Baricitinib là thuốc điều hòa miễn dịch đường uống thuộc nhóm ức chế Janus kinase — JAK. Thuốc tác động lên đường truyền tín hiệu JAK–STAT, từ đó làm thay đổi hoạt động của nhiều cytokine tham gia vào quá trình viêm, tạo máu và đáp ứng miễn dịch. Phạm vi chỉ định của baricitinib khác nhau giữa các cơ quan quản lý. Tại Hoa Kỳ, thuốc được phê duyệt cho một số người lớn mắc viêm khớp dạng thấp, rụng tóc từng mảng nặng và người lớn nhập viện do COVID-19 cần hỗ trợ hô hấp. Tại Liên minh châu Âu, thuốc còn được phê duyệt cho viêm da cơ địa và một số thể viêm khớp tự phát thiếu niên. Baricitinib có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng, huyết khối, biến cố tim mạch và một số ung thư. Người bệnh phải được sàng lọc, xét nghiệm và theo dõi định kỳ trong quá trình điều trị. (DailyMed)
Nội dung chính
- Loại hoạt chất: Thuốc ức chế Janus kinase dạng phân tử nhỏ
- Đích tác dụng chính: JAK1 và JAK2; ảnh hưởng đường truyền tín hiệu JAK–STAT
- Mã ATC: L04AF02
- Dạng dùng: Viên nén bao phim; hỗn dịch uống có tại một số thị trường
- Đường dùng: Đường uống
- Chỉ định: Khác nhau giữa FDA, EMA và từng quốc gia
- Cảnh báo nổi bật: Nhiễm trùng nghiêm trọng, tử vong, ung thư, MACE và huyết khối
- Tương tác đáng chú ý: Thuốc ức chế mạnh OAT3 như probenecid làm tăng phơi nhiễm baricitinib
- Theo dõi: Lao, viêm gan virus, công thức máu, chức năng thận–gan, lipid và dấu hiệu huyết khối
- Tự sử dụng: Không; chỉ dùng theo đơn và kế hoạch theo dõi của bác sĩ
- Nhãn FDA của Olumiant có cảnh báo đóng khung về nhiễm trùng nghiêm trọng, tử vong, bệnh ác tính, biến cố tim mạch bất lợi chính và huyết khối. EMA khuyến cáo chỉ sử dụng thuốc khi không có lựa chọn phù hợp khác ở một số nhóm nguy cơ cao, gồm người từ 65 tuổi, người có nguy cơ tim mạch, người đang hoặc từng hút thuốc kéo dài và người có yếu tố nguy cơ ung thư. (DailyMed)
Hoạt chất Baricitinib là gì?
Baricitinib là thuốc uống dạng phân tử nhỏ có tác dụng ức chế Janus kinase. Thuốc làm giảm hoặc điều chỉnh một số tín hiệu cytokine liên quan đến viêm, hoạt động miễn dịch và tạo máu thông qua đường truyền tín hiệu JAK–STAT. (DailyMed)
Baricitinib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Baricitinib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Baricitinib |
| Tên IUPAC | 2-[1-ethylsulfonyl-3-[4-(7H-pyrrolo[2,3-d]pyrimidin-4-yl)pyrazol-1-yl]azetidin-3-yl]acetonitrile |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | LY3009104; INCB028050. Đây là các mã nghiên cứu từng được sử dụng trong quá trình phát triển hoạt chất, không phải tên để người bệnh tự tìm mua thuốc. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Baricitinibum |
| Tên USAN | baricitinib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1187594-09-7 |
|---|---|
| UNII | ISP4442I3Y |
| PubChem CID | 44205240 |
| RxNorm CUI | 2047232 |
| Công thức phân tử | C16H17N7O2S |
Dược động học của Baricitinib
Baricitinib được hấp thu nhanh sau khi uống, có dược động học gần tuyến tính trong khoảng liều điều trị và đạt trạng thái ổn định sau khoảng 2–3 ngày sử dụng một lần mỗi ngày. Thuốc được chuyển hóa ở mức độ thấp và đào thải chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. (DailyMed)
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1 giờ, với phạm vi trung vị được EMA ghi nhận khoảng 0,5–3 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm giảm nhẹ AUC và Cmax, đồng thời làm chậm Tmax, nhưng ảnh hưởng này không được xem là có ý nghĩa lâm sàng; thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. (DailyMed)
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 79–80%. (DailyMed) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố trung bình sau khi dùng đường tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học khoảng 76 lít. Baricitinib gắn với protein huyết tương khoảng 50%. Thuốc là cơ chất của một số protein vận chuyển, bao gồm OAT3, P-glycoprotein, BCRP và MATE2-K. (DailyMed)
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Baricitinib được chuyển hóa ở mức độ thấp. CYP3A4 là enzyme chuyển hóa chính được xác định, nhưng dưới 10% liều trải qua biến đổi sinh học. Không phát hiện chất chuyển hóa ở nồng độ định lượng được trong huyết tương. (DailyMed)
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 75% liều được đào thải qua nước tiểu và khoảng 20% qua phân. Baricitinib được thải chủ yếu dưới dạng không đổi, với khoảng 69% liều trong nước tiểu và 15% trong phân. (DailyMed)
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải ở người lớn mắc viêm khớp dạng thấp hoặc rụng tóc từng mảng khoảng 12–16 giờ. EMA ghi nhận thời gian bán thải trung bình khoảng 12,5 giờ ở viêm khớp dạng thấp, 12,9 giờ ở viêm da cơ địa và 15,8 giờ ở rụng tóc từng mảng. (DailyMed) |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Theo nhãn FDA, độ thanh thải toàn thân ước tính:
Các giá trị có thể khác nhau theo quần thể, chức năng thận và phương pháp mô hình hóa. (DailyMed) |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Chức năng thận: suy thận làm tăng đáng kể phơi nhiễm baricitinib vì thận là đường đào thải chính.
- Thuốc ức chế mạnh OAT3: probenecid làm AUC của baricitinib tăng khoảng hai lần.
- Suy gan: suy gan nhẹ hoặc vừa không gây thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng; chưa nghiên cứu đầy đủ ở suy gan nặng.
- Tuổi, giới, chủng tộc và cân nặng ở người lớn: nhìn chung không tạo ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến phơi nhiễm.
- Trẻ em: thời gian bán thải và phơi nhiễm thay đổi theo tuổi, cân nặng và bệnh được điều trị. (European Medicines Agency (EMA))
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Baricitinib
Baricitinib được xếp vào nhóm thuốc ức chế JAK và thuốc ức chế miễn dịch chọn lọc. Trong điều trị viêm khớp dạng thấp, thuốc được xem là DMARD tổng hợp nhắm đích. Baricitinib có hoạt lực ức chế enzyme JAK1 và JAK2 lớn hơn JAK3 trong các thử nghiệm enzyme biệt lập; ý nghĩa lâm sàng của việc ức chế từng JAK riêng lẻ chưa được xác định đầy đủ. (DailyMed)
Phần III: Cơ chế tác dụng
JAK là các enzyme nội bào truyền tín hiệu từ thụ thể cytokine hoặc yếu tố tăng trưởng trên màng tế bào. Sau khi được hoạt hóa, JAK phosphoryl hóa các protein STAT; STAT sau đó điều hòa phiên mã gene và nhiều hoạt động của tế bào.
Baricitinib tác động tại vị trí JAK, ngăn cản quá trình phosphoryl hóa và hoạt hóa STAT. Điều này làm thay đổi tín hiệu của nhiều cytokine tham gia vào phản ứng viêm và miễn dịch. (DailyMed)
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
- Baricitinib ức chế phụ thuộc liều quá trình phosphoryl hóa STAT3 do interleukin-6 kích thích.
- Tác dụng ức chế tối đa được quan sát khoảng một giờ sau liều và trở về gần mức ban đầu sau khoảng 24 giờ.
- Ở người bệnh viêm khớp dạng thấp, nồng độ protein phản ứng C — CRP có thể giảm từ tuần đầu điều trị.
- Nồng độ trung bình IgG, IgM và IgA có thể giảm trong 12 tuần đầu nhưng thường vẫn nằm trong giới hạn tham chiếu.
- Baricitinib không gây kéo dài khoảng QT có ý nghĩa lâm sàng ngay cả ở mức liều được nghiên cứu cao hơn liều khuyến cáo. (DailyMed)
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Baricitinib
Chỉ định theo FDA Hoa Kỳ
Baricitinib được phê duyệt cho:
- Người lớn mắc viêm khớp dạng thấp hoạt động mức độ vừa đến nặng, đáp ứng không đầy đủ với ít nhất một thuốc ức chế TNF.
- Người lớn nhập viện do COVID-19, cần oxy bổ sung, thông khí không xâm lấn, thông khí cơ học xâm lấn hoặc ECMO.
- Người lớn mắc rụng tóc từng mảng mức độ nặng.
FDA không khuyến cáo phối hợp baricitinib với thuốc ức chế JAK khác, DMARD sinh học hoặc các thuốc ức chế miễn dịch mạnh trong các chỉ định liên quan. (DailyMed)
Chỉ định theo EMA
EMA phê duyệt baricitinib cho:
- Viêm khớp dạng thấp hoạt động mức độ vừa đến nặng ở người lớn đáp ứng không đầy đủ hoặc không dung nạp với ít nhất một DMARD.
- Viêm da cơ địa mức độ vừa đến nặng ở người lớn và trẻ từ 2 tuổi là đối tượng cần điều trị toàn thân.
- Rụng tóc từng mảng nặng ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi.
- Một số thể viêm khớp tự phát thiếu niên hoạt động ở trẻ từ 2 tuổi đã đáp ứng không đầy đủ hoặc không dung nạp với DMARD trước đó, gồm:
- Viêm đa khớp RF dương tính hoặc âm tính và viêm ít khớp mở rộng.
- Viêm khớp liên quan điểm bám gân.
- Viêm khớp vảy nến thiếu niên.
Chỉ định COVID-19 không nằm trong danh mục chỉ định hiện hành của EMA đối với Olumiant. (European Medicines Agency (EMA))
Phạm vi chỉ định tại Việt Nam phải căn cứ vào tờ hướng dẫn sử dụng và hồ sơ đăng ký được Cục Quản lý Dược phê duyệt: .
Baricitinib đã và đang được nghiên cứu trong nhiều bệnh viêm, tự miễn và rối loạn liên quan đến cytokine. Tuy nhiên, các ứng dụng không thuộc chỉ định được cơ quan quản lý tại nơi điều trị phê duyệt phải được xem là sử dụng ngoài chỉ định hoặc nghiên cứu.
Danh sách đầy đủ các ứng dụng đang nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng đang tuyển người bệnh: .
Không nên suy rộng hiệu quả từ một bệnh sang bệnh khác nếu chưa có bằng chứng và phê duyệt phù hợp.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ nhằm tham khảo từ nhãn chính thức, không phải hướng dẫn tự sử dụng.
Theo nhãn FDA
- Viêm khớp dạng thấp: 2 mg uống một lần mỗi ngày.
- COVID-19 ở người lớn nhập viện: 4 mg một lần mỗi ngày, tối đa 14 ngày hoặc đến khi xuất viện, tùy thời điểm nào đến trước.
- Rụng tóc từng mảng nặng: bắt đầu 2 mg một lần mỗi ngày; có thể tăng lên 4 mg nếu đáp ứng chưa đầy đủ.
- Với người gần như hoặc hoàn toàn mất tóc da đầu, có hoặc không kèm mất đáng kể lông mi hoặc lông mày, FDA cho phép cân nhắc liều 4 mg một lần mỗi ngày.
- Khi đạt đáp ứng đầy đủ với 4 mg, có thể giảm xuống 2 mg một lần mỗi ngày. (DailyMed)
Theo EMA
- Người lớn mắc viêm khớp dạng thấp, viêm da cơ địa hoặc rụng tóc từng mảng: liều khuyến cáo thông thường 4 mg một lần mỗi ngày.
- Liều 2 mg một lần mỗi ngày được khuyến cáo cho người từ 65 tuổi, người có nguy cơ VTE, MACE hoặc ung thư cao và người có tiền sử nhiễm trùng mạn tính hoặc tái diễn.
- Viêm da cơ địa hoặc JIA ở trẻ từ 2 tuổi: 4 mg mỗi ngày nếu cân nặng từ 30 kg; 2 mg mỗi ngày nếu cân nặng từ 10 đến dưới 30 kg.
- Rụng tóc từng mảng ở thanh thiếu niên từ 12 tuổi: 4 mg mỗi ngày nếu cân nặng từ 30 kg; có thể giảm xuống 2 mg sau khi kiểm soát bệnh bền vững. (European Medicines Agency (EMA))
Liều thực tế phụ thuộc chỉ định được phê duyệt, tuổi, cân nặng, chức năng thận, thuốc dùng kèm, nguy cơ tim mạch–huyết khối và kết quả xét nghiệm. Người bệnh không tự áp dụng các mức liều trên.
- Uống một lần mỗi ngày, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Nên dùng vào thời điểm tương đối cố định hằng ngày.
- Người bệnh nhi không thể nuốt viên có thể được hướng dẫn phân tán viên trong nước hoặc sử dụng hỗn dịch uống nếu chế phẩm có sẵn.
- Không nghiền, phân tán hoặc dùng thuốc qua ống thông nếu chưa thực hiện đúng hướng dẫn của chế phẩm.
- Không uống gấp đôi để bù liều đã quên.
- Trước khi bắt đầu cần đánh giá lao, viêm gan virus, công thức máu, chức năng thận–gan và tình trạng tiêm chủng.
- Không sử dụng vaccine sống trong hoặc ngay trước quá trình điều trị. (European Medicines Agency (EMA))
Cần xem xét theo dõi:
- Công thức máu, gồm bạch cầu trung tính, lympho và hemoglobin.
- Chức năng thận để xác định liều và phát hiện suy giảm chức năng.
- Men gan; tạm ngừng thuốc khi nghi ngờ tổn thương gan do thuốc.
- Lipid máu khoảng 12 tuần sau khi bắt đầu và định kỳ theo nguy cơ.
- Dấu hiệu nhiễm trùng, lao, herpes zoster và tái hoạt viêm gan B.
- Dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi.
- Triệu chứng nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
- Dấu hiệu bệnh ác tính; xem xét khám da định kỳ ở người có nguy cơ ung thư da.
- Đáp ứng điều trị để quyết định duy trì, giảm liều hoặc ngừng thuốc. (DailyMed)
Cảnh báo và lưu ý về Baricitinib
Theo nhãn FDA
Nhãn FDA không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối trong mục “Contraindications”. Tuy nhiên:
- Không dùng cho người đang mắc lao hoạt động.
- Tránh bắt đầu điều trị khi đang có nhiễm trùng hoạt động nghiêm trọng hoặc nhiễm trùng cơ hội.
- Không khuyến cáo sử dụng trong một số trường hợp suy thận hoặc suy gan nặng tùy chỉ định. (DailyMed)
Theo EMA
Chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với baricitinib hoặc bất kỳ tá dược nào của chế phẩm.
- Phụ nữ đang mang thai. (European Medicines Agency (EMA))
Chống chỉ định phải được đối chiếu với tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm được cấp phép tại nơi điều trị.
Các tác dụng không mong muốn thường được ghi nhận gồm:
- Nhiễm trùng đường hô hấp trên.
- Tăng cholesterol LDL hoặc rối loạn lipid máu.
- Đau đầu.
- Herpes simplex hoặc herpes zoster.
- Nhiễm trùng đường tiết niệu.
- Buồn nôn hoặc đau bụng.
- Mụn trứng cá và viêm nang lông, đặc biệt trong các nghiên cứu rụng tóc từng mảng.
- Tăng men gan.
- Tăng creatine phosphokinase — CPK.
- Tăng cân.
- Giảm bạch cầu trung tính, thiếu máu hoặc thay đổi số lượng tiểu cầu.
- Phát ban hoặc phản ứng quá mẫn. (European Medicines Agency (EMA))
Tần suất và loại tác dụng không mong muốn có thể khác nhau giữa viêm khớp dạng thấp, viêm da cơ địa, rụng tóc từng mảng và COVID-19.
Các nguy cơ nghiêm trọng gồm:
- Nhiễm trùng nặng dẫn đến nhập viện hoặc tử vong.
- Lao và nhiễm trùng cơ hội do vi khuẩn, virus hoặc nấm.
- Tái hoạt herpes zoster hoặc viêm gan virus.
- Tăng nguy cơ tử vong được cảnh báo theo dữ liệu an toàn của nhóm ức chế JAK.
- Ung thư, gồm lymphoma, ung thư phổi và ung thư da không melanoma.
- Biến cố tim mạch bất lợi chính như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong tim mạch.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi hoặc huyết khối động mạch.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, phù mạch.
- Thủng đường tiêu hóa.
- Giảm tế bào máu đáng kể.
- Tổn thương gan nghi do thuốc. (DailyMed)
Người bệnh cần được cấp cứu nếu xuất hiện đau ngực, khó thở đột ngột, ho ra máu, sưng đau một chân, yếu liệt đột ngột, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc phản ứng dị ứng toàn thân.
Cần cân nhắc đặc biệt ở người:
- Từ 65 tuổi trở lên.
- Đang có hoặc từng mắc bệnh tim mạch do xơ vữa.
- Có yếu tố nguy cơ tim mạch như hút thuốc hiện tại hoặc trước đây.
- Có tiền sử ung thư hoặc yếu tố nguy cơ ung thư.
- Có tiền sử huyết khối tĩnh mạch hoặc động mạch.
- Có nhiễm trùng mạn tính, tái diễn hoặc thường xuyên.
- Có nguy cơ mắc lao hoặc từng tiếp xúc với người mắc lao.
- Có tiền sử herpes zoster hoặc viêm gan B/C.
- Có giảm bạch cầu, lympho, hemoglobin hoặc bất thường men gan.
- Có viêm túi thừa, loét đường tiêu hóa hoặc đang dùng NSAID, corticosteroid hay opioid.
- Có suy thận hoặc suy gan.
- Đang chuẩn bị tiêm chủng.
- Đang mang thai, dự định mang thai hoặc cho con bú. (European Medicines Agency (EMA))
EMA khuyến cáo chỉ dùng baricitinib khi không có lựa chọn phù hợp khác ở người từ 65 tuổi, người có nguy cơ MACE, người hút thuốc hoặc từng hút thuốc lâu năm và người có nguy cơ bệnh ác tính. (European Medicines Agency (EMA))
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho quá liều baricitinib. Trong các nghiên cứu, liều đơn đến 40 mg và liều lặp lại đến 20 mg mỗi ngày trong 10 ngày không gây độc tính giới hạn liều.
Khi quá liều:
- Theo dõi dấu hiệu và triệu chứng của phản ứng bất lợi.
- Thực hiện điều trị hỗ trợ theo tình trạng lâm sàng.
- Theo dõi công thức máu, chức năng thận–gan, nhiễm trùng và biến cố huyết khối khi phù hợp.
Dữ liệu dược động học cho thấy trên 90% liều đơn 40 mg dự kiến được đào thải trong vòng 24 giờ. (DailyMed)
Theo nhãn FDA:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Để xa tầm tay trẻ em. (DailyMed)
Theo EMA, viên nén Olumiant không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt. Điều kiện cụ thể phải tuân theo bao bì và tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng. (European Medicines Agency (EMA))
Đối tượng đặc biệt
Phạm vi sử dụng ở trẻ em khác nhau theo khu vực:
FDA
Hiệu quả và độ an toàn của Olumiant trong quần thể trẻ em chưa được xác lập trong nhãn FDA hiện hành. (DailyMed)
EMA
EMA phê duyệt:
- Viêm da cơ địa mức độ vừa đến nặng ở trẻ từ 2 tuổi cần điều trị toàn thân.
- Một số thể viêm khớp tự phát thiếu niên ở trẻ từ 2 tuổi.
- Rụng tóc từng mảng nặng ở thanh thiếu niên từ 12 tuổi, cân nặng từ 30 kg.
Chưa xác lập hiệu quả và độ an toàn cho trẻ dưới 2 tuổi trong viêm da cơ địa hoặc JIA; chưa có đủ dữ liệu cho trẻ dưới 12 tuổi hoặc dưới 30 kg mắc rụng tóc từng mảng. (European Medicines Agency (EMA))
Trẻ em chỉ sử dụng thuốc dưới sự quản lý của bác sĩ chuyên khoa nhi phù hợp.
Người cao tuổi có thể có nguy cơ nhiễm trùng, MACE, ung thư, huyết khối và tử vong cao hơn khi dùng thuốc ức chế JAK. EMA khuyến cáo ở người từ 65 tuổi chỉ dùng baricitinib khi không có lựa chọn điều trị phù hợp khác.
Baricitinib được đào thải chủ yếu qua thận; vì chức năng thận thường giảm theo tuổi, cần đánh giá thận trước và trong điều trị. Kinh nghiệm ở người từ 75 tuổi còn hạn chế. (European Medicines Agency (EMA))
Dữ liệu trên người chưa đủ để xác định đầy đủ nguy cơ. Nghiên cứu trên động vật ghi nhận độc tính sinh sản, giảm trọng lượng thai và dị tật xương ở mức phơi nhiễm cao.
- EMA chống chỉ định baricitinib trong thai kỳ.
- Người có khả năng mang thai cần sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và ít nhất một tuần sau liều cuối theo EMA.
- Nhãn FDA cảnh báo thuốc có thể gây hại cho thai nhi dựa trên dữ liệu động vật.
Người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ khi có thai hoặc dự định mang thai. (European Medicines Agency (EMA))
Chưa biết baricitinib có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Thuốc được phát hiện trong sữa động vật và không thể loại trừ nguy cơ đối với trẻ bú mẹ.
- EMA khuyến cáo không dùng baricitinib trong thời gian cho con bú.
- FDA khuyến cáo không cho con bú trong khi điều trị và trong 4 ngày sau liều cuối.
Cần trao đổi với bác sĩ để quyết định ngừng thuốc hoặc ngừng cho con bú dựa trên lợi ích và nguy cơ. (European Medicines Agency (EMA))
- Không cần điều chỉnh liều ở người suy gan nhẹ hoặc vừa.
- Baricitinib chưa được nghiên cứu đầy đủ và không được khuyến cáo trong suy gan nặng đối với viêm khớp dạng thấp hoặc rụng tóc từng mảng.
- Với COVID-19 và suy gan nặng, nhãn FDA cho biết chỉ nên sử dụng nếu lợi ích tiềm năng vượt nguy cơ.
- Tạm ngừng thuốc khi tăng AST hoặc ALT và nghi ngờ tổn thương gan do thuốc. (DailyMed)
Chức năng thận ảnh hưởng đáng kể đến phơi nhiễm baricitinib.
Viêm khớp dạng thấp và rụng tóc từng mảng theo FDA
- eGFR từ 30 đến dưới 60 mL/phút/1,73 m²: giảm còn một nửa liều thông thường.
- eGFR dưới 30 mL/phút/1,73 m²: không khuyến cáo sử dụng.
COVID-19 theo FDA
- eGFR từ 60 đến dưới 90: 4 mg mỗi ngày.
- eGFR từ 30 đến dưới 60: 2 mg mỗi ngày.
- eGFR từ 15 đến dưới 30: 1 mg mỗi ngày.
- eGFR dưới 15, bệnh thận giai đoạn cuối, đang lọc máu hoặc tổn thương thận cấp: không khuyến cáo. (DailyMed)
Theo EMA
- Người lớn có độ thanh thải creatinine 30–60 mL/phút: 2 mg mỗi ngày.
- Độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút: không khuyến cáo.
- Trẻ em có độ thanh thải creatinine 30–60 mL/phút: giảm một nửa liều theo cân nặng. (European Medicines Agency (EMA))
Theo EMA, baricitinib không có hoặc có ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy móc. Tuy nhiên, người bệnh không nên lái xe nếu xuất hiện chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu hoặc bất kỳ triệu chứng nào ảnh hưởng đến khả năng phản ứng an toàn. (European Medicines Agency (EMA))
Tương tác thuốc của Baricitinib
Thuốc ức chế mạnh OAT3
Probenecid làm AUC của baricitinib tăng khoảng hai lần. Nhãn FDA và EMA khuyến cáo giảm liều baricitinib còn một nửa khi phối hợp với thuốc ức chế mạnh OAT3.
Theo nhãn FDA:
- Liều 4 mg giảm còn 2 mg mỗi ngày.
- Liều 2 mg giảm còn 1 mg mỗi ngày.
- Nếu đang cần liều 1 mg, nên cân nhắc ngừng hoặc thay probenecid. (DailyMed)
Thuốc điều hòa miễn dịch
Không khuyến cáo phối hợp với:
- Thuốc ức chế JAK khác.
- DMARD sinh học.
- Thuốc điều hòa miễn dịch sinh học.
- Thuốc ức chế miễn dịch mạnh như azathioprine hoặc cyclosporine.
Việc phối hợp có thể làm tăng mức độ ức chế miễn dịch và nguy cơ nhiễm trùng. (DailyMed)
Các tương tác khác
- Leflunomide chuyển thành teriflunomide, một chất ức chế OAT3 yếu; cần thận trọng khi phối hợp.
- Ibuprofen và diclofenac có khả năng ức chế OAT3 thấp hơn probenecid; EMA không dự kiến tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng.
- Methotrexate không gây thay đổi phơi nhiễm baricitinib có ý nghĩa trong nghiên cứu dược động học.
- Tránh vaccine sống trong hoặc ngay trước điều trị. (European Medicines Agency (EMA))
Thắc mắc về hoạt chất Baricitinib
Baricitinib là thuốc ức chế Janus kinase đường uống. Thuốc tác động lên đường truyền tín hiệu JAK–STAT, qua đó điều chỉnh hoạt động của các cytokine liên quan đến viêm và miễn dịch. Đây là thuốc kê đơn, không phải thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thuốc có thể tự sử dụng. (DailyMed)
Chỉ định phụ thuộc cơ quan quản lý. FDA phê duyệt thuốc cho một số người lớn mắc viêm khớp dạng thấp, rụng tóc từng mảng nặng và người lớn nhập viện do COVID-19 cần hỗ trợ hô hấp. EMA còn phê duyệt thuốc cho viêm da cơ địa và một số thể viêm khớp tự phát thiếu niên; EMA cũng phê duyệt điều trị rụng tóc từng mảng nặng cho người từ 12 tuổi. (DailyMed)
Không. Baricitinib là thuốc ức chế JAK dạng phân tử nhỏ, trong khi corticosteroid tác động qua thụ thể glucocorticoid. Hai nhóm có cơ chế, chỉ định, nguy cơ và cách theo dõi khác nhau. Không tự thay thế baricitinib bằng corticosteroid hoặc ngược lại.
Baricitinib làm thay đổi hoạt động của hệ miễn dịch và có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc tái hoạt nhiễm trùng tiềm ẩn. Người mắc lao hoạt động không nên dùng thuốc. Với viêm khớp dạng thấp hoặc rụng tóc từng mảng, FDA yêu cầu sàng lọc lao tiềm ẩn trước điều trị và cân nhắc điều trị lao tiềm ẩn trước khi bắt đầu baricitinib. (DailyMed)
Không nên tự ngừng thuốc. Ngừng baricitinib có thể làm bệnh hoạt động trở lại hoặc ảnh hưởng đến kế hoạch điều trị. Việc giảm liều, tạm ngừng hoặc ngừng hẳn phải do bác sĩ quyết định dựa trên đáp ứng, nhiễm trùng, công thức máu, chức năng gan thận và nguy cơ huyết khối–tim mạch.

