Betamethason

Betamethason là một corticosteroid tổng hợp thuộc nhóm glucocorticoid, được dùng trong một số tình trạng viêm, dị ứng hoặc bệnh lý đáp ứng với corticosteroid. Hoạt chất này có thể gặp ở nhiều dạng bào chế như thuốc bôi ngoài da, thuốc tiêm và một số dạng dùng khác tùy quốc gia, hàm lượng và chế phẩm. Do Betamethason có thể gây tác dụng toàn thân như ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận, tăng đường huyết, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, rối loạn mắt hoặc ảnh hưởng tăng trưởng ở trẻ em, người bệnh không nên tự ý dùng, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa trung lập về Betamethason, không thay thế hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Betamethasone là corticosteroid có tác dụng chống viêm và ức chế miễn dịch.
  • Bối cảnh sử dụng phụ thuộc dạng thuốc, như bôi da, tiêm hoặc các chỉ định chuyên khoa.
  • Dùng đúng hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ, đặc biệt khi dùng kéo dài hoặc trên diện rộng.
  • Có thể gây mỏng da, tăng đường huyết, ức chế miễn dịch hoặc tác dụng phụ nội tiết tùy đường dùng.
  • Báo bác sĩ về nhiễm trùng, đái tháo đường, thai kỳ, cho con bú hoặc thuốc đang dùng.

Hoạt chất Betamethason là gì?

Betamethason là một corticosteroid tổng hợp có tác dụng chống viêm và điều hòa đáp ứng miễn dịch. Trong lâm sàng, hoạt chất này được dùng dưới nhiều dạng chế phẩm khác nhau để kiểm soát một số tình trạng viêm, dị ứng hoặc bệnh lý đáp ứng corticosteroid theo chỉ định của bác sĩ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Betamethason

INN Betamethasone

CAS 378-44-9 Công thức C22H29FO5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Betamethason

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Betamethasone

Tên IUPAC

(8S,9R,10S,11S,13S,14S,16S,17R)-9-fluoro-11,17-dihydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13,16-trimethyl-6,7,8,11,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Betamethasone; Betamethasone dipropionate; Betamethasone valerate; Betamethasone sodium phosphate; Betamethasone acetate. Đây là các dạng muối/ester hoặc dẫn chất thường gặp trong chế phẩm cụ thể, không nên tự quy đổi liều giữa các dạng nếu không có hướng dẫn chuyên môn.

Tên viết tắt

BMZ | BET

Tên Latinh / tên dược điển

Betamethasonum

Tên USAN

betamethasone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

378-44-9

UNII

9842X06Q6M

PubChem CID

9782

RxNorm CUI

1514

Công thức phân tử

C22H29FO5

Dược động học của Betamethason

Dược động học của Betamethason phụ thuộc dạng muối/ester, hàm lượng, tá dược, đường dùng và tình trạng da hoặc bệnh lý nền. Với corticosteroid bôi ngoài da, mức hấp thu qua da phụ thuộc tá dược, hàng rào biểu bì và băng kín; nếu đã hấp thu, corticosteroid đi theo các đường dược động học tương tự corticosteroid dùng toàn thân, gắn protein huyết tương ở mức khác nhau, chuyển hóa chủ yếu ở gan và thải trừ qua thận; một phần có thể thải qua mật .

Giai đoạn I: Hấp thu

Corticosteroid tự nhiên và tổng hợp có thể được hấp thu qua đường tiêu hóa khi dùng phù hợp đường dùng. Với dạng bôi ngoài da, betamethason có thể được hấp thu qua da lành; viêm da, tổn thương hàng rào da hoặc băng kín có thể làm tăng hấp thu qua da.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi hấp thu toàn thân, corticosteroid gắn với protein huyết tương ở các mức độ khác nhau. Mức phân bố cụ thể cho từng chế phẩm Betamethason.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Corticosteroid, bao gồm Betamethason, được chuyển hóa chủ yếu ở gan. Nhãn DailyMed ghi corticosteroid, bao gồm Betamethason, được chuyển hóa bởi CYP3A4; do đó thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4 có thể ảnh hưởng phơi nhiễm thuốc.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau khi hấp thu, corticosteroid được thải trừ chủ yếu qua thận; một số corticosteroid và chất chuyển hóa cũng có thể thải qua mật.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm: đường dùng, dạng muối/ester, tá dược, diện tích bôi, thời gian dùng, băng kín, mức độ tổn thương hàng rào da, viêm da, tuổi nhỏ, suy gan và dùng đồng thời thuốc ảnh hưởng CYP3A4. Nhãn DailyMed ghi băng kín làm tăng đáng kể hấp thu corticosteroid qua da và suy gan là một yếu tố nguy cơ gây ức chế trục HPA khi dùng corticosteroid bôi mạnh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Betamethason

Betamethason thuộc nhóm glucocorticoid tổng hợp. Dạng betamethasone dipropionate bôi ngoài da được xếp vào nhóm corticosteroid có hoạt lực cao trong thử nghiệm co mạch da, nhưng mức co mạch không đồng nghĩa hoàn toàn với tương đương điều trị giữa các chế phẩm.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Corticosteroid tham gia vào tín hiệu tế bào, chức năng miễn dịch, phản ứng viêm và điều hòa protein. Với betamethasone dipropionate bôi ngoài da, cơ chế chính xác trong các bệnh da đáp ứng corticosteroid chưa được xác định hoàn toàn trên nhãn thuốc . MedlinePlus mô tả betamethasone bôi ngoài da làm giảm sưng, đỏ và ngứa thông qua hoạt hóa các chất tự nhiên trong da.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Betamethason có hoạt tính glucocorticoid mạnh và hoạt tính mineralocorticoid thấp. Dạng betamethasone dipropionate bôi ngoài da được xếp ở mức hoạt lực cao trong thử nghiệm co mạch ở người khỏe mạnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Betamethason

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Betamethason

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Betamethason

  • Warfarin/thuốc chống đông đường uống: cần theo dõi chỉ số đông máu.
  • Thuốc trị đái tháo đường: corticosteroid có thể tăng glucose máu, có thể cần điều chỉnh điều trị theo bác sĩ.
  • Isoniazid: nồng độ huyết thanh có thể giảm.
  • Cholestyramine: có thể tăng thanh thải corticosteroid.
  • Cyclosporine: có thể tăng hoạt tính của cả cyclosporine và corticosteroid; đã có báo cáo co giật.
  • Digitalis glycosides: nguy cơ loạn nhịp tăng khi hạ kali.
  • Estrogen/thuốc tránh thai chứa estrogen: có thể giảm chuyển hóa gan của corticosteroid.
  • Thuốc cảm ứng enzym gan như barbiturate, phenytoin, carbamazepine, rifampin: có thể tăng chuyển hóa corticosteroid.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh như ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, ritonavir, cobicistat: có thể tăng phơi nhiễm corticosteroid và nguy cơ tác dụng phụ toàn thân.
  • NSAID/aspirin: có thể tăng nguy cơ tác dụng phụ tiêu hóa.
  • Vaccine: đáp ứng vaccine có thể giảm; vaccine sống có thể tăng nguy cơ do ức chế miễn dịch.

Thắc mắc về hoạt chất Betamethason

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *