Benfotiamine là một dẫn xuất tan trong lipid của thiamine, tức vitamin B1. Hoạt chất này được chuyển hóa trong cơ thể thành các dạng coenzym có hoạt tính, đặc biệt là thiamine diphosphate/thiamine pyrophosphate, tham gia chuyển hóa carbohydrate và hỗ trợ chức năng thần kinh. Tại một số quốc gia, chế phẩm chứa Benfotiamine được dùng ở người lớn trong các tình trạng đáp ứng với vitamin B1, bao gồm thiếu vitamin B1 không khắc phục được bằng chế độ ăn và một số rối loạn thần kinh liên quan thiếu vitamin B1 như đa dây thần kinh do đái tháo đường hoặc rượu. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin y khoa tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ và không khuyến khích tự ý dùng thuốc. (Swissmedic)
Nội dung chính
- Benfotiamine là dẫn xuất tan trong lipid của thiamin/vitamin B1.
- Thường xuất hiện trong thực phẩm bổ sung, đôi khi nhắm tới hỗ trợ thần kinh hoặc chuyển hóa.
- Không dùng thay thuốc điều trị thiếu vitamin hoặc biến chứng bệnh nếu chưa được tư vấn.
- Có thể gây khó chịu tiêu hóa hoặc phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang dùng thuốc đái tháo đường, huyết áp, đang mang thai hoặc cho con bú.
Hoạt chất Benfotiamine là gì?
Benfotiamine là dẫn xuất/prodrug của thiamine, tức vitamin B1. Hoạt chất này được dùng nhằm cung cấp nguồn vitamin B1 có khả năng hấp thu tốt hơn một số dạng thiamine tan trong nước. (Swissmedic)
Benfotiamine
INN Benfotiamine; INN: Benfotiamine. (Swissmedic)
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Benfotiamine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Benfotiamine; INN: Benfotiamine. (Swissmedic) |
| Tên IUPAC | S-[(Z)-2-[(4-amino-2-methylpyrimidin-5-yl)methyl-formylamino]-5-phosphonooxypent-2-en-3-yl] benzenecarbothioate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | S-benzoylthiamine O-monophosphate; benphothiamine; dẫn xuất vitamin B1. (PubChem) |
| Tên viết tắt | BFT |
| Tên Latinh / tên dược điển | Benfotiaminum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 22457-89-2 |
|---|---|
| UNII | Y92OUS2H9B |
| PubChem CID | 3032771 |
| RxNorm CUI | 18891 |
| Công thức phân tử | C19H23N4O6PS |
Dược động học của Benfotiamine
Benfotiamine dùng đường uống được khử phosphoryl ở ruột thành S-benzoylthiamine, hấp thu tốt hơn các dẫn xuất thiamine tan trong nước, sau đó đi vào tế bào và được chuyển thành thiamine rồi thiamine diphosphate/cocarboxylase. (Swissmedic)
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau uống, Benfotiamine được chuyển thành S-benzoylthiamine tại ruột và được hấp thu tốt hơn dẫn xuất thiamine tan trong nước. Thông tin sản phẩm nêu hấp thu của Benfotiamine có tính tỷ lệ liều và không chịu động học bão hòa như thiamine do đặc tính tan trong lipid. (Swissmedic)
| F · Sinh khả dụng | Dữ liệu dược động học cho thấy Benfotiamine có sinh khả dụng cao hơn một số muối thiamine tan trong nước. Một tổng quan dược động học ghi nhận nồng độ thiamine tối đa trong huyết tương khoảng 5 lần cao hơn và sinh khả dụng tối đa khoảng 3,6 lần so với thiamine hydrochloride; thông tin sản phẩm Swissmedic cũng nêu sinh khả dụng cao hơn so với thiamine mononitrate. (PubMed) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Benfotiamine giúp đạt nồng độ thiamine và coenzym hoạt tính nội bào cao hơn so với dẫn xuất thiamine tan trong nước. Dữ liệu định lượng về thể tích phân bố ở người. (Swissmedic)
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Benfotiamine được khử phosphoryl ở ruột thành S-benzoylthiamine; trong tế bào, S-benzoylthiamine được debenzoyl hóa thành thiamine, rồi thiamine kinase chuyển thành dạng coenzym hoạt tính thiamine diphosphate/thiamine pyrophosphate. (Swissmedic)
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thông tin sản phẩm nêu khoảng 1 mg thiamine bị phân hủy mỗi ngày trong cơ thể và thiamine dư thừa được thải qua nước tiểu. Dữ liệu thải trừ định lượng riêng cho Benfotiamine nguyên dạng. (Swissmedic)
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Yếu tố có thể ảnh hưởng gồm liều dùng, dạng bào chế, tình trạng hấp thu đường tiêu hóa và nhu cầu thiamine của cơ thể. Trong nghiên cứu pha I ở người khỏe mạnh, Tmax trung vị sau dùng Benfotiamine là 1–2 giờ với thiamine, 3,5–8 giờ với thiamine monophosphate và 8–24 giờ với thiamine diphosphate. (PubMed)
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Benfotiamine
Nhóm vitamin B1 và dẫn xuất thiamine; trong ATC thuộc A11D — vitamin B1, đơn chất và phối hợp với vitamin B6/B12; phân nhóm A11DA — vitamin B1 đơn chất; mã A11DA03 cho Benfotiamine. (FHI ATC DDD)
Phần III: Cơ chế tác dụng
Benfotiamine được chuyển thành thiamine pyrophosphate/thiamine diphosphate, là coenzym tham gia chuyển hóa carbohydrate. Dạng hoạt tính này liên quan các phản ứng như chuyển pyruvate thành acetyl-CoA, hoạt động transketolase trong chu trình pentose phosphate và chuyển alpha-ketoglutarate thành succinyl-CoA trong chu trình acid citric. (Swissmedic)
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học chủ yếu liên quan vai trò của vitamin B1 hoạt tính trong chuyển hóa năng lượng, đặc biệt ở tế bào thần kinh. Khi thiếu thiamine, các chất trung gian như pyruvate, lactate và ketoglutarate có thể tích lũy; thông tin sản phẩm nêu Benfotiamine giúp ức chế sự tích lũy các chất này. (Swissmedic)
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Benfotiamine
Tại một số thị trường, chế phẩm chứa Benfotiamine được phê duyệt cho người lớn trong các rối loạn đáp ứng với vitamin B1, gồm: điều trị/dự phòng thiếu vitamin B1 không khắc phục được bằng chế độ ăn; rối loạn thần kinh liên quan thiếu vitamin B1 như đa dây thần kinh do rượu hoặc đái tháo đường; và bệnh tim mạch liên quan thiếu vitamin B1 ở người bệnh đái tháo đường. Cần kiểm tra tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể tại Việt Nam. (Swissmedic)
Benfotiamine đã được nghiên cứu trong bệnh đa dây thần kinh do đái tháo đường với kết quả chưa hoàn toàn đồng nhất: nghiên cứu BENDIP 6 tuần ghi nhận cải thiện một số điểm triệu chứng, đặc biệt ở liều cao hơn, nhưng tác giả khuyến nghị cần nghiên cứu thêm. Các nghiên cứu về Alzheimer/sa sút trí tuệ vẫn ở mức nghiên cứu, chưa nên xem là chỉ định điều trị thường quy. (PubMed)
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dùng dưới đây chỉ mang tính tham khảo từ thông tin sản phẩm Swissmedic của chế phẩm milgamma 300 mg, không thay thế chỉ định cá nhân hóa: dự phòng thiếu vitamin B1 thường 150–300 mg/ngày; điều trị thiếu vitamin B1 300 mg/ngày; rối loạn thần kinh hoặc tim mạch liên quan thiếu vitamin B1 có thể khởi đầu 300–600 mg/ngày trong ít nhất 3 tuần, sau đó 150–300 mg/ngày tùy đáp ứng. Người bệnh cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng. (Swissmedic)
Dùng đường uống theo hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ hoặc tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể. Với chế phẩm viên nén bao phim, thông tin SmPC Serbia nêu nên nuốt nguyên viên với một ít chất lỏng. Không tự ý tăng liều, giảm liều, dùng kéo dài hoặc phối hợp với thuốc khác nếu chưa có tư vấn chuyên môn. (АЛИМС)
Thông tin sản phẩm Swissmedic khuyến cáo bác sĩ đánh giá lại tính phù hợp của điều trị/dự phòng sau 3–4 tuần khởi trị và định kỳ sau đó; nếu điều trị triệu chứng bệnh thần kinh mà không có hoặc ít đáp ứng sau 4 tuần, cần xem xét lại điều trị. (Swissmedic)
Cảnh báo và lưu ý về Benfotiamine
Quá mẫn với Benfotiamine hoặc bất kỳ tá dược nào của chế phẩm. (Swissmedic)
Tác dụng không mong muốn được ghi nhận trong thông tin sản phẩm gồm phản ứng quá mẫn như mày đay, ngoại ban và rối loạn tiêu hóa như buồn nôn hoặc khó chịu đường tiêu hóa; tần suất không xác định từ dữ liệu hiện có. (Swissmedic)
Không dùng nếu từng dị ứng với Benfotiamine hoặc tá dược. Phụ nữ có thai/cho con bú, trẻ em, người bệnh gan và người đang dùng hóa trị như 5-fluorouracil cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng. Không dùng Benfotiamine để thay thế kiểm soát đường huyết, điều trị nguyên nhân bệnh thần kinh hoặc các thuốc đã được bác sĩ kê đơn.
Thông tin sản phẩm Swissmedic nêu chưa có báo cáo quá liều khi dùng đường uống đúng hướng dẫn do chỉ số điều trị rộng. Nếu dùng quá liều hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được hướng dẫn. (Swissmedic)
Theo thông tin sản phẩm Swissmedic: không bảo quản trên 30°C, giữ trong hộp ngoài để tránh ánh sáng, để xa tầm tay trẻ em. Điều kiện bảo quản có thể khác tùy sản phẩm; cần đọc nhãn và tờ hướng dẫn sử dụng đi kèm. (Swissmedic)
Đối tượng đặc biệt
Thông tin sản phẩm Swissmedic nêu không dùng milgamma chứa Benfotiamine cho trẻ em và thanh thiếu niên vì hiệu quả và an toàn ở nhóm tuổi này chưa được nghiên cứu; không có dữ liệu. (Swissmedic)
Thông tin sản phẩm Swissmedic nêu không cần chỉnh liều ở người cao tuổi đối với chế phẩm được đề cập. Tuy nhiên, người cao tuổi thường có bệnh kèm và dùng nhiều thuốc, nên cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng. (Swissmedic)
Nhu cầu vitamin B1 khuyến nghị trong thai kỳ thường được đáp ứng qua thực phẩm. Thông tin sản phẩm Swissmedic nêu chưa có dữ liệu lâm sàng ở phụ nữ có thai và chưa có nghiên cứu động vật đầy đủ; vì vậy cần thận trọng khi dùng liều vượt nhu cầu khuyến nghị hằng ngày. (Swissmedic)
Vitamin B1 được bài tiết vào sữa mẹ; thông tin sản phẩm nêu nhu cầu khuyến nghị trong thời kỳ cho con bú là 1,3 mg/ngày. Việc dùng Benfotiamine liều cao hơn nhu cầu dinh dưỡng nên có ý kiến bác sĩ/dược sĩ. (Swissmedic)
Hiệu quả và an toàn của chế phẩm Benfotiamine được đề cập chưa được nghiên cứu ở bệnh nhân suy gan; không có dữ liệu. (Swissmedic)
Thông tin sản phẩm Swissmedic nêu không cần biện pháp phòng ngừa đặc biệt về khả năng lái xe và vận hành máy móc. Nếu người dùng có chóng mặt, khó chịu hoặc phản ứng bất thường, nên thận trọng và hỏi chuyên gia y tế. (Swissmedic)
Tương tác thuốc của Benfotiamine
5-fluorouracil có thể bất hoạt thiamine do ức chế cạnh tranh quá trình phosphoryl hóa thiamine thành thiamine pyrophosphate. Các tương tác khác có ý nghĩa lâm sàng riêng cho Benfotiamine. (Swissmedic)
Thắc mắc về hoạt chất Benfotiamine
Benfotiamine là dẫn xuất/prodrug của vitamin B1, được cơ thể chuyển thành các dạng thiamine hoạt tính tham gia chuyển hóa năng lượng và hỗ trợ chức năng thần kinh. (Swissmedic)
Tại một số thị trường, Benfotiamine được dùng cho rối loạn thần kinh liên quan thiếu vitamin B1, bao gồm đa dây thần kinh do đái tháo đường. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự dùng để thay thế điều trị đái tháo đường hoặc thuốc giảm đau thần kinh đã được bác sĩ chỉ định. (Swissmedic)
Không hoàn toàn. Benfotiamine là dẫn xuất tan trong lipid của vitamin B1, có đặc điểm hấp thu khác với một số dạng thiamine tan trong nước và có thể tạo nồng độ thiamine/coenzym nội bào cao hơn. (Swissmedic)
Có thể có. Các phản ứng được ghi nhận gồm quá mẫn như mày đay, ngoại ban và rối loạn tiêu hóa như buồn nôn hoặc khó chịu đường tiêu hóa; tần suất chưa xác định. Nếu có dấu hiệu dị ứng hoặc triệu chứng bất thường, cần ngừng tự dùng và liên hệ nhân viên y tế. (Swissmedic)
Không nên tự ý dùng hằng ngày hoặc dùng liều cao nếu chưa hỏi bác sĩ/dược sĩ. Benfotiamine có thể liên quan đến chỉ định, liều, thời gian dùng và tương tác thuốc khác nhau tùy tình trạng sức khỏe và sản phẩm cụ thể.

