Xylazine

Xylazine là thuốc chủ vận thụ thể alpha-2 adrenergic được sử dụng trong thú y để gây an thần, giảm đau, giãn cơ và hỗ trợ tiền mê ở một số loài động vật. Thuốc không được FDA phê duyệt cho bất kỳ mục đích sử dụng nào ở người và nhãn thuốc thú y ghi rõ “không dùng cho người”.

Xylazine đặc biệt đáng lo ngại khi xuất hiện ngoài ý muốn trong fentanyl, heroin hoặc các chất bất hợp pháp khác. Ở người, thuốc có thể gây an thần sâu, giảm ý thức, thở chậm, nhịp tim chậm, hạ huyết áp, hôn mê và tử vong. Phơi nhiễm lặp lại còn liên quan đến các vết loét da sâu, hoại tử mô và hội chứng cai nghiêm trọng.

Naloxone không đảo ngược trực tiếp tác dụng của Xylazine vì đây không phải opioid. Tuy nhiên, vẫn phải dùng naloxone trong trường hợp nghi quá liều do Xylazine thường xuất hiện cùng fentanyl hoặc opioid khác, đồng thời gọi cấp cứu và hỗ trợ hô hấp.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Xylazine là gì?: Thuốc an thần thú y thuộc nhóm chủ vận alpha-2 adrenergic.
  • Có dùng cho người không?: Không. FDA không phê duyệt Xylazine cho bất kỳ mục đích sử dụng nào ở người.
  • Mã ATC: Không có mã ATC dùng cho người; mã ATCvet là QN05CM92.
  • Công dụng hợp pháp: An thần, hỗ trợ giảm đau, giãn cơ và tiền mê trong thú y theo nhãn sản phẩm.
  • Độc tính ở người: Có thể gây an thần sâu, thở chậm, nhịp tim chậm, hạ huyết áp, hôn mê và tử vong.
  • Naloxone: Không giải độc Xylazine nhưng vẫn phải dùng khi nghi quá liều có opioid đi kèm.
  • Vết thương: Phơi nhiễm lặp lại liên quan đến các vết loét sâu, hoại tử và nhiễm trùng, đôi khi không nằm tại vị trí tiêm.
  • Thuốc giải độc ở người: Chưa có thuốc đối kháng Xylazine được phê duyệt cho người.
  • Liều dùng cho người: Không có liều an toàn hoặc liều điều trị được phê duyệt.

Hoạt chất Xylazine là gì?

Xylazine là thuốc chủ vận alpha-2 adrenergic không thuộc nhóm opioid. Thuốc được phát triển và sử dụng để an thần, hỗ trợ giảm đau, giãn cơ và tiền mê cho động vật.

Xylazine không được phê duyệt làm thuốc cho người. Khi người tiếp xúc, thuốc có thể ức chế hệ thần kinh trung ương và chức năng tim mạch, dẫn đến giảm ý thức, thở chậm, nhịp tim chậm và hạ huyết áp.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Xylazine

CAS 7361-61-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Xylazine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Xylazine

Tên IUPAC

N-(2,6-dimethylphenyl)-5,6-dihydro-4H-1,3-thiazin-2-amine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Xylazine hydrochloride; Xylazine HCl; xylazin; tên đường phố thường gặp tại Hoa Kỳ gồm “tranq” hoặc “tranq dope”.

Không nên sử dụng tên đường phố trong nội dung chuyên môn nếu không cần giải thích bối cảnh phơi nhiễm bất hợp pháp.

Tên viết tắt

XYL

Tên Latinh / tên dược điển

Xylazinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

7361-61-7

UNII

2KFG9TP5V8

PubChem CID

5707

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Xylazine

Dữ liệu dược động học Xylazine ở người còn hạn chế vì thuốc không được phê duyệt để sử dụng cho người.

Một nghiên cứu trên người bệnh có xét nghiệm dương tính với fentanyl và Xylazine công bố năm 2025 ghi nhận thời gian bán thải cuối trung vị của Xylazine trong huyết tương là 12 giờ, dao động 5,9–20,8 giờ.

Các chất chuyển hóa oxo-Xylazine và sulfone-Xylazine được phát hiện trong các mẫu huyết tương chứa Xylazine. Dữ liệu này được thu thập trong bối cảnh phơi nhiễm bất hợp pháp, không phải nghiên cứu liều điều trị có kiểm soát.

Giai đoạn I: Hấp thu

Xylazine có thể được hấp thu sau khi tiêm, nuốt, hít hoặc tiếp xúc qua da, mắt và niêm mạc.

Nhãn thuốc thú y cảnh báo rằng hấp thu có thể xảy ra sau tiếp xúc da, mắt hoặc niêm mạc và yêu cầu chăm sóc y tế ngay nếu vô tình uống hoặc tự tiêm thuốc.

Mức độ hấp thu phụ thuộc đường tiếp xúc, liều, nồng độ và các chất sử dụng kèm theo.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Xylazine ở người qua đường uống, đường mũi, tiêm bắp hoặc các đường phơi nhiễm khác chưa được xác lập đáng tin cậy; .

Giai đoạn II: Phân bố

Xylazine có tác dụng trên hệ thần kinh trung ương, cho thấy thuốc hoặc dạng hoạt động có khả năng tiếp cận các thụ thể alpha-2 trong não.

Dữ liệu đáng tin cậy về thể tích phân bố, mức gắn protein huyết tương và sự phân bố mô ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Nghiên cứu dược động học ở người đã phát hiện các chất chuyển hóa oxo-Xylazine và sulfone-Xylazine trong huyết tương.

Nghiên cứu nước tiểu cũng ghi nhận Xylazine và một số chất chuyển hóa hydroxyl hóa, nhưng vai trò định lượng của từng enzym chuyển hóa ở người chưa được xác lập đầy đủ.

Không nên ngoại suy trực tiếp dữ liệu chuyển hóa từ động vật sang người.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Xylazine và các chất chuyển hóa có thể được phát hiện trong nước tiểu sau phơi nhiễm. Tuy nhiên, tỷ lệ thải trừ qua thận, tỷ lệ thuốc không đổi và các đường thải trừ khác ở người chưa được xác định đầy đủ.

Dữ liệu định lượng chính xác.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nghiên cứu năm 2025 trên người bệnh có Xylazine và fentanyl ghi nhận thời gian bán thải cuối trung vị của Xylazine là 12 giờ, với khoảng 5,9–20,8 giờ.

Giá trị này dài hơn một số ước tính trước đây dựa trên động vật và cho thấy tác dụng hoặc khả năng phát hiện thuốc có thể kéo dài. Kết quả không được dùng để xác định thời điểm “an toàn” sau khi phơi nhiễm.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của Xylazine ở người chưa được xác lập trong nghiên cứu liều có kiểm soát; .

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm và thời gian tác dụng gồm:

  • Liều và nồng độ Xylazine không xác định trong chất bất hợp pháp.
  • Đường tiếp xúc.
  • Sử dụng lặp lại.
  • Phối hợp với fentanyl, heroin, rượu, benzodiazepine hoặc chất ức chế thần kinh trung ương khác.
  • Chức năng gan và thận.
  • Tình trạng tuần hoàn và hô hấp.
  • Các chất chuyển hóa và chất pha trộn khác.
  • Thời điểm lấy mẫu xét nghiệm.

Mức độ ảnh hưởng định lượng của từng yếu tố.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Xylazine

Xylazine thuộc nhóm thuốc chủ vận thụ thể alpha-2 adrenergic.

Trong thú y, thuốc có các tác dụng:

  • An thần.
  • Giảm đáp ứng đau.
  • Giãn cơ xương.
  • Hỗ trợ tiền mê.
  • Giảm hoạt động giao cảm.

Xylazine không phải opioid. Vì vậy, naloxone không gắn vào cơ chế tác dụng chính của Xylazine và không đảo ngược trực tiếp tác dụng của thuốc.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Xylazine kích thích các thụ thể alpha-2 adrenergic ở hệ thần kinh trung ương và ngoại vi. Hoạt hóa thụ thể alpha-2 trước synap làm giảm giải phóng noradrenaline, từ đó giảm hoạt động giao cảm.

Hệ quả dược lý có thể gồm:

  • An thần và giảm ý thức.
  • Giảm đau ở động vật.
  • Giãn cơ.
  • Nhịp tim chậm.
  • Giảm huyết áp.
  • Giảm nhịp thở và ức chế hô hấp.
  • Giảm nhu động đường tiêu hóa.
  • Thay đổi điều hòa glucose.

Tác động co mạch ngoại vi và giảm tưới máu được xem là một trong những cơ chế có thể góp phần gây tổn thương da, nhưng nguyên nhân chính xác của vết thương liên quan Xylazine vẫn chưa được xác định hoàn toàn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở động vật, mức độ an thần và thời gian tác dụng phụ thuộc liều, loài và đường dùng. Nhãn Anased ghi nhận an thần sâu ở ngựa xuất hiện khoảng 3–5 phút sau tiêm tĩnh mạch hoặc 10–15 phút sau tiêm bắp.

Ở người, phơi nhiễm có thể gây:

  • An thần kéo dài.
  • Giảm phản xạ bảo vệ đường thở.
  • Ức chế hô hấp.
  • Nhịp tim chậm.
  • Hạ huyết áp.
  • Tăng huyết áp thoáng qua trong một số trường hợp.
  • Hôn mê.

Không có mối quan hệ liều – đáp ứng an toàn được xác lập ở người.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Xylazine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Xylazine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Xylazine

Xylazine có thể làm tăng tác dụng ức chế thần kinh trung ương và hô hấp khi phối hợp với:

  • Fentanyl, heroin và opioid khác.
  • Benzodiazepine.
  • Rượu.
  • Barbiturate.
  • Thuốc ngủ.
  • Thuốc gây mê.
  • Gabapentinoid.
  • Các thuốc an thần hoặc chất ức chế thần kinh trung ương khác.

Phối hợp với opioid đặc biệt nguy hiểm vì cả hai đều có thể làm giảm ý thức và hô hấp. Naloxone chỉ đảo ngược thành phần opioid, không đảo ngược Xylazine.

Tương tác dược động học cụ thể ở người.

Thắc mắc về hoạt chất Xylazine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *