Clomipramine

Clomipramine là thuốc chống trầm cảm ba vòng có tác dụng ức chế tái hấp thu serotonin và norepinephrine, trong đó ảnh hưởng lên serotonin được xem là nổi bật hơn. Tại Hoa Kỳ, thuốc được phê duyệt để điều trị các triệu chứng ám ảnh và cưỡng chế ở người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế. SmPC tại Anh còn ghi nhận một số chỉ định khác như bệnh trầm cảm, trạng thái ám ảnh hoặc sợ hãi và điều trị hỗ trợ cataplexy liên quan chứng ngủ rũ. Phạm vi chỉ định vì vậy có thể khác nhau giữa từng quốc gia và từng nhãn thuốc. Clomipramine là thuốc kê đơn, có thể gây buồn ngủ, tác dụng kháng cholinergic, co giật, rối loạn nhịp, hội chứng serotonin và độc tính nghiêm trọng khi quá liều. Người bệnh không nên tự mua, tự tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột mà cần tuân theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ. [1][3]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Clomipramine là thuốc chống trầm cảm ba vòng có tác động mạnh lên serotonin.
  • Thường dùng trong OCD hoặc một số rối loạn tâm thần theo chỉ định.
  • Dùng theo đơn và không tự phối hợp với MAOI hoặc thuốc serotonergic.
  • Có thể gây khô miệng, táo bón, buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế hoặc rối loạn nhịp.
  • Báo bác sĩ về bệnh tim, glaucoma, bí tiểu, động kinh, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Clomipramine là gì?

Clomipramine là thuốc chống trầm cảm ba vòng tác động lên dẫn truyền serotonin và norepinephrine trong hệ thần kinh trung ương. Thuốc được biết đến chủ yếu trong điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng chế, nhưng phạm vi chỉ định được phê duyệt có thể khác nhau theo quốc gia. [1][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Clomipramine

CAS 303-49-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Clomipramine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Clomipramine

Tên IUPAC

3-(2-chloro-5,6-dihydrobenzo[b][1]benzazepin-11-yl)-N,N-dimethylpropan-1-amine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Clomipramine hydrochloride; clomipramine HCl. Clomipramine hydrochloride là dạng muối được sử dụng trong các chế phẩm thuốc uống. [1][3]

Tên viết tắt

CMI

Tên Latinh / tên dược điển

Clomipraminum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

303-49-1

UNII

NUV44L116D

PubChem CID

2801

RxNorm CUI

2597

Dược động học của Clomipramine

Clomipramine được hấp thu qua đường tiêu hóa, trải qua chuyển hóa bước đầu và chuyển hóa rộng tại gan thành desmethylclomipramine có hoạt tính cùng các chất chuyển hóa hydroxyl hóa. Thuốc liên kết mạnh với protein huyết tương, có thời gian bán thải dài và có thể tích lũy khi dùng lặp lại. Dược động học có thể không tuyến tính ở liều cao. [1][3]

Giai đoạn I: Hấp thu

Clomipramine được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Sau liều uống 50 mg, nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 2–6 giờ, trung bình 4,7 giờ. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể mức độ hấp thu nhưng có thể làm chậm thời điểm đạt nồng độ đỉnh. [1][3]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

SmPC tại Anh ghi nhận sinh khả dụng tuyệt đối của clomipramine đường uống khoảng 48,2% so với đường tiêm tĩnh mạch, chủ yếu do chuyển hóa bước đầu. Giá trị có thể thay đổi giữa cá thể và nghiên cứu. [3]

Giai đoạn II: Phân bố

Clomipramine liên kết khoảng 97–98% với protein huyết tương. SmPC ghi nhận thể tích phân bố biểu kiến khoảng 12–17 lít/kg, cho thấy thuốc phân bố rộng vào mô. Nồng độ trong dịch não tủy được ghi nhận khoảng 2% nồng độ huyết tương. [3]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc được chuyển hóa rộng ở gan, gồm phản ứng khử methyl tạo desmethylclomipramine có hoạt tính và các phản ứng hydroxyl hóa trước khi liên hợp. CYP2D6 có vai trò quan trọng; người có kiểu hình chuyển hóa kém hoặc dùng thuốc ức chế CYP2D6 có thể đạt nồng độ clomipramine hoặc chất chuyển hóa cao hơn. [1][3]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng hai phần ba liều được thải qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa liên hợp tan trong nước, và khoảng một phần ba qua phân. Tỷ lệ clomipramine và desmethylclomipramine không đổi trong nước tiểu tương đối thấp. [3]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Các nghiên cứu cho kết quả khác nhau tùy liều và thiết kế. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thời gian bán thải trung bình khoảng 32 giờ đối với clomipramine và 69 giờ đối với desmethylclomipramine sau chế độ liều được nghiên cứu. SmPC tại Anh nêu giá trị trung bình lần lượt khoảng 21 giờ và 36 giờ. Sự khác biệt có thể liên quan đến dược động học không tuyến tính, liều dùng và biến thiên cá thể. [1][3]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Clomipramine được thanh thải chủ yếu thông qua chuyển hóa ở gan. Người cao tuổi có thể giảm thanh thải chuyển hóa và đạt nồng độ huyết tương cao hơn so với người trẻ. Giá trị định lượng thống nhất về độ thanh thải toàn thân ở người. [3]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm liều cao hoặc tăng liều nhanh, tuổi cao, kiểu hình chuyển hóa CYP2D6, thuốc ức chế hoặc cảm ứng enzym chuyển hóa và chức năng gan. Dữ liệu dược động học chuyên biệt ở người suy gan hoặc suy thận còn hạn chế. [1][3]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Clomipramine

Clomipramine là thuốc chống trầm cảm ba vòng loại amin bậc ba và thuộc nhóm ức chế tái hấp thu monoamine không chọn lọc. So với tác động lên norepinephrine, clomipramine có tác dụng ức chế tái hấp thu serotonin nổi bật; chất chuyển hóa desmethylclomipramine có hoạt tính tương đối mạnh hơn trên tái hấp thu norepinephrine. [3][5]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Clomipramine ức chế các chất vận chuyển tái hấp thu serotonin và norepinephrine tại đầu tận cùng thần kinh, làm tăng sự hiện diện của các chất dẫn truyền này trong khe synap. Thuốc và chất chuyển hóa còn có hoạt tính kháng cholinergic, kháng histamine, đối kháng thụ thể alpha-1 adrenergic và một số tác động lên thụ thể serotonin. Cơ chế chính xác tạo hiệu quả chống ám ảnh cưỡng chế chưa được xác định hoàn toàn nhưng được cho là liên quan đáng kể đến dẫn truyền serotonin. [1][3]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác động dược lực học của clomipramine gồm giảm tái hấp thu monoamine và phong bế nhiều thụ thể, giải thích cả tác dụng điều trị lẫn các phản ứng như buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, khô miệng, táo bón, nhìn mờ và bí tiểu. Hiệu quả lâm sàng thường không xuất hiện ngay sau liều đầu và có thể cần vài tuần điều trị liên tục. [1][3][7]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Clomipramine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Clomipramine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Clomipramine

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể làm giảm chuyển hóa thuốc chống trầm cảm ba vòng và tăng nguy cơ độc tính tim/kháng cholinergic.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược động học: có thể ức chế chuyển hóa; dược lực học: kéo dài QT, hạ huyết áp và kháng cholinergic cộng hợp.

Ảnh hưởng:

An thần, lú lẫn, bí tiểu, hạ huyết áp, rối loạn dẫn truyền hoặc loạn nhịp.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên thuốc thay thế; nếu dùng, bắt đầu liều thấp và theo dõi chặt.

ECG/QTc, huyết áp, tình trạng tâm thần, nhịp tim và tác dụng kháng cholinergic.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Zolmitriptan

Nhãn zolmitriptan cảnh báo hội chứng serotonin có thể xảy ra khi phối hợp với thuốc chống trầm cảm ba vòng.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic; mức độ serotonergic khác nhau giữa các TCA.

Ảnh hưởng:

Hội chứng serotonin có thể biểu hiện bằng kích động/lú lẫn, tăng thân nhiệt, bất ổn huyết áp/nhịp tim, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Chỉ phối hợp khi lợi ích vượt nguy cơ; theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều và ngừng thuốc nếu nghi hội chứng serotonin.

Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, run, tăng phản xạ/clonus, cứng cơ và triệu chứng tiêu hóa.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Clomipramine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *