Yohimbine

Yohimbine, còn gọi là Yohimbinum, là một alkaloid indole có tác dụng đối kháng thụ thể alpha-2 adrenergic. Dạng dược dụng thường gặp là yohimbine hydrochloride đường uống. Theo tờ thông tin sản phẩm YOCON-GLENWOOD 5 mg tại Áo, thuốc được chỉ định cho rối loạn cương nhẹ đến vừa do nguyên nhân tâm lý ở nam giới từ 18 tuổi; tình trạng phê duyệt và lưu hành tại Việt Nam . Yohimbine không đồng nghĩa với yohimbe: yohimbe là vỏ cây hoặc chế phẩm thảo dược có hàm lượng hoạt chất biến thiên, nên không thể quy đổi trực tiếp thành liều thuốc chuẩn hóa. Hoạt chất có thể gây mất ngủ, lo âu, đau đầu, buồn nôn, thay đổi huyết áp và nhịp tim; quá liều có thể dẫn đến co giật hoặc biến cố tim mạch. Không tự mua, tự phối hợp hay tự điều chỉnh liều; cần được bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá chống chỉ định và tương tác trước khi dùng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Yohimbine là gì?: Alkaloid indole đối kháng cạnh tranh thụ thể alpha-2 adrenergic.
  • Nhóm dược lý: Thuốc tác động lên hệ adrenergic; được xếp trong nhóm thuốc điều trị rối loạn cương, mã ATC G04BE04.
  • Chỉ định đã xác minh: SmPC tại Áo ghi nhận điều trị rối loạn cương nhẹ đến vừa do nguyên nhân tâm lý ở nam giới từ 18 tuổi.
  • Dạng và đường dùng: YOCON-GLENWOOD là viên nén uống chứa 5 mg yohimbine hydrochloride.
  • Nguy cơ chính: Lo âu, mất ngủ, đau đầu, buồn nôn, thay đổi huyết áp, tim nhanh; quá liều có thể gây co giật hoặc biến cố tim mạch.
  • Yohimbine và yohimbe: Không tương đương: hàm lượng yohimbine trong chế phẩm yohimbe có thể biến thiên đáng kể.
  • Lưu hành tại Việt Nam.
  • Khuyến cáo: Không tự sử dụng; cần bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá bệnh tim mạch, tâm thần, gan, thận và các thuốc đang dùng.

Hoạt chất Yohimbine là gì?

Yohimbine là một alkaloid indole đối kháng cạnh tranh thụ thể alpha-2 adrenergic. Việc chẹn cơ chế phản hồi âm tại thụ thể alpha-2 có thể làm tăng giải phóng norepinephrine và ảnh hưởng đến nitric oxide, hệ thần kinh tự chủ, mạch máu và mô trơn thể hang. Cơ chế chính xác trong rối loạn cương chưa được hiểu đầy đủ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Yohimbine

CAS 146-48-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Yohimbine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Yohimbine

Tên IUPAC

methyl (1S,15R,18S,19R,20S)-18-hydroxy-1,3,11,12,14,15,16,17,18,19,20,21-dodecahydroyohimban-19-carboxylate

Tên hóa học khác

Yohimban-16-carboxylic acid, 17-hydroxy-, methyl ester, (16α,17α)- | Yohimban-16α-carboxylic acid, 17α-hydroxy-, methyl ester

Tên khác / tên đồng nghĩa

Yohimbinum; Johimbin; Quebrachine. Dạng muối dùng trong thuốc thường được ghi là yohimbine hydrochloride hoặc yohimbine HCl.

Tên viết tắt

YOH

Tên Latinh / tên dược điển

Yohimbinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

146-48-5

UNII

2Y49VWD90Q

PubChem CID

8969

RxNorm CUI

11268

Dược động học của Yohimbine

Yohimbine hydrochloride được hấp thu nhanh qua đường uống nhưng sinh khả dụng biến thiên mạnh do chuyển hóa bước đầu ở gan. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 82%, tạo các chất chuyển hóa hydroxyl hóa và được thải trừ qua cả con đường chuyển hóa tại gan lẫn ngoài gan. Sự khác biệt giữa các cá thể về chuyển hóa có thể dẫn đến nồng độ và đáp ứng rất khác nhau.

Giai đoạn I: Hấp thu

Yohimbine hydrochloride được hấp thu trong khoảng một giờ; nồng độ tối đa trong máu thường đạt sau 45–120 phút theo SmPC. Một đánh giá dược động học ghi nhận bữa ăn giàu chất béo có thể làm giảm hấp thu, nhưng người dùng phải tuân theo hướng dẫn của nhãn sản phẩm được kê đơn, không tự thay đổi thời điểm uống.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống biến thiên rộng. SmPC ghi nhận khoảng 7–87%. Nghiên cứu của Guthrie và cộng sự ghi nhận trung bình 33%, còn nghiên cứu của Le Corre và cộng sự ghi nhận trung bình 22,3% với độ biến thiên lớn. Khác biệt này liên quan đáng kể đến chuyển hóa bước đầu và đặc điểm chuyển hóa từng người.

Giai đoạn II: Phân bố

Yohimbine có mức gắn mô cao và gắn protein huyết tương khoảng 82%. Chỉ một lượng nhỏ yohimbine và chất chuyển hóa có hoạt tính 11-hydroxyyohimbine được phát hiện trong dịch não tủy.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Hai chất chuyển hóa hydroxyl hóa được mô tả là 11-hydroxyyohimbine và 10-hydroxyyohimbine. 11-hydroxyyohimbine còn hoạt tính đối kháng alpha-2 và chủ yếu liên quan đến CYP2D6; sự hình thành 10-hydroxyyohimbine chủ yếu liên quan đến CYP3A4. Kiểu gen CYP2D6 và CYP3A4 có thể góp phần vào biến thiên chuyển hóa giữa các cá thể.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Yohimbine được loại bỏ thông qua chuyển hóa tại gan và ngoài gan. Dưới 1% hoạt chất không đổi được bài tiết qua nước tiểu trong các dữ liệu được BfR tổng hợp; các chất chuyển hóa được bài tiết với tỷ lệ khác nhau.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

SmPC ghi nhận thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 35 phút và thời gian bán thải thải trừ sau một liều dao động 0,25–2,5 giờ. Chất chuyển hóa có hoạt tính 11-hydroxyyohimbine có thời gian bán thải khoảng 6 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải cao và biến thiên theo cá thể, đường dùng và mô hình dược động học. Nghiên cứu Guthrie ghi nhận độ thanh thải trung bình khoảng 9,77 mL/phút/kg sau tiêm tĩnh mạch và độ thanh thải biểu kiến đường uống khoảng 55,9 mL/phút/kg; giá trị đường uống chịu ảnh hưởng của sinh khả dụng thấp nên không phải mục tiêu để tự hiệu chỉnh liều.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm chuyển hóa bước đầu ở gan, kiểu gen CYP2D6 và CYP3A4, thức ăn giàu chất béo, tuổi, suy gan, suy thận và sự khác biệt nội tại giữa các cá thể. Nồng độ tối đa và AUC của 11-hydroxyyohimbine có thể thấp hơn ở người cao tuổi, nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Yohimbine

Yohimbine hydrochloride có ái lực đối kháng cạnh tranh mạnh hơn đối với thụ thể alpha-2 adrenergic và ái lực yếu hơn đối với thụ thể alpha-1. Tác động trên các hệ dopamine, serotonin, cholinergic và một số thụ thể khác đã được thảo luận, nhưng ý nghĩa lâm sàng của các tác động này chưa được xác lập đầy đủ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Chẹn thụ thể alpha-2 trước synap làm giảm phản hồi ức chế, qua đó tăng giải phóng norepinephrine hoặc nitric oxide. Tại mô dương vật, chẹn alpha-2 và tăng nitric oxide có thể làm giảm co cơ trơn, tăng thư giãn mô và hỗ trợ quá trình cương. Đồng thời, tăng hoạt tính giao cảm có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim, kích động hoặc lo âu.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học có thể bao gồm kích hoạt hệ noradrenergic, thay đổi trương lực mạch máu, tăng hoạt động giao cảm, ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim, cùng tác động kích thích hoặc gây lo âu trên hệ thần kinh trung ương. Đáp ứng phụ thuộc liều nhưng biến thiên đáng kể giữa các cá thể và theo tình trạng sinh lý nền.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Yohimbine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Yohimbine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Yohimbine

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Có thể đối kháng tác dụng của thuốc hạ huyết áp; không dùng đồng thời với clonidine theo SmPC.
  • Có thể tăng tác dụng hoặc tác dụng phụ của imipramine, fluoxetine, clomipramine và amitriptyline; clomipramine có thể làm tăng nồng độ yohimbine.
  • Có thể đối kháng một số đáp ứng của alprazolam.
  • Không nên phối hợp với amphetamine hoặc các chất kích thích do nguy cơ tăng tác dụng giao cảm.
  • Có thể tăng tác dụng của opioid; có khả năng tương tác với phenothiazine.
  • Nguy cơ có thể tăng khi dùng cùng caffeine, ephedra, thuốc điều trị ADHD, thuốc ức chế monoamine oxidase hoặc một số thuốc chống trầm cảm.
  • Không phối hợp với rượu hoặc thuốc điều trị rối loạn cương khác khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Thắc mắc về hoạt chất Yohimbine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *