Buspirone

Buspirone là thuốc giải lo âu kê đơn, được sử dụng để kiểm soát một số rối loạn lo âu hoặc giảm triệu chứng lo âu trong thời gian ngắn. Thuốc thuộc nhóm dẫn xuất azaspirodecanedione, không phải benzodiazepine và không có tác dụng chống co giật hoặc giãn cơ điển hình như một số thuốc an thần khác. Buspirone tác động chủ yếu lên hệ serotonin, đặc biệt là thụ thể 5-HT1A, nhưng cơ chế giúp giảm lo âu chưa được xác định hoàn toàn. Thuốc cần được dùng đều đặn và thường không phù hợp để xử trí tức thời một cơn lo âu cấp. Buspirone được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 nên có thể tương tác với nhiều thuốc, nước bưởi chùm và các chất ảnh hưởng đến enzym này. Người bệnh không được tự ý sử dụng, tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc. Mọi quyết định điều trị cần dựa trên đánh giá của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Buspirone là gì?: Thuốc giải lo âu không thuộc nhóm benzodiazepine
  • Nhóm dược lý: Dẫn xuất azaspirodecanedione/azapirone
  • Mã ATC: N05BE01
  • Chỉ định được phê duyệt: Kiểm soát rối loạn lo âu hoặc giảm triệu chứng lo âu ngắn hạn; bằng chứng thử nghiệm chủ yếu liên quan đến rối loạn lo âu lan tỏa
  • Dạng dùng phổ biến: Viên nén
  • Đường dùng: Uống
  • Cơ chế chính: Tương tác mạnh với thụ thể serotonin 5-HT1A; có ái lực mức độ vừa với thụ thể dopamine D2
  • Chuyển hóa: Chủ yếu qua CYP3A4 tại gan
  • Thời gian bán thải: Khoảng 2–3 giờ đối với buspirone không đổi
  • Tác dụng phụ thường gặp: Chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, bồn chồn, choáng váng
  • Tương tác đáng chú ý: MAOI, thuốc serotonergic, thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4, nước bưởi chùm
  • Lưu ý quan trọng: Không tự dùng để xử trí cơn lo âu cấp; cần dùng đều đặn theo đơn
  • Nhãn thuốc chính thức của Hoa Kỳ xác định Buspirone là thuốc kê đơn dùng trong kiểm soát rối loạn lo âu hoặc giảm triệu chứng lo âu ngắn hạn. Thuốc không nên được xem là phương án điều trị cho căng thẳng thông thường trong đời sống hằng ngày.
  • Buspirone không phải benzodiazepine, không gắn đáng kể với thụ thể benzodiazepine và không tác động trực tiếp lên hệ GABA theo cách của thuốc benzodiazepine.

Hoạt chất Buspirone là gì?

Buspirone là hoạt chất giải lo âu kê đơn, không thuộc nhóm benzodiazepine. Thuốc được dùng đều đặn để kiểm soát một số rối loạn hoặc triệu chứng lo âu, thay vì sử dụng như thuốc cắt cơn tức thời.

Buspirone không có tác dụng chống co giật, giãn cơ hoặc an thần nổi bật giống một số thuốc giải lo âu cổ điển. Tuy nhiên, thuốc vẫn có thể gây chóng mặt hoặc buồn ngủ ở một số người.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Buspirone

INN Buspirone Tên muối thường sử dụng trong thuốc thành phẩm: buspirone hydrochloride.

CAS 36505-84-7 Công thức C21H31N5O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Buspirone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Buspirone Tên muối thường sử dụng trong thuốc thành phẩm: buspirone hydrochloride.

Tên IUPAC

8-[4-(4-pyrimidin-2-ylpiperazin-1-yl)butyl]-8-azaspiro[4.5]decane-7,9-dione

Tên khác / tên đồng nghĩa

Buspirone hydrochloride Buspiron: cách viết được sử dụng tại một số quốc gia hoặc ngôn ngữ BuSpar: tên thương mại lịch sử, không phải tên hoạt chất

Tên Latinh / tên dược điển

Buspironum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

36505-84-7

UNII

TK65WKS8HL

PubChem CID

2477

RxNorm CUI

1827

Công thức phân tử

C21H31N5O2

Dược động học của Buspirone

Buspirone được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa nhưng trải qua chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan. Vì vậy, nồng độ buspirone không đổi trong huyết tương thấp và biến thiên đáng kể giữa các cá thể.

Thuốc liên kết với protein huyết tương khoảng 86%, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và tạo ra nhiều chất chuyển hóa, trong đó có 1-pyrimidinylpiperazine, viết tắt là 1-PP. Thuốc và các chất chuyển hóa được đào thải qua nước tiểu và phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Buspirone được hấp thu nhanh sau khi uống. Sau một liều 20 mg, nồng độ đỉnh của thuốc không đổi trong huyết tương thường xuất hiện trong khoảng 40–90 phút.

Thức ăn làm tăng mức phơi nhiễm Buspirone. Trong nghiên cứu được trình bày trên nhãn thuốc, dùng cùng thức ăn làm AUC tăng khoảng 84% và Cmax tăng khoảng 116%. Vì vậy, người bệnh cần sử dụng thuốc nhất quán: luôn uống cùng thức ăn hoặc luôn uống khi không có thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của Buspirone được ước tính khoảng 4% do chuyển hóa bước đầu mạnh.

Nhãn thuốc cũng ghi nhận sinh khả dụng của viên nén đạt trung bình khoảng 90% so với liều tương đương dưới dạng dung dịch, nhưng đây là sinh khả dụng tương đối, không phải sinh khả dụng tuyệt đối.

Giai đoạn II: Phân bố

Buspirone liên kết với protein huyết tương khoảng 86%.

Một tổng quan dược động học ghi nhận thể tích phân bố biểu kiến khoảng 5,3 L/kg. Ý nghĩa lâm sàng của thông số này cần được diễn giải cùng tình trạng người bệnh và các thuốc dùng đồng thời.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Buspirone được chuyển hóa mạnh tại gan, chủ yếu bằng phản ứng oxy hóa qua CYP3A4.

Các sản phẩm chuyển hóa gồm nhiều dẫn xuất hydroxyl hóa và chất chuyển hóa có hoạt tính 1-pyrimidinylpiperazine, còn gọi là 1-PP. Hoạt tính và mức đóng góp lâm sàng của 1-PP ở người chưa được xác định hoàn toàn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Trong nghiên cứu sử dụng Buspirone đánh dấu phóng xạ:

  • Khoảng 29–63% liều được tìm thấy trong nước tiểu trong vòng 24 giờ, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa.
  • Khoảng 18–38% liều được thải qua phân.

Buspirone không đổi chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ vì thuốc được chuyển hóa mạnh.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình của Buspirone không đổi sau liều đơn 10–40 mg khoảng 2–3 giờ.

Thời gian bán thải có thể kéo dài khi chức năng gan hoặc thận suy giảm.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân được một tổng quan dược động học ước tính khoảng 1,7 L/giờ/kg.

Thông số có thể thay đổi đáng kể theo chức năng gan, chức năng thận, tương tác CYP3A4 và đặc điểm từng người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Thức ăn: làm tăng nồng độ và mức phơi nhiễm Buspirone.
  • Chất ức chế CYP3A4: có thể làm tăng mạnh nồng độ Buspirone.
  • Chất cảm ứng CYP3A4: có thể làm giảm nồng độ và tác dụng của thuốc.
  • Nước bưởi chùm: lượng lớn có thể làm tăng đáng kể Cmax và AUC.
  • Suy gan: AUC ở trạng thái ổn định được ghi nhận tăng khoảng 13 lần.
  • Suy thận: AUC ở trạng thái ổn định được ghi nhận tăng khoảng 4 lần ở người có độ thanh thải creatinine 10–70 mL/phút/1,73 m².
  • Tuổi và giới: nhãn thuốc không ghi nhận khác biệt đáng kể về AUC hoặc Cmax giữa người cao tuổi và người trẻ, hoặc giữa nam và nữ.
  • Chủng tộc: chưa được nghiên cứu đầy đủ; Chưa có đủ dữ liệu.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Buspirone

Buspirone thuộc nhóm:

  • Thuốc giải lo âu không benzodiazepine.
  • Dẫn xuất azaspirodecanedione.
  • Nhóm azapirone.
  • Mã ATC N05BE01.

Thuốc có hoạt tính chủ yếu trên hệ serotonin và một phần trên hệ dopamine, nhưng không tác động trực tiếp lên thụ thể benzodiazepine hoặc hệ GABA theo cơ chế điển hình của benzodiazepine.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác giúp Buspirone giảm lo âu chưa được xác định hoàn toàn.

Các dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy:

  • Buspirone có ái lực cao với thụ thể serotonin 5-HT1A.
  • Thuốc có ái lực mức độ vừa với thụ thể dopamine D2.
  • Không có ái lực đáng kể với thụ thể benzodiazepine.
  • Không ảnh hưởng trực tiếp đến sự gắn kết GABA theo cách của benzodiazepine.

Tác dụng điều trị nhiều khả năng liên quan đến điều hòa dẫn truyền serotonin và ảnh hưởng gián tiếp lên các hệ chất dẫn truyền thần kinh khác.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Buspirone tạo tác dụng giải lo âu nhưng không có đặc tính chống co giật hoặc giãn cơ điển hình. Thuốc thường ít gây an thần hơn một số thuốc giải lo âu cổ điển, nhưng phản ứng của từng người không thể dự đoán hoàn toàn.

Buspirone không tạo dung nạp chéo với benzodiazepine. Vì vậy, thuốc không ngăn được hội chứng cai khi người bệnh đột ngột ngừng benzodiazepine hoặc thuốc an thần–gây ngủ đã dùng kéo dài.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Buspirone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Buspirone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Buspirone

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Buspirone có thể cộng hợp hoạt tính serotonergic với desipramine và làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do tăng kích thích hệ serotonin.

Ảnh hưởng:

Có thể gây kích động, lú lẫn, vã mồ hôi, tăng thân nhiệt, run, clonus, tăng phản xạ và rối loạn tiêu hóa.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc lựa chọn khác; nếu phối hợp, giáo dục người bệnh và theo dõi sát khi bắt đầu hoặc tăng liều.

Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, clonus và tăng phản xạ.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Buspirone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *