Beclometason

Beclometason, thường được sử dụng dưới dạng beclometason dipropionat, là một corticosteroid tổng hợp có tác dụng chống viêm. Hoạt chất có thể xuất hiện trong thuốc hít kiểm soát hen, thuốc xịt mũi điều trị viêm mũi, thuốc bôi da và một số viên uống giải phóng tại đại tràng. Chỉ định, liều dùng, độ hấp thu và nguy cơ tác dụng phụ khác nhau đáng kể giữa từng dạng thuốc. Beclometason dạng hít là thuốc kiểm soát dự phòng, không phải thuốc cắt cơn khó thở cấp. Việc dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây tác dụng toàn thân của corticosteroid như ức chế tuyến thượng thận, ảnh hưởng tăng trưởng ở trẻ em hoặc vấn đề về mắt. Người bệnh không nên tự mua, đổi thiết bị hít, tăng giảm liều hay ngừng thuốc đột ngột. Nội dung dưới đây chỉ cung cấp thông tin y khoa và không thay thế hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Beclometason là gì? Corticosteroid tổng hợp có tác dụng chống viêm; phần lớn chế phẩm sử dụng dạng ester beclometason dipropionat.
  • Chất có hoạt tính chính: Beclometason dipropionat được chuyển nhanh thành beclometason-17-monopropionat, 17-BMP.
  • Dạng dùng: Bình hít định liều, bột hít, xịt mũi, kem hoặc thuốc mỡ bôi da và viên giải phóng tại đại tràng.
  • Chỉ định chính: Kiểm soát hen, viêm mũi dị ứng; một số chế phẩm được phê duyệt cho bệnh da đáp ứng corticosteroid hoặc viêm loét đại tràng.
  • Có cắt cơn hen không? Không. Beclometason đơn thành phần dạng hít không được dùng để xử trí co thắt phế quản cấp.
  • Nguy cơ thường gặp: Nấm miệng, đau hoặc kích ứng họng, khàn tiếng; chảy máu hoặc kích ứng mũi; kích ứng và teo da tùy đường dùng.
  • Nguy cơ nghiêm trọng: Phản vệ, co thắt phế quản nghịch thường, ức chế thượng thận, hội chứng Cushing, ảnh hưởng tăng trưởng, đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp.
  • Lưu ý quan trọng: Liều giữa các thiết bị và dạng bào chế không tương đương. Chỉ dùng theo đúng nhãn thuốc và chỉ định của chuyên gia y tế.

Hoạt chất Beclometason (Beclomethasone) là gì?

Beclometason là một glucocorticoid tổng hợp có tác dụng làm giảm phản ứng viêm. Phần lớn thuốc sử dụng beclometason dưới dạng dipropionat. Ở các chế phẩm hít và xịt mũi, beclometason dipropionat hoạt động như một tiền dược và được chuyển thành 17-BMP có hoạt tính chống viêm mạnh hơn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Beclometason (Beclomethasone)

INN Beclometasone (beclomethasone)

CAS 4419-39-0 Công thức C22H29ClO5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Beclometason (Beclomethasone)

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Beclometasone (beclomethasone)

Tên IUPAC

(8S,9R,10S,11S,13S,14S,16S,17R)-9-chloro-11,17-dihydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13,16-trimethyl-6,7,8,11,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Beclomethasone.
Beclometasone.
Beclomethasone dipropionate.
Beclometasone dipropionate.
Beclometason dipropionat.
BDP.

Beclometasone-17-monopropionate, 17-BMP hoặc B-17-MP, là chất chuyển hóa có hoạt tính chính, không phải tên đồng nghĩa hoàn toàn của hoạt chất ban đầu.

Tên Latinh / tên dược điển

Beclometasonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

4419-39-0

UNII

KGZ1SLC28Z

PubChem CID

20469

RxNorm CUI

1347

Công thức phân tử

C22H29ClO5

Dược động học của Beclometason (Beclomethasone)

Dược động học của beclometason phụ thuộc đáng kể vào đường dùng, thiết bị và công thức bào chế. Sau khi hít hoặc xịt mũi, beclometason dipropionat được chuyển hóa nhanh và rộng thành 17-BMP. Đây là chất chuyển hóa có hoạt tính chống viêm chính.

Đối với dạng hít, phần thuốc lắng đọng trong phổi tạo tác dụng tại chỗ; phần thuốc đọng tại miệng – họng có thể bị nuốt. Đối với dạng xịt mũi dạng nước, phần hấp thu trực tiếp qua niêm mạc mũi có thể thấp, trong khi phần được nuốt đóng góp vào phơi nhiễm toàn thân. Với thuốc bôi, hấp thu qua da tăng khi da viêm hoặc tổn thương, bôi trên diện rộng hay dùng băng kín.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi hít QVAR RediHaler 320 microgam trong nghiên cứu liều đơn, nồng độ đỉnh của beclometason dipropionat xuất hiện khoảng 2 phút và nồng độ đỉnh của 17-BMP xuất hiện khoảng 10 phút. Sau dùng trong mũi, phần lớn beclometason dipropionat cũng được chuyển thành 17-BMP trong quá trình hấp thu.

Với thuốc bôi, mức hấp thu phụ thuộc:

  • Nền tá dược.
  • Tình trạng hàng rào biểu bì.
  • Mức độ viêm hoặc tổn thương da.
  • Diện tích bôi.
  • Việc sử dụng băng kín.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Không có một giá trị sinh khả dụng duy nhất áp dụng cho tất cả các chế phẩm.

  • Với Beconase dạng xịt mũi nước, sinh khả dụng tuyệt đối của chất chuyển hóa 17-BMP sau dùng trong mũi được báo cáo khoảng 44%; dưới 1% liều hấp thu trực tiếp qua niêm mạc mũi, phần lớn phơi nhiễm đến từ liều bị nuốt.
  • Với QNASL 320 microgam, phơi nhiễm toàn thân của 17-BMP bằng khoảng 27,5% so với QVAR dạng hít 320 microgam trong nghiên cứu so sánh.
  • Các số liệu trên phụ thuộc sản phẩm và không thể dùng để quy đổi liều giữa các thuốc.

Giai đoạn II: Phân bố

Trong nghiên cứu in vitro, 17-BMP gắn protein huyết tương khoảng 94–96%. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định được báo cáo khoảng 20 lít đối với beclometason dipropionat và khoảng 424 lít đối với 17-BMP trong dữ liệu dược động học của một số chế phẩm. Các giá trị này không nên được xem là thông số cố định cho mọi dạng thuốc.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Beclometason dipropionat được thủy phân nhanh bởi enzyme esterase thành:

  • Beclometason-17-monopropionat, 17-BMP: chất chuyển hóa chính và có hoạt tính mạnh.
  • Beclometason-21-monopropionat, 21-BMP: chất chuyển hóa ít hoặc không có hoạt tính đáng kể.
  • Beclometason, BOH: chất chuyển hóa phụ.

Quá trình này diễn ra tại nhiều mô, bao gồm phổi, gan, huyết thanh và dịch ruột.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đối với beclometason dipropionat dạng hít, hoạt chất và các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua phân; dưới 10% được thải qua nước tiểu trong dữ liệu nhãn QVAR. Sau khi uống beclometason dipropionat đánh dấu phóng xạ, SmPC Beconase ghi nhận khoảng 60% liều được bài tiết qua phân và khoảng 12% qua nước tiểu trong 96 giờ, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa phân cực.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Beclometason dipropionat: khoảng 0,5 giờ trong dữ liệu của một số SmPC.
  • 17-BMP: khoảng 2,7–2,8 giờ trong dữ liệu của Beconase, Clipper và QNASL.
  • Nhãn QVAR RediHaler báo cáo thời gian bán thải cuối của 17-BMP khoảng 4 giờ.

Sự khác nhau có thể liên quan đến chế phẩm, đường dùng và thiết kế nghiên cứu.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Dữ liệu từ một số nghiên cứu tiêm tĩnh mạch hoặc dùng đường uống ghi nhận độ thanh thải huyết tương cao:

  • Beclometason dipropionat: khoảng 150 lít/giờ.
  • 17-BMP: khoảng 120 lít/giờ.

Thông số này mang tính tham khảo dược động học, không dùng để tự điều chỉnh liều.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Đường dùng và loại thiết bị.
  • Kích thước tiểu phân khí dung và mức lắng đọng tại phổi.
  • Kỹ thuật hít hoặc xịt mũi.
  • Tỷ lệ thuốc bị nuốt.
  • Liều, tần suất và thời gian điều trị.
  • Tổn thương, viêm hoặc mất tính toàn vẹn của da.
  • Băng kín khi dùng thuốc bôi.
  • Dùng đồng thời thuốc ức chế CYP3A mạnh như ritonavir hoặc cobicistat.
  • Tuổi, bệnh đồng mắc và các thuốc dùng kèm.

Ảnh hưởng của suy gan và suy thận đến dược động học QVAR RediHaler chưa được đánh giá.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Beclometason (Beclomethasone)

Beclometason thuộc nhóm corticosteroid chống viêm. Tác dụng được thiết kế chủ yếu tại vị trí sử dụng:

  • Tại phổi khi hít.
  • Tại niêm mạc mũi khi xịt mũi.
  • Tại da khi bôi.
  • Tại ruột khi dùng viên giải phóng tại đại tràng.

Mặc dù tác dụng tại chỗ giúp hạn chế phơi nhiễm toàn thân, tác dụng toàn thân của corticosteroid vẫn có thể xuất hiện khi dùng liều cao, kéo dài hoặc ở người nhạy cảm.

Phần III: Cơ chế tác dụng

17-BMP gắn vào thụ thể glucocorticoid trong tế bào và điều hòa biểu hiện của nhiều gene liên quan đến viêm. Corticosteroid có thể:

  • Làm giảm hoạt động của dưỡng bào, bạch cầu ái toan, bạch cầu ái kiềm, lympho bào, đại thực bào và bạch cầu trung tính.
  • Giảm giải phóng histamin, eicosanoid, leukotrien và cytokine.
  • Hạn chế phù nề, tăng tiết và phản ứng viêm tại đường thở, niêm mạc mũi hoặc da.

Cơ chế đầy đủ của corticosteroid trong hen chưa được xác định hoàn toàn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Beclometason tạo tác dụng chống viêm tại chỗ và không phải thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh. Hiệu quả kiểm soát triệu chứng thường cần sử dụng đều đặn theo chỉ định.

Tác động lên trục HPA có thể phụ thuộc liều. Các nghiên cứu với QVAR ghi nhận sự giảm cortisol tự do trong nước tiểu theo liều, trong khi dữ liệu QNASL liều khuyến cáo không cho thấy giảm rõ rệt cortisol trung bình sau sáu tuần trong các nghiên cứu được dẫn. Điều này không loại trừ nguy cơ ức chế thượng thận khi dùng liều cao, kéo dài hoặc phối hợp nhiều corticosteroid.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Beclometason (Beclomethasone)

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Beclometason (Beclomethasone)

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Beclometason (Beclomethasone)

Beclometason ít phụ thuộc CYP3A hơn một số corticosteroid khác, nhưng không thể loại trừ nguy cơ tăng tác dụng toàn thân khi dùng cùng thuốc ức chế CYP3A mạnh, ví dụ:

Cần thận trọng và theo dõi thích hợp khi phải phối hợp.

Các lưu ý khác:

  • QVAR có chứa một lượng ethanol nhỏ; SmPC nêu khả năng tương tác mang tính lý thuyết ở người đặc biệt nhạy cảm đang dùng disulfiram hoặc metronidazole.
  • Phối hợp nhiều corticosteroid qua các đường khác nhau có thể làm tăng tổng phơi nhiễm và nguy cơ ức chế thượng thận.
  • Chưa có nghiên cứu tương tác đầy đủ cho một số chế phẩm xịt mũi và thuốc bôi.
  • Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn, thuốc thảo dược và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Beclometason (Beclomethasone)

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *