Cyproheptadin

Cyproheptadin, tên INN là Cyproheptadine, là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1 có thêm tác dụng đối kháng serotonin, kháng cholinergic và an thần. Thuốc được chỉ định để làm giảm một số triệu chứng dị ứng như viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng, mày đay, phù mạch nhẹ và mày đay do lạnh. Trong phản vệ, Cyproheptadin chỉ đóng vai trò hỗ trợ sau khi biểu hiện cấp đã được kiểm soát bằng epinephrine và các biện pháp tiêu chuẩn; thuốc không thay thế epinephrine. Buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng và giảm khả năng phối hợp vận động là những tác dụng phụ đáng chú ý. Thuốc chống chỉ định ở trẻ sơ sinh, trẻ sinh non, người dùng thuốc ức chế monoamine oxidase và một số bệnh nhân tăng nhãn áp hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa, tiết niệu. Việc dùng Cyproheptadin để kích thích thèm ăn hoặc tăng cân là sử dụng ngoài chỉ định tại Hoa Kỳ và cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân biếng ăn trước khi điều trị.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Cyproheptadin là thuốc kháng histamin thế hệ đầu.
  • Thuốc thường liên quan kiểm soát triệu chứng dị ứng theo chỉ định.
  • Dùng theo hướng dẫn, tránh tự dùng cho trẻ em hoặc người cao tuổi.
  • Có thể gây buồn ngủ, khô miệng, nhìn mờ, táo bón hoặc bí tiểu.
  • Báo bác sĩ nếu có glaucoma, phì đại tuyến tiền liệt, hen, thai kỳ hoặc thuốc an thần.

Hoạt chất Cyproheptadin là gì?

Cyproheptadin là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1 dùng đường uống. Thuốc cạnh tranh với histamin tại các thụ thể histamin và đối kháng tác dụng của serotonin tại một số thụ thể, qua đó làm giảm triệu chứng dị ứng nhưng đồng thời có thể gây buồn ngủ, khô miệng, táo bón, nhìn mờ hoặc bí tiểu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Cyproheptadin

INN Cyproheptadine

CAS 129-03-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Cyproheptadin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Cyproheptadine

Tên IUPAC

1-methyl-4-(2-tricyclo[9.4.0.0^{3,8}]pentadeca-1(15),3,5,7,9,11,13-heptaenylidene)piperidine

Tên hóa học khác

Piperidine, 4-(5H-dibenzo[a,d]cyclohepten-5-ylidene)-1-methyl- | 1-Methyl-4-(5H-dibenzo[a,d]cycloheptenylidene)piperidine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Cyproheptadine hydrochloride; Cyproheptadine HCl; Cyproheptadine hydrochloride sesquihydrate; Ciproheptadina. Trong tiếng Việt, hoạt chất thường được viết là Cyproheptadin hoặc Cyproheptadine.

Tên Latinh / tên dược điển

Cyproheptadinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

129-03-3

UNII

2YHB6175DO

PubChem CID

2913

RxNorm CUI

3013

Dược động học của Cyproheptadin

Sau một liều uống 4 mg Cyproheptadine hydrochloride đánh dấu phóng xạ, khoảng 2–20% tổng hoạt tính phóng xạ được tìm thấy trong phân và ít nhất 40% được bài tiết qua nước tiểu. Chất chuyển hóa chính trong nước tiểu là liên hợp glucuronide amoni bậc bốn của Cyproheptadine. Sự thải trừ giảm ở người suy thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Cyproheptadin có tác dụng toàn thân sau khi uống. Tuy nhiên, nhãn được kiểm chứng không cung cấp đầy đủ giá trị thời gian đạt nồng độ đỉnh hoặc tỷ lệ hấp thu tuyệt đối.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối của Cyproheptadin đường uống không được trình bày trong nhãn chính thức đã kiểm chứng.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố và tỷ lệ gắn protein huyết tương được xác minh từ nhãn chính thức.

Tác dụng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và các phản ứng thần kinh trung ương cho thấy thuốc có thể gây ảnh hưởng rõ rệt lên hệ thần kinh trung ương, nhưng không nên dùng biểu hiện lâm sàng này để tự suy ra thông số phân bố định lượng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Cyproheptadin được chuyển hóa thành nhiều chất chuyển hóa. Chất chuyển hóa chính được xác định trong nước tiểu người là liên hợp glucuronide amoni bậc bốn của Cyproheptadine. Cơ quan và hệ enzym chuyển hóa cụ thể chưa được mô tả đầy đủ trong nhãn đã kiểm chứng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau liều uống đánh dấu phóng xạ, ít nhất 40% hoạt tính phóng xạ được bài tiết qua nước tiểu và khoảng 2–20% được tìm thấy trong phân. Không phát hiện thuốc không đổi trong nước tiểu của người dùng siro kéo dài với liều 12–20 mg/ngày; phần lớn lượng bài tiết qua nước tiểu là chất chuyển hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải được kiểm chứng từ nhãn thuốc chính thức hiện hành.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân cụ thể. Nhãn thuốc cho biết sự thải trừ Cyproheptadin bị giảm ở người suy thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm hoặc nguy cơ tác dụng phụ gồm:

  • Suy thận, do sự thải trừ Cyproheptadin bị giảm.
  • Tuổi cao và tình trạng suy nhược, do người cao tuổi dễ bị chóng mặt, an thần và hạ huyết áp hơn.
  • Sử dụng đồng thời rượu hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương, làm tăng tác dụng an thần.
  • Sử dụng thuốc ức chế monoamine oxidase, làm kéo dài và tăng tác dụng kháng cholinergic.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Cyproheptadin

Cyproheptadin thuộc nhóm thuốc kháng histamin dùng toàn thân. Khác với nhiều thuốc kháng histamin thế hệ 2 ít gây buồn ngủ, Cyproheptadin có tác dụng an thần và kháng cholinergic đáng kể. Hoạt chất còn có tác dụng đối kháng serotonin, liên quan đến một số ứng dụng ngoài chỉ định và khả năng làm tăng cảm giác thèm ăn.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cyproheptadin cạnh tranh với histamin và serotonin tại các vị trí thụ thể tương ứng. Tác dụng đối kháng histamin H1 giúp giảm ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt và các biểu hiện mày đay. Tác dụng đối kháng serotonin, kháng cholinergic và an thần góp phần tạo ra cả hiệu quả điều trị lẫn tác dụng không mong muốn của thuốc.

Cơ chế làm tăng cảm giác thèm ăn chưa được xác định hoàn toàn, nhưng được cho là có liên quan đến tác dụng đối kháng serotonin. Không nên diễn giải cơ chế này thành bảo đảm tăng cân ở mọi người sử dụng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Cyproheptadin làm giảm tác động của histamin và serotonin tại thụ thể. Thuốc có tác dụng kháng dị ứng, chống ngứa, kháng cholinergic và an thần. Dữ liệu định lượng về mối liên hệ giữa nồng độ thuốc và mức đáp ứng lâm sàng chưa được mô tả đầy đủ trong nhãn được kiểm chứng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Cyproheptadin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Cyproheptadin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Cyproheptadin

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc ức chế monoamine oxidase: chống chỉ định vì có thể kéo dài và tăng tác dụng kháng cholinergic của thuốc kháng histamin.
  • Rượu: làm tăng buồn ngủ và suy giảm khả năng vận động, phản xạ.
  • Thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc giải lo âu và các thuốc ức chế thần kinh trung ương khác: có thể làm tăng tác dụng an thần.
  • Các thuốc có tác dụng kháng cholinergic: có thể làm tăng khô miệng, táo bón, nhìn mờ, bí tiểu hoặc lú lẫn; cần được bác sĩ hoặc dược sĩ rà soát.
  • Thuốc có tác dụng serotonin: Cyproheptadin có tính đối kháng serotonin và có thể ảnh hưởng đến mục tiêu điều trị của một số thuốc; không tự phối hợp hoặc ngừng thuốc serotonergic.

Người bệnh cần cung cấp danh sách đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược và sản phẩm bổ sung trước khi dùng.

Thắc mắc về hoạt chất Cyproheptadin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *