Citicoline

Citicoline, còn gọi là CDP-choline, là một chất trung gian trong quá trình tổng hợp phosphatidylcholine của màng tế bào. Hoạt chất được xếp vào nhóm thuốc kích thích tâm thần và nootropic khác, mã ATC N06BX06. Chỉ định được phê duyệt khác nhau giữa các quốc gia và từng sản phẩm. Tại Tây Ban Nha, SmPC Somazina đường uống ghi chỉ định điều trị các rối loạn thần kinh và nhận thức liên quan đến tai biến mạch máu não hoặc chấn thương sọ não; dạng tiêm ghi rõ tai biến mạch máu não giai đoạn cấp, bán cấp và chấn thương sọ não. Tuy nhiên, tổng quan Cochrane nhận định citicoline có thể tạo ra rất ít hoặc không có khác biệt về tử vong, mức độ phụ thuộc và hồi phục chức năng trong đột quỵ thiếu máu não cấp, với độ chắc chắn bằng chứng thấp. Thử nghiệm COBRIT cũng không ghi nhận cải thiện chức năng hay nhận thức sau chấn thương sọ não. Citicoline không thay thế điều trị cấp cứu và không nên tự sử dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Citicoline liên quan chuyển hóa choline và màng tế bào thần kinh.
  • Thành phần này được nghiên cứu trong bối cảnh thần kinh, nhận thức và phục hồi sau tổn thương.
  • Cần dùng theo chỉ định, không tự thay thế thuốc điều trị thần kinh.
  • Có thể gây đau đầu, mất ngủ, khó chịu tiêu hóa hoặc thay đổi huyết áp ở một số người.
  • Báo bác sĩ về bệnh thần kinh, thuốc levodopa, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Citicoline là gì?

Citicoline là chất trung gian nội sinh trong quá trình tạo phosphatidylcholine của màng tế bào và được sử dụng làm thuốc nootropic tại một số quốc gia. Việc được xếp vào nhóm nootropic không đồng nghĩa thuốc đã được chứng minh giúp tăng trí nhớ ở người khỏe mạnh hoặc cải thiện chắc chắn mọi trường hợp tổn thương não.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Citicoline

CAS 987-78-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Citicoline

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Citicoline

Tên IUPAC

[[(2R,3S,4R,5R)-5-(4-amino-2-oxopyrimidin-1-yl)-3,4-dihydroxyoxolan-2-yl]methoxy-hydroxyphosphoryl] 2-(trimethylazaniumyl)ethyl phosphate

Tên hóa học khác

Cytidine 5'-(trihydrogen diphosphate), P'-(2-(trimethylammonio)ethyl) ester, inner salt | cytidine 5'-diphosphocholine

Tên khác / tên đồng nghĩa

CDP-choline; cytidine diphosphate choline; cytidine-5′-diphosphocholine.

Tên Latinh / tên dược điển

Citicolinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

987-78-0

UNII

536BQ2JVC7

PubChem CID

13804

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Citicoline

Citicoline được hấp thu tốt sau khi uống, tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch. Sau hấp thu, thuốc được chuyển hóa tại thành ruột và gan thành choline cùng cytidine. Các thành phần này phân bố vào cấu trúc não và được đưa vào phospholipid, nucleotide cùng acid nucleic.

Giai đoạn I: Hấp thu

Citicoline được hấp thu tốt qua đường uống, tiêm bắp và tiêm tĩnh mạch. Nồng độ choline huyết tương tăng đáng kể sau các đường dùng này.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Hấp thu đường uống gần như hoàn toàn; SmPC Somazina mô tả sinh khả dụng đường uống xấp xỉ đường tĩnh mạch.

Giai đoạn II: Phân bố

Citicoline phân bố rộng trong các cấu trúc não. Phần choline được đưa nhanh vào phospholipid cấu trúc; phần cytidine được đưa vào nucleotide cytidine và acid nucleic. Hoạt chất có liên quan đến màng tế bào, màng bào tương và màng ty thể.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Citicoline được chuyển hóa tại thành ruột và gan thành choline cùng cytidine.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dưới 3% liều xuất hiện trong nước tiểu và phân; khoảng 12% liều được thải qua khí carbon dioxide trong hơi thở. Sự thải trừ qua nước tiểu và hơi thở diễn ra theo hai pha, gồm pha giảm nhanh ban đầu và pha giảm chậm hơn sau đó.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Citicoline

Citicoline thuộc nhóm ATC N06BX — các thuốc kích thích tâm thần và nootropic khác; mã riêng của hoạt chất là N06BX06.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Theo SmPC Somazina, citicoline kích thích sinh tổng hợp phospholipid cấu trúc của màng tế bào thần kinh. Các dữ liệu thực nghiệm mô tả khả năng tác động lên hoạt động phospholipase, bảo tồn hệ thống chống oxy hóa, dự trữ năng lượng thần kinh và hỗ trợ tổng hợp acetylcholine.

Đây chủ yếu là mô tả dược lý và tiền lâm sàng; không được diễn giải thành bằng chứng chắc chắn rằng thuốc cải thiện kết cục đột quỵ, chấn thương sọ não hoặc trí nhớ ở mọi người bệnh.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

SmPC mô tả citicoline tác động đến quá trình tổng hợp phospholipid màng tế bào, chức năng bơm trao đổi ion và các thụ thể gắn trên màng. Hoạt chất cũng được nghiên cứu về ổn định màng, phù não, dự trữ năng lượng thần kinh, apoptosis và tổng hợp acetylcholine.

Hiệu quả trên các chỉ dấu sinh học hoặc cơ chế không tự động đồng nghĩa với lợi ích lâm sàng về tử vong, mức độ tàn tật hay nhận thức.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Citicoline

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Citicoline

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Citicoline

  • Citicoline có thể làm tăng tác dụng của thuốc chứa levodopa.
  • Không dùng đồng thời với thuốc chứa meclofenoxate; SmPC dạng tiêm cũng đề cập centrophenoxine.

Người đang điều trị Parkinson hoặc dùng thuốc tác động thần kinh trung ương cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Citicoline

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *