Betaxolol là hoạt chất chẹn thụ thể beta-1 adrenergic, được sử dụng dưới dạng viên uống trong điều trị tăng huyết áp và dưới dạng thuốc nhỏ mắt để giảm áp lực nội nhãn ở người bị tăng nhãn áp hoặc glôcôm góc mở mạn tính theo chỉ định của bác sĩ. Dù dạng nhỏ mắt tác dụng tại chỗ, thuốc vẫn có thể hấp thu toàn thân và gây một số phản ứng giống thuốc chẹn beta dùng đường toàn thân, như chậm nhịp tim, hạ huyết áp hoặc co thắt phế quản ở người nhạy cảm. Bài viết này cung cấp thông tin y khoa trung lập về Betaxolol, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ và không khuyến khích tự ý mua, dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc. (DailyMed)
Nội dung chính
- Betaxolol là thuốc chẹn beta chọn lọc beta-1, có dạng uống và dạng nhỏ mắt.
- Dạng uống dùng cho tăng huyết áp; dạng nhỏ mắt dùng trong tăng nhãn áp/glaucoma theo chỉ định.
- Không tự đổi giữa các dạng thuốc hoặc ngừng thuốc đột ngột khi chưa hỏi bác sĩ.
- Có thể gây chậm nhịp tim, chóng mặt, mệt, khó thở hoặc kích ứng mắt tùy dạng dùng.
- Báo bác sĩ về hen/COPD, bệnh tim, đái tháo đường, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.
Hoạt chất Betaxolol là gì?
Betaxolol là hoạt chất chẹn thụ thể beta-adrenergic chọn lọc tương đối trên beta-1. Dạng uống tác động chủ yếu trên hệ tim mạch; dạng nhỏ mắt giúp giảm áp lực nội nhãn bằng cách làm giảm sản xuất thủy dịch. (DailyMed)
Betaxolol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Betaxolol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Betaxolol |
| Tên IUPAC | 1-[4-[2-(cyclopropylmethoxy)ethyl]phenoxy]-3-(propan-2-ylamino)propan-2-ol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Betaxolol hydrochloride; betaxolol HCl; bétaxolol. Một số tên thương mại/biệt dược có thể gặp ở các thị trường khác nhau gồm Betoptic, Betoptic S và Kerlone; tình trạng lưu hành phụ thuộc từng quốc gia và từng thời điểm. (DailyMed) |
| Tên Latinh / tên dược điển | Betaxololum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 63659-18-7 |
|---|---|
| UNII | O0ZR1R6RZ2 |
| PubChem CID | 2369 |
| RxNorm CUI | 1520 |
| Công thức phân tử | C18H29NO3 |
Dược động học của Betaxolol
Với dạng uống, Betaxolol được hấp thu hoàn toàn, có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 89% ± 5%, đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 3 giờ sau liều uống 10 mg, liên kết protein huyết tương khoảng 50%, chuyển hóa chủ yếu ở gan và thải trừ qua nước tiểu dưới dạng thuốc và chất chuyển hóa. (DailyMed)
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau đường uống, Betaxolol được hấp thu hoàn toàn; nồng độ đỉnh trong máu đạt trong khoảng 1,5–6 giờ, trung bình khoảng 3 giờ sau liều uống 10 mg ở người tình nguyện khỏe mạnh. (DailyMed)
| F · Sinh khả dụng | Dạng uống có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 89% ± 5%; thức ăn hoặc rượu không làm thay đổi đáng kể sinh khả dụng theo nhãn thuốc. (DailyMed) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Betaxolol liên kết với protein huyết tương khoảng 50%. Thể tích phân bố cụ thể trong nhãn được trích dẫn. (DailyMed)
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Betaxolol được thải trừ chủ yếu nhờ chuyển hóa ở gan; các chất chuyển hóa được mô tả là có đóng góp không đáng kể vào tác dụng lâm sàng. (DailyMed)
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau dùng đường uống, hơn 80% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng Betaxolol và chất chuyển hóa; khoảng 15% liều được thải trừ dưới dạng thuốc không đổi. (DailyMed)
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ trung bình ở người tình nguyện khỏe mạnh khoảng 14–22 giờ sau liều uống đơn và tương tự khi dùng mạn tính. (DailyMed) |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải giảm khi suy thận nặng; ở bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu, nhãn thuốc ghi nhận AUC và thời gian bán thải trung bình tăng khoảng gấp đôi, đồng thời thuốc không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc. (DailyMed) |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận có thể làm giảm độ thanh thải và tăng phơi nhiễm Betaxolol; người cao tuổi có thể giảm thải trừ và dễ chậm nhịp tim hơn. Bệnh gan làm kéo dài thời gian bán thải khoảng 33% trong nhãn thuốc, nhưng độ thanh thải không thay đổi đáng kể; vẫn cần theo dõi lâm sàng. (DailyMed)
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Betaxolol
Betaxolol thuộc nhóm thuốc chẹn beta chọn lọc beta-1. Tính chọn lọc beta-1 không tuyệt đối và có thể giảm khi tăng liều, vì vậy vẫn cần thận trọng ở người có bệnh phổi tắc nghẽn, rối loạn dẫn truyền tim hoặc suy tim. (DailyMed)
Phần III: Cơ chế tác dụng
Betaxolol đối kháng thụ thể beta-1 adrenergic. Ở tim, thuốc có thể làm giảm nhịp tim, giảm co bóp cơ tim và giảm nhu cầu oxy cơ tim; ở thận, tác động chẹn beta có thể liên quan đến giảm giải phóng renin. Ở mắt, Betaxolol làm giảm áp lực nội nhãn chủ yếu nhờ giảm sản xuất thủy dịch. (NCBI)
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Với dạng nhỏ mắt, tác dụng giảm áp lực nội nhãn thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt tối đa khoảng 2 giờ và một liều có thể duy trì tác dụng giảm áp lực nội nhãn khoảng 12 giờ; một số bệnh nhân cần vài tuần để đáp ứng ổn định. (DailyMed)
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Betaxolol
- Dạng uống: quản lý tăng huyết áp; có thể dùng đơn trị hoặc phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác, đặc biệt thuốc lợi tiểu nhóm thiazide, theo nhãn thuốc. (DailyMed)
- Dạng nhỏ mắt: điều trị tăng áp lực nội nhãn ở bệnh nhân glôcôm góc mở mạn tính hoặc tăng nhãn áp. (DailyMed)
Một số nguồn thứ cấp có đề cập Betaxolol trong các bối cảnh như đau thắt ngực, sau nhồi máu cơ tim, run vô căn, dự phòng migraine hoặc lo âu; tuy nhiên bài viết này không xem các nội dung đó là chỉ định phê duyệt nếu không có nhãn chính thức hoặc hướng dẫn điều trị cụ thể tại nơi sử dụng. Người bệnh không tự dùng Betaxolol cho các mục đích ngoài chỉ định. (NCBI)
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc, không dùng để tự điều trị. Với tăng huyết áp, nhãn Betaxolol đường uống ghi liều khởi đầu thường là 10 mg một lần mỗi ngày; hiệu quả hạ huyết áp đầy đủ thường thấy sau 7–14 ngày và việc điều chỉnh liều phải do bác sĩ quyết định. Ở bệnh nhân suy thận nặng hoặc đang lọc máu, nhãn thuốc ghi liều khởi đầu 5 mg một lần mỗi ngày; ở người cao tuổi có thể cân nhắc liều khởi đầu 5 mg do nguy cơ chậm nhịp tim. Với Betoptic S 0,25%, nhãn ghi nhỏ 1 giọt vào mắt bị ảnh hưởng, 2 lần/ngày; với dung dịch Betaxolol nhỏ mắt 0,5%, nhãn ghi 1–2 giọt vào mắt bị ảnh hưởng, 2 lần/ngày. (DailyMed)
Dùng Betaxolol đúng theo đơn và hướng dẫn của chuyên gia y tế. Không tự ý ngừng Betaxolol đường uống, đặc biệt ở người có bệnh mạch vành, vì ngừng đột ngột thuốc chẹn beta có thể làm nặng đau thắt ngực và đã có báo cáo nhồi máu cơ tim với một số thuốc cùng nhóm. Với thuốc nhỏ mắt, cần tránh để đầu lọ thuốc chạm vào mắt hoặc bề mặt khác; nếu dùng nhiều thuốc nhỏ mắt, Betoptic S nên được dùng cách thuốc nhỏ mắt khác ít nhất 10 phút. Người đeo kính áp tròng mềm cần tháo kính khi nhỏ Betoptic S và có thể đeo lại sau 15 phút. (DailyMed)
Cần theo dõi huyết áp, nhịp tim, triệu chứng khó thở, dấu hiệu suy tim, chóng mặt/ngất, đường huyết ở người đái tháo đường và áp lực nội nhãn khi dùng dạng nhỏ mắt. Người bệnh cần báo cho bác sĩ, nha sĩ hoặc bác sĩ gây mê biết đang dùng Betaxolol trước phẫu thuật hoặc thủ thuật. (DailyMed)
Cảnh báo và lưu ý về Betaxolol
Betaxolol chống chỉ định ở người quá mẫn với thuốc hoặc thành phần thuốc; người có nhịp chậm xoang, block nhĩ-thất trên độ I, sốc tim hoặc suy tim rõ. Với Betoptic S, các chống chỉ định tương tự gồm nhịp chậm xoang, block nhĩ-thất lớn hơn độ I, sốc tim, suy tim rõ và quá mẫn với thành phần thuốc. (DailyMed)
Dạng uống có thể gây đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, lờ đờ, khó tiêu, buồn nôn, tiêu chảy, khó thở, nhịp tim chậm, phù hoặc lạnh đầu chi. Dạng nhỏ mắt thường gặp nhất là khó chịu thoáng qua ở mắt; các phản ứng khác có thể gồm nhìn mờ, cảm giác dị vật, sợ ánh sáng, chảy nước mắt, ngứa, khô mắt, đỏ mắt, viêm, đau mắt hoặc giảm thị lực. (DailyMed)
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý gồm chậm nhịp tim có triệu chứng, block tim, suy tim, hạ huyết áp, ngất, co thắt phế quản, khó thở, cơn hen, suy hô hấp, hạ đường huyết bị che lấp triệu chứng, phản ứng quá mẫn nặng và làm nặng triệu chứng nhược cơ. Khi xuất hiện đau ngực nặng hơn, khó thở, phù, ngất, nhịp tim rất chậm hoặc phản ứng dị ứng, cần liên hệ cơ sở y tế ngay. (DailyMed)
Cần thận trọng ở người suy tim, rối loạn dẫn truyền tim, bệnh phổi co thắt phế quản, đái tháo đường hoặc dễ hạ đường huyết, cường giáp/nhiễm độc giáp, tiền sử phản vệ nặng, bệnh mạch máu ngoại biên, nhược cơ, người chuẩn bị phẫu thuật và người đang dùng thuốc có tác dụng làm chậm nhịp tim. Dạng nhỏ mắt vẫn có thể hấp thu toàn thân, vì vậy không nên xem là hoàn toàn không có tác dụng toàn thân. (DailyMed)
Quá liều Betaxolol có thể gây chậm nhịp tim, hạ huyết áp, suy tim cấp, co thắt phế quản và hạ đường huyết. Xử trí cần do nhân viên y tế thực hiện, chủ yếu là ngừng thuốc, theo dõi sát và điều trị hỗ trợ/triệu chứng; quá liều tại chỗ dạng nhỏ mắt có thể rửa mắt bằng nước ấm. Không tự xử trí quá liều tại nhà nếu có triệu chứng toàn thân. (DailyMed)
Viên uống Betaxolol trong nhãn được bảo quản ở 20–25°C. Betoptic S được bảo quản thẳng đứng ở 2–25°C và cần lắc kỹ trước khi dùng; dung dịch Betaxolol nhỏ mắt 0,5% trong nhãn được bảo quản ở 20–25°C. Luôn đọc hướng dẫn bảo quản trên bao bì của sản phẩm cụ thể. (DailyMed)
Đối tượng đặc biệt
Với Betaxolol đường uống, nhãn thuốc ghi an toàn và hiệu quả ở bệnh nhân nhi chưa được thiết lập. Với Betoptic S nhỏ mắt, nhãn thuốc ghi an toàn và hiệu quả giảm áp lực nội nhãn đã được chứng minh trong một thử nghiệm 3 tháng ở bệnh nhân nhi; việc dùng cho trẻ vẫn cần bác sĩ chuyên khoa quyết định và theo dõi. (DailyMed)
Người cao tuổi dùng Betaxolol đường uống có nguy cơ chậm nhịp tim cao hơn; nhãn thuốc khuyến nghị cân nhắc giảm liều khởi đầu xuống 5 mg. Với Betoptic S, nhãn ghi không thấy khác biệt tổng thể về an toàn hoặc hiệu quả giữa người cao tuổi và người trẻ hơn. (DailyMed)
Chưa có nghiên cứu đầy đủ và kiểm soát tốt về Betaxolol ở phụ nữ có thai. Nhãn dạng uống ghi chỉ dùng trong thai kỳ khi lợi ích tiềm năng vượt trội nguy cơ tiềm tàng cho thai; thuốc chẹn beta có thể liên quan giảm tưới máu nhau thai và nguy cơ cho thai/nẻ sơ sinh như chậm nhịp tim hoặc hạ đường huyết. Với Betoptic S, dữ liệu ở phụ nữ có thai còn hạn chế và cũng chỉ nên dùng khi lợi ích vượt trội nguy cơ. (DailyMed)
Betaxolol dùng đường uống được bài tiết vào sữa mẹ với lượng có thể gây tác dụng dược lý ở trẻ bú mẹ; cần thận trọng khi dùng cho phụ nữ cho con bú. Với dạng nhỏ mắt, chưa rõ có nồng độ đo được trong sữa mẹ sau dùng tại mắt hay không; bác sĩ cần cân nhắc lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ, nhu cầu điều trị của mẹ và nguy cơ cho trẻ. (DailyMed)
Ở bệnh nhân bệnh gan, nhãn thuốc ghi độ thanh thải không thay đổi đáng kể và thường không cần chỉnh liều thường quy; tuy nhiên cần theo dõi lâm sàng vì thời gian bán thải có thể kéo dài. (DailyMed)
Betaxolol có thể gây chóng mặt, mệt mỏi hoặc nhìn mờ tạm thời sau nhỏ mắt. Người bệnh nên biết phản ứng của cơ thể với thuốc trước khi lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc cần tỉnh táo. (DailyMed)
Tương tác thuốc của Betaxolol
Betaxolol có thể tăng nguy cơ hạ huyết áp hoặc chậm nhịp tim khi dùng cùng thuốc làm cạn catecholamine như reserpine, thuốc chẹn kênh calci, thuốc chống loạn nhịp như amiodarone, digitalis/digoxin hoặc thuốc chẹn beta đường uống khác. Dùng đồng thời clonidine và thuốc chẹn beta cần có kế hoạch ngừng thuốc thận trọng theo hướng dẫn bác sĩ. (DailyMed)
Thắc mắc về hoạt chất Betaxolol
Betaxolol là thuốc chẹn thụ thể beta-1 adrenergic chọn lọc tương đối. Thuốc có dạng uống dùng trong quản lý tăng huyết áp và dạng nhỏ mắt dùng để giảm áp lực nội nhãn ở người tăng nhãn áp hoặc glôcôm góc mở mạn tính theo chỉ định. (DailyMed)
Có thể có. Nhãn Betoptic S nêu rằng thuốc nhỏ mắt cũng có thể hấp thu toàn thân và gây các phản ứng giống thuốc chẹn beta đường toàn thân, dù thường được dùng tại chỗ ở mắt. Vì vậy người có bệnh tim, hen/COPD, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc làm chậm nhịp tim cần báo cho bác sĩ trước khi dùng. (DailyMed)
Không nên tự ý ngừng. Nhãn thuốc cảnh báo ngừng đột ngột thuốc chẹn beta ở người có bệnh mạch vành có thể làm nặng đau thắt ngực và đã có báo cáo nhồi máu cơ tim với một số thuốc cùng nhóm; nếu cần ngừng, bác sĩ thường cho giảm dần và theo dõi. (DailyMed)
Cần rất thận trọng. Dù Betaxolol chọn lọc beta-1 tương đối, tính chọn lọc không tuyệt đối; nhãn thuốc cảnh báo người có bệnh co thắt phế quản nói chung không nên dùng thuốc chẹn beta, và dạng nhỏ mắt cũng đã có báo cáo cơn hen hoặc khó thở ở một số bệnh nhân. Quyết định dùng phải do bác sĩ đánh giá lợi ích-nguy cơ. (DailyMed)
Chỉ dùng khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ. Dữ liệu ở phụ nữ có thai còn hạn chế; thuốc chẹn beta có thể liên quan nguy cơ cho thai hoặc trẻ sơ sinh như chậm nhịp tim, hạ đường huyết. Betaxolol đường uống có thể bài tiết vào sữa mẹ với lượng có tác dụng dược lý ở trẻ, nên cần thận trọng khi dùng trong thời kỳ cho con bú. (DailyMed)

