Acalabrutinib là hoạt chất điều trị ung thư đường uống thuộc nhóm ức chế Bruton tyrosine kinase — BTK. Thuốc được dùng trong một số bệnh ác tính tế bào B như bạch cầu lympho mạn tính/u lympho lympho nhỏ — CLL/SLL — và u lympho tế bào áo — MCL — theo chỉ định đã được cơ quan quản lý phê duyệt. Acalabrutinib không phải thuốc dùng để tự điều trị; người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa ung bướu/huyết học chỉ định, theo dõi công thức máu, nhiễm trùng, chảy máu, rối loạn nhịp tim, độc tính gan và tương tác thuốc. Liều dùng trong bài chỉ mang tính tham khảo từ nhãn thuốc, không thay thế đơn thuốc hoặc hướng dẫn cá nhân hóa của bác sĩ.
Nội dung chính
- Acalabrutinib là thuốc ức chế BTK trong điều trị một số bệnh lý tế bào B.
- Bối cảnh dùng phụ thuộc loại ung thư máu/u lympho và tiền sử điều trị.
- Cần bác sĩ huyết học/ung bướu chỉ định và theo dõi xét nghiệm.
- Có thể gây chảy máu, nhiễm trùng, giảm tế bào máu, đau đầu hoặc rối loạn nhịp.
- Báo bác sĩ về thuốc chống đông, thuốc kháng nấm/kháng sinh mạnh và bệnh tim.
Hoạt chất Acalabrutinib là gì?
Acalabrutinib là thuốc ức chế BTK đường uống, được dùng trong điều trị một số bệnh ác tính tế bào B như CLL/SLL và MCL theo chỉ định được phê duyệt. Thuốc tác động vào đường truyền tín hiệu quan trọng cho sự sống còn và tăng sinh của tế bào B ác tính.
Acalabrutinib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acalabrutinib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Acalabrutinib |
| Tên IUPAC | 4-[8-amino-3-[(2S)-1-but-2-ynoylpyrrolidin-2-yl]imidazo[1,5-a]pyrazin-1-yl]-N-pyridin-2-ylbenzamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Acalabrutinib maleate; ACP-196. ACP-5862 là chất chuyển hóa có hoạt tính, không phải tên đồng nghĩa của hoạt chất mẹ. |
| Tên Latinh / tên dược điển | acalabrutinibum |
| Tên USAN | acalabrutinib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1420477-60-6 |
|---|---|
| UNII | I42748ELQW |
| PubChem CID | 71226662 |
| RxNorm CUI | 1986808 |
| Công thức phân tử | C26H23N7O2 |
Dược động học của Acalabrutinib
Acalabrutinib được hấp thu nhanh sau uống, có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 25%, chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A và tạo chất chuyển hóa có hoạt tính ACP-5862. Ở liều 100 mg x 2 lần/ngày, nồng độ và phơi nhiễm của acalabrutinib/ACP-5862 đạt mức giúp duy trì ức chế BTK trong khoảng liều khuyến cáo.
Giai đoạn I: Hấp thu
Thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị của acalabrutinib khoảng 0,5 giờ theo nhãn Hoa Kỳ; SmPC ghi khoảng 0,2–3,0 giờ. Bữa ăn giàu chất béo không làm thay đổi AUC trung bình đáng kể nhưng làm giảm Cmax khoảng 54% và làm chậm Tmax khoảng 1–2 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 25%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Theo nhãn Hoa Kỳ, thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trung bình hình học khoảng 101 L đối với acalabrutinib và 67 L đối với ACP-5862; tỷ lệ gắn protein huyết tương lần lượt khoảng 97,5% và 98,6%. SmPC UK ghi thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 34 L đối với acalabrutinib. Sự khác biệt có thể liên quan phương pháp/nguồn dữ liệu; cần tham chiếu nhãn sản phẩm cụ thể.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Acalabrutinib được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A; một phần nhỏ qua liên hợp glutathione và thủy phân amide. ACP-5862 là chất chuyển hóa chính có hoạt tính, phơi nhiễm AUC khoảng 2–3 lần so với acalabrutinib nhưng khả năng ức chế BTK thấp hơn khoảng 50%.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều acalabrutinib đánh dấu phóng xạ 100 mg ở người khỏe mạnh, khoảng 84% liều được thu hồi trong phân và 12% trong nước tiểu; dưới 2% liều được thải dưới dạng acalabrutinib không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ cuối trung bình hình học khoảng 1,4 giờ với acalabrutinib và 6,4 giờ với ACP-5862. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Theo nhãn Hoa Kỳ, độ thanh thải biểu kiến đường uống trung bình hình học của acalabrutinib khoảng 148 L/giờ và của ACP-5862 khoảng 19 L/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thuốc ức chế CYP3A mạnh có thể làm tăng phơi nhiễm acalabrutinib; thuốc cảm ứng CYP3A mạnh có thể làm giảm nồng độ acalabrutinib. Itraconazole làm tăng Cmax khoảng 3,9 lần và AUC khoảng 5,1 lần; rifampin làm giảm Cmax khoảng 68% và AUC khoảng 77% trong nghiên cứu ở người khỏe mạnh. Suy gan nặng làm tăng AUC acalabrutinib khoảng 5,3 lần; ảnh hưởng của suy thận nặng hoặc lọc máu lên dược động học chưa rõ.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acalabrutinib
Acalabrutinib thuộc nhóm thuốc chống ung thư, thuốc ức chế protein kinase, phân nhóm thuốc ức chế Bruton tyrosine kinase. Mã ATC là L01EL02.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Acalabrutinib và chất chuyển hóa có hoạt tính ACP-5862 gắn cộng hóa trị với một cysteine tại vị trí hoạt động của BTK, từ đó ức chế hoạt tính enzym BTK. BTK tham gia đường tín hiệu thụ thể kháng nguyên tế bào B — BCR — và thụ thể cytokine; các tín hiệu này góp phần vào tăng sinh, sống còn, di chuyển, hóa hướng động và bám dính của tế bào B.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ở bệnh nhân có bệnh ác tính tế bào B dùng acalabrutinib 100 mg khoảng mỗi 12 giờ, mức chiếm giữ BTK ở trạng thái ổn định trung vị ≥95% trong máu ngoại vi được duy trì trong 12 giờ. Ở liều gấp 4 lần liều khuyến cáo, Calquence không kéo dài QTc ở mức có ý nghĩa lâm sàng theo nhãn Hoa Kỳ/SmPC.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acalabrutinib
- Theo nhãn Hoa Kỳ/DailyMed: Calquence được chỉ định phối hợp bendamustine và rituximab cho người lớn MCL chưa điều trị trước đó không phù hợp ghép tế bào gốc tạo máu tự thân; dùng cho người lớn MCL đã điều trị ít nhất một liệu pháp trước đó; và dùng cho người lớn CLL hoặc SLL.
- Theo FDA ngày 19/02/2026: FDA phê duyệt acalabrutinib phối hợp venetoclax cho người lớn CLL hoặc SLL; thông báo này ghi phác đồ acalabrutinib + venetoclax tối đa 14 chu kỳ acalabrutinib và 12 chu kỳ venetoclax bắt đầu từ chu kỳ 3.
- Theo EMA: Calquence được chỉ định trong CLL người lớn, gồm đơn trị hoặc phối hợp obinutuzumab ở bệnh nhân chưa điều trị, phối hợp venetoclax có/không có obinutuzumab ở bệnh nhân CLL chưa điều trị, đơn trị ở CLL đã điều trị trước đó; ngoài ra còn dùng trong MCL theo các bối cảnh/phác đồ được EMA nêu.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc, không dùng để tự điều trị. Liều thường được khuyến cáo trong nhãn Hoa Kỳ là 100 mg uống khoảng mỗi 12 giờ, tùy chỉ định và phối hợp thuốc; một số phác đồ phối hợp có giới hạn chu kỳ, ví dụ acalabrutinib phối hợp venetoclax trong CLL/SLL chưa điều trị có thể dùng acalabrutinib đến 14 chu kỳ theo thông báo FDA/nhãn. Khi dùng cùng thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A, cần điều chỉnh theo nhãn và bác sĩ.
Dùng đường uống, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Viên nén cần nuốt nguyên viên với nước; không nhai, nghiền, hòa tan hoặc cắt viên. Nếu quên liều quá 3 giờ so với thời điểm dùng thuốc thường lệ, nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn bỏ qua liều đó và dùng liều kế tiếp theo lịch; không dùng thêm viên để bù liều. Người bệnh cần làm đúng hướng dẫn của bác sĩ và tờ hướng dẫn sản phẩm đang dùng.
Cần theo dõi công thức máu định kỳ, dấu hiệu nhiễm trùng, chảy máu, bầm tím, rối loạn nhịp tim, triệu chứng tim mạch, xét nghiệm gan và các biểu hiện độc tính. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo theo dõi công thức máu thường xuyên và đánh giá bilirubin/transaminase trước và trong điều trị.
Cảnh báo và lưu ý về Acalabrutinib
Thông tin khác nhau theo nhãn: nhãn Hoa Kỳ/DailyMed của Calquence ghi “không có” chống chỉ định; SmPC UK/eMC ghi chống chỉ định ở người quá mẫn với hoạt chất hoặc bất kỳ tá dược nào. Khi áp dụng thực tế, cần tuân theo nhãn/tờ hướng dẫn sử dụng đã được phê duyệt tại nơi thuốc lưu hành và quyết định của bác sĩ.
Trong dữ liệu an toàn gộp của nhãn Hoa Kỳ, các phản ứng bất lợi thường gặp ≥30%, không tính bất thường xét nghiệm, gồm nhiễm trùng đường hô hấp trên, tiêu chảy, đau đầu và đau cơ xương. SmPC ghi các ADR thường gặp khi đơn trị gồm nhiễm trùng, tiêu chảy, đau đầu, đau cơ xương, bầm tím, ho, đau khớp, mệt mỏi, buồn nôn và phát ban.
Các nguy cơ nghiêm trọng cần lưu ý gồm nhiễm trùng nặng/cơ hội, chảy máu nặng hoặc có thể tử vong, giảm tế bào máu độ 3–4, ung thư nguyên phát thứ hai gồm ung thư da, rung/cuồng nhĩ và rối loạn nhịp thất, độc tính gan bao gồm tổn thương gan do thuốc. Người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu có sốt, nhiễm trùng, chảy máu bất thường, bầm tím nhiều, hồi hộp, chóng mặt, ngất, đau ngực, khó thở, vàng da, nước tiểu sẫm hoặc đau bụng bất thường.
Cần thận trọng ở người có nguy cơ nhiễm trùng, tiền sử hoặc nguy cơ chảy máu, đang dùng thuốc chống đông/chống kết tập tiểu cầu, giảm bạch cầu/thiếu máu/giảm tiểu cầu, tiền sử bệnh tim mạch hoặc rối loạn nhịp, tăng huyết áp, bệnh gan, nguy cơ ung thư da hoặc cần phẫu thuật. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc 3–7 ngày trước và sau phẫu thuật tùy loại phẫu thuật và nguy cơ chảy máu.
Không có điều trị đặc hiệu cho quá liều acalabrutinib và triệu chứng quá liều chưa được xác lập. Nếu quá liều, cần theo dõi sát dấu hiệu/tác dụng bất lợi và điều trị triệu chứng, hỗ trợ phù hợp tại cơ sở y tế.
Theo nhãn Hoa Kỳ, bảo quản Calquence viên nén ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C theo điều kiện nhiệt độ phòng kiểm soát USP. Theo SmPC UK/eMC, thuốc không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt. Người bệnh cần tuân theo hướng dẫn bảo quản trên bao bì/tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của Calquence ở bệnh nhi chưa được thiết lập; SmPC cũng ghi chưa có dữ liệu ở trẻ em và thanh thiếu niên 0–18 tuổi.
Trong dữ liệu nhãn Hoa Kỳ, không thấy khác biệt có ý nghĩa lâm sàng về hiệu quả giữa người ≥65 tuổi và người trẻ hơn, nhưng tỷ lệ phản ứng bất lợi độ ≥3 và phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở một số nhóm người ≥65 tuổi cao hơn. Cần cá nhân hóa theo bệnh kèm, chức năng cơ quan và thuốc dùng chung.
Acalabrutinib có thể gây hại cho thai dựa trên dữ liệu động vật; nhãn Hoa Kỳ ghi chưa có dữ liệu ở phụ nữ mang thai đủ để xác định nguy cơ liên quan thuốc. SmPC khuyến cáo không dùng Calquence trong thai kỳ trừ khi tình trạng lâm sàng của người mẹ cần điều trị bằng acalabrutinib. Phụ nữ có khả năng mang thai cần trao đổi với bác sĩ về thử thai và tránh thai phù hợp.
Chưa rõ acalabrutinib hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ ở người hay không. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không cho con bú trong thời gian dùng Calquence và 2 tuần sau liều cuối; SmPC UK/eMC khuyến cáo không cho con bú trong điều trị và 2 ngày sau liều cuối. Cần tuân theo nhãn thuốc tại nơi lưu hành và hướng dẫn của bác sĩ.
Tránh dùng Calquence ở bệnh nhân suy gan nặng Child-Pugh C. Nhãn Hoa Kỳ ghi không khuyến cáo chỉnh liều ở suy gan nhẹ hoặc vừa, nhưng độ an toàn chưa được đánh giá đầy đủ ở suy gan vừa hoặc nặng; AUC acalabrutinib tăng 5,3 lần ở người suy gan nặng.
SmPC ghi Calquence không hoặc hầu như không ảnh hưởng đến khả năng lái xe/vận hành máy móc, nhưng mệt mỏi và chóng mặt đã được báo cáo; người có các triệu chứng này nên tránh lái xe hoặc vận hành máy móc cho đến khi triệu chứng hết.
Tương tác thuốc của Acalabrutinib
Tránh dùng cùng thuốc ức chế CYP3A mạnh; nếu cần dùng ngắn hạn, nhãn Hoa Kỳ nêu có thể phải tạm ngừng Calquence theo chỉ định y tế. Với thuốc ức chế CYP3A mức độ vừa, có thể cần giảm liều. Tránh dùng cùng thuốc cảm ứng CYP3A mạnh vì có thể làm giảm nồng độ và hiệu quả của acalabrutinib; nếu không tránh được, nhãn có hướng dẫn tăng liều dưới giám sát. Thuốc chống huyết khối có thể làm tăng nguy cơ chảy máu; SmPC cũng nêu không nên dùng đồng thời warfarin hoặc thuốc đối kháng vitamin K tương tự với Calquence.
Thắc mắc về hoạt chất Acalabrutinib
Acalabrutinib là thuốc ức chế Bruton tyrosine kinase — BTK — dùng đường uống trong một số bệnh ác tính tế bào B như CLL/SLL và MCL theo chỉ định được phê duyệt. Đây là thuốc kê đơn, cần bác sĩ chuyên khoa chỉ định và theo dõi.
Acalabrutinib không được mô tả là hóa trị gây độc tế bào truyền thống; đây là thuốc nhắm trúng đích ức chế BTK. Tuy vậy, thuốc vẫn có nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng như nhiễm trùng, chảy máu, giảm tế bào máu, rối loạn nhịp tim và độc tính gan nên phải dùng theo đơn và theo dõi y tế.
Không. Acalabrutinib là thuốc kê đơn chống ung thư. Người bệnh không nên tự mua, tự dùng, tự ngừng hoặc tự thay đổi liều vì điều trị cần xác định đúng bệnh, giai đoạn, phác đồ phối hợp, xét nghiệm theo dõi và xử trí độc tính.
Các tác dụng phụ thường gặp gồm nhiễm trùng đường hô hấp trên, tiêu chảy, đau đầu, đau cơ xương, bầm tím, ho, đau khớp, mệt mỏi, buồn nôn và phát ban. Mức độ và tần suất có thể thay đổi theo phác đồ đơn trị hoặc phối hợp.
Có. Acalabrutinib có tương tác quan trọng với thuốc ức chế CYP3A mạnh/vừa, thuốc cảm ứng CYP3A mạnh và thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu như thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu. Người bệnh cần báo cho bác sĩ/dược sĩ tất cả thuốc kê đơn, không kê đơn, thực phẩm bổ sung và thảo dược đang dùng.

