Xylometazolin hydroclorid

Xylometazolin hydroclorid, tên tiếng Anh là xylometazoline hydrochloride, là thuốc cường giao cảm dùng tại chỗ trong mũi. Thuốc kích thích thụ thể alpha-1-adrenergic, làm co các mạch máu ở niêm mạc mũi, từ đó giảm sưng và giúp thông thoáng đường thở. Thuốc được dùng để giảm triệu chứng nghẹt mũi liên quan đến cảm lạnh, viêm mũi dị ứng và viêm xoang; thuốc không điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Tác dụng thường bắt đầu trong vài phút và có thể kéo dài đến khoảng 10 giờ. Xylometazolin chỉ phù hợp để sử dụng ngắn hạn. Tháng 4 năm 2026, MHRA khuyến cáo không dùng thuốc xịt hoặc nhỏ mũi chứa xylometazolin quá 5 ngày liên tiếp vì sử dụng kéo dài có thể gây sung huyết hồi ứng, giảm đáp ứng và viêm mũi do thuốc. Nồng độ 0,1% và 0,05% có giới hạn độ tuổi khác nhau, vì vậy không được tự dùng chế phẩm của người lớn cho trẻ em.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Xylometazolin hydroclorid là gì?: Thuốc cường giao cảm tác động tại chỗ, làm co mạch niêm mạc mũi và giảm nghẹt mũi.
  • Mã ATC: R01AA07 – thuốc cường giao cảm đơn chất dùng làm thông mũi tại chỗ.
  • Công dụng: Giảm triệu chứng nghẹt mũi do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng và viêm xoang.
  • Khởi phát và thời gian tác dụng: Có tác dụng trong vài phút và có thể kéo dài đến khoảng 10 giờ.
  • Thời gian dùng tối đa: Không quá 5 ngày liên tiếp theo cảnh báo MHRA cập nhật ngày 30 tháng 4 năm 2026.
  • Nguy cơ dùng kéo dài: Sung huyết hồi ứng, viêm mũi do thuốc, giảm hiệu lực nhanh và tổn thương niêm mạc mũi.
  • Trẻ em: Chế phẩm 0,05% được ghi nhãn cho trẻ 6–12 tuổi ở một số thị trường; chế phẩm 0,1% chống chỉ định dưới 12 tuổi.
  • Tương tác quan trọng: Không dùng với MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI; thận trọng với thuốc chống trầm cảm ba hoặc bốn vòng.

Hoạt chất Xylometazolin hydroclorid là gì?

Xylometazolin hydroclorid là thuốc co mạch tại chỗ dùng để giảm tạm thời tình trạng nghẹt mũi. Thuốc kích thích các thụ thể alpha-adrenergic ở niêm mạc mũi, làm giảm lưu lượng máu, giảm phù nề và mở rộng đường thở qua mũi.

Xylometazolin không phải kháng sinh, thuốc kháng virus, thuốc kháng histamin hoặc corticosteroid. Thuốc chỉ làm giảm triệu chứng và không loại bỏ nguyên nhân gây cảm lạnh, dị ứng hoặc viêm xoang.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Xylometazolin hydroclorid

INN Xylometazoline hydrochloride

CAS 1218-35-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Xylometazolin hydroclorid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Xylometazoline hydrochloride

Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM)

Xylometazoline hydrochloride

Tên IUPAC

2-[(4-tert-butyl-2,6-dimethylphenyl)methyl]-4,5-dihydro-1H-imidazole;hydrochloride

Tên hóa học khác

1H-Imidazole, 2-[[4-(1,1-dimethylethyl)-2,6-dimethylphenyl]methyl]-4,5-dihydro-, hydrochloride (1:1) | 2-(4-tert-Butyl-2,6-dimethylbenzyl)-2-imidazoline hydrochloride

Tên khác / tên đồng nghĩa

Xylometazoline HCl; xylometazolin hydrochlorid; xylometazoline; xylometazolin.

Tên INN của hoạt chất dạng base là xylometazoline. Dạng muối thường được sử dụng trong thuốc nhỏ hoặc xịt mũi là xylometazoline hydrochloride.

Tên Latinh / tên dược điển

Xylometazolini hydrochloridum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1218-35-5

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

5311062

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Xylometazolin hydroclorid

Dữ liệu dược động học hệ thống của xylometazolin dùng trong mũi còn hạn chế. Sau khi dùng đúng liều tại chỗ, nồng độ xylometazolin trong huyết tương rất thấp và gần giới hạn phát hiện.

Tuy nhiên, thuốc vẫn có thể được hấp thu toàn thân sau khi dùng trong mũi, đặc biệt nếu sử dụng quá liều hoặc nuốt phải dung dịch. Chưa có dữ liệu đầy đủ để mô tả sinh khả dụng, chuyển hóa, độ thanh thải và thời gian bán thải ở người.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi dùng tại niêm mạc mũi, thuốc chủ yếu phát huy tác dụng tại chỗ. Nồng độ huyết tương sau liều điều trị thông thường rất thấp, nhưng hấp thu toàn thân vẫn có thể xảy ra.

Nguy cơ tác dụng toàn thân tăng khi dùng quá liều, dùng quá thường xuyên hoặc vô tình uống phải thuốc.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Chưa xác lập được sinh khả dụng tuyệt đối của xylometazolin hydroclorid sau khi dùng trong mũi; .

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu về thể tích phân bố, mức gắn protein huyết tương và sự phân bố vào mô ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dữ liệu đáng tin cậy về enzym và con đường chuyển hóa của xylometazolin hydroclorid ở người sau khi dùng trong mũi.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ và tỷ lệ thuốc được bài tiết dưới dạng không đổi ở người chưa được mô tả đầy đủ trong các SmPC tham khảo; .

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm hoặc tác dụng toàn thân gồm:

  • Dùng vượt số lần hoặc liều ghi trên nhãn.
  • Dùng đồng thời nhiều thuốc chống sung huyết có tác dụng cường giao cảm.
  • Nuốt phải dung dịch nhỏ hoặc xịt mũi.
  • Sử dụng cho trẻ nhỏ, nhóm nhạy cảm hơn với độc tính khi quá liều.
  • Niêm mạc mũi đang viêm, khô hoặc tổn thương.

Mức độ ảnh hưởng định lượng của từng yếu tố.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Xylometazolin hydroclorid

Xylometazolin thuộc nhóm thuốc cường giao cảm trực tiếp và thuốc chống sung huyết mũi tại chỗ.

Hoạt chất có cấu trúc imidazoline và tác động chủ yếu lên các thụ thể alpha-adrenergic ở mạch máu niêm mạc mũi. Trong hệ thống ATC, thuốc được xếp vào nhóm R01AA – các thuốc cường giao cảm đơn chất dùng tại chỗ trong mũi.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Xylometazolin kích thích thụ thể alpha-adrenergic trên mạch máu của niêm mạc mũi. Hoạt hóa thụ thể gây co mạch, làm giảm sung huyết và phù nề ở niêm mạc mũi cũng như vùng lân cận của hầu họng.

Khi phù nề giảm, lòng đường thở qua mũi rộng hơn và người bệnh cảm thấy dễ thở hơn. Thuốc không trực tiếp làm giảm phản ứng miễn dịch gây dị ứng và không tiêu diệt tác nhân nhiễm trùng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng thông mũi thường bắt đầu trong vài phút sau khi sử dụng và có thể kéo dài đến khoảng 10 giờ.

Dùng lặp lại hoặc kéo dài có thể làm giảm nhanh đáp ứng với thuốc, gọi là tachyphylaxis. Khi tác dụng co mạch hết, mạch máu có thể giãn trở lại và gây nghẹt mũi nặng hơn. Tiếp tục sử dụng có thể dẫn đến viêm mũi do thuốc và thay đổi kéo dài ở niêm mạc mũi.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Xylometazolin hydroclorid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Xylometazolin hydroclorid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Xylometazolin hydroclorid

Không dùng xylometazolin đồng thời với:

  • Thuốc ức chế monoamine oxidase, gồm MAOI không hồi phục và thuốc ức chế hồi phục như moclobemide.
  • Trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI.
  • Thuốc chống sung huyết cường giao cảm khác dùng đường uống hoặc tại mũi.

Các phối hợp cần tránh hoặc cần được nhân viên y tế đánh giá gồm:

  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng hoặc bốn vòng: có thể làm tăng huyết áp.
  • Thuốc chẹn beta và một số thuốc hạ huyết áp: xylometazolin có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp.
  • Glycoside tim: tăng nguy cơ rối loạn nhịp.
  • Ergotamine hoặc methysergide: tăng nguy cơ co mạch và ngộ độc ergot.
  • Thuốc giảm cân hoặc thuốc kích thích kiểu amphetamine: tăng nguy cơ tăng huyết áp.
  • Oxytocin: có thể làm tăng huyết áp.

Người đang dùng thuốc tim mạch, tâm thần hoặc thuốc cảm phối hợp cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Thắc mắc về hoạt chất Xylometazolin hydroclorid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *