả. Nguy cơ quan trọng nhất là giảm bạch cầu trung tính và mất bạch cầu hạt, có thể dẫn đến nhiễm trùng nặng hoặc tử vong. Vì vậy, người dùng phải xét nghiệm ANC định kỳ và ngừng thuốc, liên hệ bác sĩ ngay khi sốt, đau họng hoặc có triệu chứng nhiễm trùng. (DailyMed)

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Deferiprone là gì?: Thuốc tạo phức chelat sắt có hoạt tính đường uống.
  • Mã ATC: V03AC02.
  • Cơ chế: Ba phân tử Deferiprone liên kết với một ion Fe³⁺.
  • Đường đào thải: Chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng thuốc, chất chuyển hóa và phức hợp với sắt.
  • Chỉ định: Quá tải sắt do truyền máu ở các nhóm bệnh nhân được phê duyệt theo từng nhãn thuốc.
  • Liều khởi đầu thường gặp: Tổng liều 75 mg/kg/ngày, chia theo dạng bào chế và hướng dẫn của sản phẩm.
  • Cảnh báo nghiêm trọng: Giảm bạch cầu trung tính, mất bạch cầu hạt, nhiễm trùng nặng và tử vong.
  • Theo dõi: ANC, ALT, ferritin và nồng độ kẽm.
  • Dấu hiệu cần xử trí ngay: Sốt, đau họng, loét miệng, rét run hoặc triệu chứng giống cúm.
  • Deferiprone thuộc nhóm thuốc tạo phức chelat sắt, mã ATC V03AC02. Cảnh báo đóng khung trong nhãn Hoa Kỳ yêu cầu theo dõi ANC trước và trong quá trình điều trị. (ATCddd)

Hoạt chất Deferiprone là gì?

Deferiprone là thuốc thải sắt dùng đường uống. Thuốc liên kết với lượng sắt hóa trị ba dư thừa trong cơ thể, tạo thành phức hợp trung tính có thể được đào thải chủ yếu qua nước tiểu.

Deferiprone không điều trị nguyên nhân gây thiếu máu và không thay thế truyền máu khi người bệnh vẫn cần truyền máu. (DailyMed)

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Deferiprone

INN Deferiprone; tên chung quốc tế: Deferiprone.

CAS 30652-11-0 Công thức C7H9NO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Deferiprone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Deferiprone; tên chung quốc tế: Deferiprone.

Tên IUPAC

3-hydroxy-1,2-dimethylpyridin-4-one

Tên hóa học khác

3-Hydroxy-1,2-dimethyl-4(1H)-pyridone

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: 3-hydroxy-1,2-dimethylpyridin-4-one. Ferriprox là tên thương mại, không phải tên đồng nghĩa hóa học. “Deferipron” là cách viết thiếu chữ “e” ở cuối; tên chuẩn hóa nên sử dụng trong dữ liệu là Deferiprone. (DailyMed)

Tên viết tắt

DFP

Tên Latinh / tên dược điển

Deferipronum

Tên USAN

deferiprone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

30652-11-0

UNII

2BTY8KH53L

PubChem CID

2972

RxNorm CUI

11645

Công thức phân tử

C7H9NO2

Dược động học của Deferiprone

Deferiprone được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 45–60 phút khi đói và có thể kéo dài đến khoảng 2 giờ khi dùng cùng thức ăn. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua UGT1A6 thành Deferiprone 3-O-glucuronide không còn khả năng liên kết sắt. Khoảng 75–90% liều được thu hồi trong nước tiểu trong 24 giờ đầu. Thời gian bán thải khoảng 2 giờ. (European Medicines Agency (EMA))

Giai đoạn I: Hấp thu

Deferiprone được hấp thu nhanh tại phần trên của đường tiêu hóa:

  • Khi dùng lúc đói, nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 45–60 phút.
  • Khi dùng cùng thức ăn, thời gian đạt nồng độ đỉnh có thể kéo dài tới khoảng 2 giờ.
  • Thức ăn làm giảm Cmax nhưng không làm giảm đáng kể tổng lượng thuốc hấp thu.
  • Với viên 1.000 mg dùng hai lần mỗi ngày, Tmax khoảng 2 giờ trong nghiên cứu trên người khỏe mạnh. (European Medicines Agency (EMA))
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Deferiprone từ các dạng uống hiện hành chưa được nêu rõ trong nhãn chính thức được đối chiếu: Chưa có đủ dữ liệu..

Thức ăn có thể làm giảm và làm chậm nồng độ đỉnh, nhưng không làm giảm đáng kể tổng lượng thuốc được hấp thu. (European Medicines Agency (EMA))

Giai đoạn II: Phân bố

Với viên Ferriprox 1.000 mg dùng hai lần mỗi ngày, thể tích phân bố biểu kiến trung bình được báo cáo khoảng 97 ± 28 lít sau khi dùng cùng thức ăn.

Tỷ lệ gắn protein huyết tương được xác nhận từ nhãn ưu tiên hiện hành: Chưa có đủ dữ liệu.. (DailyMed)

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Deferiprone được chuyển hóa chủ yếu bởi enzym UGT1A6 thành Deferiprone 3-O-glucuronide. Chất chuyển hóa này không còn khả năng liên kết sắt do nhóm 3-hydroxy đã bị bất hoạt. Nồng độ đỉnh của chất chuyển hóa glucuronide thường xuất hiện sau khoảng 2–3 giờ. (European Medicines Agency (EMA))

Giai đoạn IV: Thải trừ

Deferiprone được đào thải chủ yếu qua thận. Khoảng 75–90% liều uống được thu hồi trong nước tiểu trong 24 giờ đầu dưới các dạng:

  • Deferiprone tự do.
  • Deferiprone 3-O-glucuronide.
  • Phức hợp sắt–Deferiprone.

Một lượng thay đổi được đào thải qua phân. (European Medicines Agency (EMA))

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của Deferiprone khoảng 1,8–3 giờ:

  • Khoảng 1,8 ± 0,3 giờ với một dạng viên 1.000 mg dùng hai lần mỗi ngày.
  • Khoảng 2 giờ với dạng viên dùng ba lần mỗi ngày.
  • SmPC châu Âu ghi nhận khoảng 2–3 giờ ở phần lớn người bệnh. (DailyMed)
CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân hoặc độ thanh thải biểu kiến chuẩn hóa chưa được trình bày đầy đủ, nhất quán trong các nhãn ưu tiên đã đối chiếu: Chưa có đủ dữ liệu..

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn: làm chậm hấp thu và giảm nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi tổng mức hấp thu có ý nghĩa lâm sàng.
  • Suy thận: mức phơi nhiễm Deferiprone không thay đổi đáng kể ở eGFR 15–89 ml/phút/1,73 m², nhưng mức phơi nhiễm chất chuyển hóa không hoạt tính tăng khi eGFR giảm.
  • Suy gan: không ghi nhận thay đổi có ý nghĩa lớn ở Child-Pugh A hoặc B; chưa có đủ dữ liệu ở Child-Pugh C.
  • Thuốc ức chế UGT1A6: có thể làm tăng mức phơi nhiễm Deferiprone.
  • Cation đa hóa trị: sắt, nhôm và kẽm có thể liên kết với Deferiprone trong đường tiêu hóa.
  • Ảnh hưởng của bệnh thận giai đoạn cuối và suy gan nặng: Chưa có đủ dữ liệu.. (European Medicines Agency (EMA))

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Deferiprone

Deferiprone là chất tạo phức chelat hai càng, có ái lực với ion sắt hóa trị ba. Ba phân tử Deferiprone liên kết với một ion Fe³⁺ theo tỷ lệ mol 3:1, tạo thành phức hợp ổn định ở pH sinh lý.

Hoạt chất có thể đi vào các khoang chứa sắt trong cơ thể và được nghiên cứu trong kiểm soát sắt tích lũy ở gan, tim và các mô khác. (DailyMed)

Phần III: Cơ chế tác dụng

Deferiprone sử dụng các nhóm hydroxypyridone để liên kết với sắt hóa trị ba. Mỗi phân tử thuốc cung cấp hai vị trí liên kết, vì vậy cần ba phân tử Deferiprone để tạo phức đầy đủ với một ion Fe³⁺.

Phức hợp sắt–Deferiprone tan trong nước và được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Nước tiểu có thể chuyển màu đỏ nâu do phức hợp chứa sắt; đây là hiện tượng đã được ghi nhận khi thuốc phát huy cơ chế thải sắt. (DailyMed)

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Nhãn Hoa Kỳ cho biết chưa có nghiên cứu lâm sàng xác định trực tiếp mối quan hệ giữa liều Deferiprone và lượng sắt được đào thải. Dữ liệu châu Âu ghi nhận tổng liều 75 mg/kg/ngày có thể kiểm soát sự tiến triển tích lũy sắt ở một số người bệnh thalassemia phụ thuộc truyền máu, dựa trên ferritin huyết thanh.

Ở liều tối đa được phê duyệt, Deferiprone không gây kéo dài khoảng QT có ý nghĩa lâm sàng trong nghiên cứu điện sinh lý tim. (DailyMed)

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Deferiprone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Deferiprone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Deferiprone

Thuốc gây giảm bạch cầu trung tính hoặc mất bạch cầu hạt

Tránh phối hợp với các thuốc đã biết có khả năng gây giảm bạch cầu trung tính hoặc mất bạch cầu hạt. Nếu không thể tránh, phải theo dõi ANC đặc biệt chặt chẽ. (DailyMed)

Thuốc ức chế UGT1A6

Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo tránh các chất ức chế UGT1A6 như:

  • Diclofenac.
  • Probenecid.
  • Silymarin hoặc milk thistle.

Các thuốc này có thể làm giảm chuyển hóa và tăng mức phơi nhiễm Deferiprone. (DailyMed)

Cation đa hóa trị

Deferiprone có thể liên kết với:

  • Sắt.
  • Nhôm.
  • Kẽm.

Cần uống Deferiprone cách thuốc kháng acid hoặc sản phẩm bổ sung chứa các cation này ít nhất 4 giờ. (DailyMed)

Vitamin C

Độ an toàn khi dùng đồng thời Deferiprone với vitamin C chưa được nghiên cứu đầy đủ. Cần thận trọng và chỉ phối hợp theo hướng dẫn của bác sĩ. (European Medicines Agency (EMA))

Các thuốc thải sắt khác

Phối hợp với deferoxamine hoặc deferasirox chỉ được thực hiện theo phác đồ chuyên khoa. Phối hợp có thể làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi hoặc thải sắt quá mức. (European Medicines Agency (EMA))

Thắc mắc về hoạt chất Deferiprone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *