Acid Salicylic

Acid Salicylic, còn gọi là salicylic acid hoặc axit salicylic, là hoạt chất thường dùng ngoài da với tác dụng tiêu sừng, làm bong lớp sừng và hỗ trợ làm sạch vùng da dày sừng hoặc bít tắc. Tùy nồng độ, dạng bào chế và nhãn thuốc, hoạt chất này có thể gặp trong chế phẩm trị mụn, gàu, viêm da tiết bã, vảy nến, mụn cóc, chai chân hoặc vết chai. Bài viết này cung cấp thông tin y khoa trung lập về Acid Salicylic, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Người đọc không nên tự ý dùng trên diện rộng, dùng kéo dài, băng kín, dùng cho trẻ nhỏ hoặc dùng khi có bệnh nền như đái tháo đường, tuần hoàn kém, suy gan, suy thận nếu chưa được chuyên gia y tế hướng dẫn. (Mayo Clinic)

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Acid Salicylic là gì?: Hoạt chất dùng ngoài da, có tác dụng tiêu sừng/làm bong lớp sừng. (Medicines.org.uk)
  • Công dụng thường gặp: Mụn trứng cá, gàu, viêm da tiết bã, vảy nến, chai sừng, mụn cóc thông thường và mụn cóc lòng bàn chân, tùy dạng và nồng độ. (Mayo Clinic)
  • Cơ chế chính: Làm bong vảy sừng bằng cách hòa tan “chất gắn” giữa các tế bào lớp sừng; trong mụn cóc, tác dụng liên quan đến hoạt tính tiêu sừng. (Medicines.org.uk)
  • Không nên dùng khi nào?: Không dùng nếu dị ứng thành phần; tránh dùng trên nốt ruồi, bớt, mụn cóc vùng mặt/sinh dục/niêm mạc, da kích ứng/nhiễm trùng; người đái tháo đường hoặc tuần hoàn kém cần đặc biệt thận trọng. (DailyMed)
  • Cảnh báo chính: Dùng quá nhiều, quá lâu, trên diện rộng hoặc băng kín có thể tăng hấp thu qua da và nguy cơ ngộ độc salicylat. (Mayo Clinic)
  • Lời khuyên an toàn: Dùng theo nhãn/tờ hướng dẫn hoặc chỉ định; hỏi bác sĩ/dược sĩ nếu triệu chứng không cải thiện, nặng lên hoặc có kích ứng đáng kể. (Mayo Clinic)

Hoạt chất Acid Salicylic là gì?

Acid Salicylic là hoạt chất dùng ngoài da có tác dụng tiêu sừng. Nói ngắn gọn: Acid Salicylic giúp làm bong lớp tế bào sừng ở bề mặt da, nhờ đó hỗ trợ xử trí các tình trạng có tăng sừng hoặc bít tắc nang lông, tùy nồng độ và sản phẩm. (Medicines.org.uk)

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acid Salicylic

INN Salicylic acid

CAS 69-72-7 Công thức C7H6O3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acid Salicylic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Salicylic acid

Tên IUPAC

2-hydroxybenzoic acid

Tên hóa học khác

o-Hydroxybenzoic acid | 2-Carboxyphenol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Axit salicylic; 2-hydroxybenzoic acid; o-hydroxybenzoic acid; 2-carboxyphenol; CAS 69-72-7. PubChem ghi nhận công thức phân tử C7H6O3 và các tên đồng nghĩa này cho salicylic acid. (PubChem)

Tên viết tắt

SA

Tên Latinh / tên dược điển

Acidum salicylicum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

69-72-7

UNII

O414PZ4LPZ

PubChem CID

338

RxNorm CUI

9525

Công thức phân tử

C7H6O3

Dược động học của Acid Salicylic

Dữ liệu dược động học của Acid Salicylic dùng ngoài phụ thuộc nồng độ, nền tá dược, vùng da bôi, thời gian tiếp xúc, diện tích bôi, tình trạng hàng rào da và việc có băng kín hay không. SmPC Duofilm ghi nhận salicylic acid có thể hấp thu qua da; khi phát hiện được, nồng độ tối đa trong huyết tương thường xuất hiện sau 6–12 giờ sau bôi, và mức hấp thu toàn thân thấp khi dùng liều nhỏ trên vùng tăng sừng khu trú. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn I: Hấp thu

Salicylic acid có thể hấp thu qua da. SmPC Duofilm ghi nhận mức hấp thu toàn thân sau bôi ngoài da của các chế phẩm chứa salicylic acid khác được báo cáo trong khoảng 9–25%, thay đổi theo thời gian tiếp xúc và tá dược; tuy nhiên phơi nhiễm toàn thân thường thấp khi dùng tại chỗ trên vùng nhỏ. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn II: Phân bố

Sau hấp thu qua da, salicylic acid phân bố trong khoang ngoại bào; khoảng một nửa lượng thuốc gắn với albumin theo SmPC Duofilm. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Salicylat được chuyển hóa ở gan bởi enzym microsom thành salicyluric acid và các phenolic glucuronide của salicylic acid; phần không chuyển hóa được thải qua nước tiểu dưới dạng salicylic acid không đổi. (Medicines.org.uk)

Giai đoạn IV: Thải trừ

SmPC Duofilm ghi nhận khoảng 95% liều đã hấp thu có thể được thu hồi trong nước tiểu trong vòng 24 giờ sau khi salicylic acid được hấp thu và phân bố vào khoang gian bào. (Medicines.org.uk)

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acid Salicylic

Keratolytic agent; thuốc da liễu dùng ngoài; chế phẩm trị mụn trứng cá dùng ngoài; chế phẩm trị mụn cóc/chai sừng tùy sản phẩm. (DrugBank)

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính là tiêu sừng: salicylic acid làm bong vảy sừng bằng cách hòa tan chất gắn kết gian bào ở lớp sừng, dẫn đến bong tróc vảy da. Trong điều trị mụn cóc, DailyMed ghi nhận cơ chế chính xác chưa hoàn toàn rõ, nhưng tác dụng có vẻ liên quan đến hoạt tính tiêu sừng, giúp loại bỏ cơ học các tế bào biểu bì bị nhiễm virus mụn cóc. (Medicines.org.uk)

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dược lực học tại chỗ chủ yếu là làm mềm, phá vỡ và loại bỏ lớp sừng dày, vảy sừng hoặc mô tăng sừng. Ở chế phẩm trị mụn, FDA/eCFR cho phép các tuyên bố trung lập như quản lý/điều trị mụn, giảm số lượng hoặc mức độ mụn, mụn đầu đen, mụn đầu trắng, trong phạm vi nhãn thuốc OTC hợp lệ. (Medicines.org.uk)

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acid Salicylic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acid Salicylic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acid Salicylic

Có thể tăng kích ứng khi dùng cùng lúc trên cùng vùng da với xà phòng/chất tẩy rửa mài mòn, sản phẩm chứa cồn, mỹ phẩm làm khô da, thuốc trị mụn hoặc chất bong da khác như benzoyl peroxide, resorcinol, sulfur hoặc tretinoin, trừ khi được bác sĩ hướng dẫn. Mayo Clinic cũng liệt kê nhiều tương tác tiềm tàng cần chuyên gia y tế cân nhắc, bao gồm ketorolac, probenecid, aspirin, thuốc chống đông/kháng tiểu cầu và NSAID khác. (Mayo Clinic)

Thắc mắc về hoạt chất Acid Salicylic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *