Ustekinumab

Ustekinumab là kháng thể đơn dòng IgG1κ hoàn toàn từ người, có tác dụng gắn vào tiểu đơn vị p40 dùng chung của interleukin-12 và interleukin-23. Qua đó, thuốc làm giảm các tín hiệu miễn dịch liên quan đến viêm mạn tính. Ustekinumab được sử dụng theo chỉ định chuyên khoa trong điều trị vảy nến thể mảng, viêm khớp vảy nến, bệnh Crohn và viêm loét đại tràng ở những nhóm tuổi phù hợp. Chỉ định cho trẻ em có sự khác nhau giữa từng cơ quan quản lý; nhãn FDA hiện hành đã mở rộng điều trị bệnh Crohn cho trẻ từ 2 tuổi trở lên. Thuốc được dùng bằng đường tiêm dưới da; trong bệnh Crohn và viêm loét đại tràng, liều khởi đầu thường được truyền tĩnh mạch. Ustekinumab có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tái hoạt lao, phản ứng quá mẫn, hội chứng não sau có hồi phục và viêm phổi không do nhiễm trùng. Người bệnh không được tự mua, tự tiêm hoặc thay đổi khoảng cách liều.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Kháng thể đơn dòng IgG1κ ức chế tiểu đơn vị p40 dùng chung của IL-12 và IL-23.
  • Thuốc ức chế miễn dịch, thuốc ức chế interleukin.
  • Vảy nến thể mảng, viêm khớp vảy nến, bệnh Crohn và viêm loét đại tràng ở nhóm tuổi phù hợp.
  • Tiêm dưới da; truyền tĩnh mạch để khởi trị bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng.
  • Nhiễm trùng nghiêm trọng, tái hoạt lao, phản vệ, phù mạch, PRES, bệnh ác tính và viêm phổi không do nhiễm trùng.
  • Tránh vaccine sống trong thời gian điều trị; cần thông báo việc phơi nhiễm trong thai kỳ trước khi tiêm vaccine sống cho trẻ sơ sinh.
  • Chỉ tự tiêm dưới da sau khi được nhân viên y tế đánh giá và hướng dẫn kỹ thuật.

Hoạt chất Ustekinumab là gì?

Ustekinumab là thuốc sinh học kháng thể đơn dòng, có tác dụng ức chế hai cytokine liên quan đến viêm là IL-12 và IL-23 thông qua việc gắn vào tiểu đơn vị p40 dùng chung. Thuốc không phải corticosteroid, thuốc giảm đau hoặc thuốc ức chế TNF.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ustekinumab

CAS 815610-63-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ustekinumab

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ustekinumab

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ustekinumab còn được nhận diện qua biệt dược gốc Stelara. Các hậu tố riêng như ustekinumab-auub, ustekinumab-aekn, ustekinumab-ttwe, ustekinumab-aauz, ustekinumab-srlf, ustekinumab-kfce, ustekinumab-stba và ustekinumab-hmny được dùng để phân biệt một số thuốc sinh học tương tự tại Hoa Kỳ.

Tên viết tắt

UST

Tên Latinh / tên dược điển

Ustekinumabum

Tên USAN

ustekinumab

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

815610-63-0

UNII

FU77B4U5Z0

PubChem CID

Không có

RxNorm CUI

847083

Dược động học của Ustekinumab

Ustekinumab được hấp thu chậm sau tiêm dưới da, có thể tích phân bố nhỏ phù hợp với một kháng thể đơn dòng và thời gian bán thải kéo dài khoảng ba tuần. Nồng độ ổn định trong vảy nến thường đạt vào khoảng tuần 28 khi dùng liều tại tuần 0, tuần 4 và sau đó mỗi 12 tuần. Trong bệnh Crohn và viêm loét đại tràng, không ghi nhận tích lũy rõ khi dùng liều duy trì 90 mg dưới da mỗi 8 tuần.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau một liều tiêm dưới da, ustekinumab đạt nồng độ đỉnh chậm. Thời gian trung vị đạt Cmax khoảng 13,5 ngày với liều 45 mg và 7 ngày với liều 90 mg ở người lớn mắc vảy nến; ở người khỏe mạnh dùng 90 mg, thời gian này khoảng 8,5 ngày.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối sau một liều tiêm dưới da được ước tính khoảng 57,2% ở người bệnh vảy nến.

Giai đoạn II: Phân bố

Trong phân tích dược động học quần thể, thể tích phân bố ở khoang trung tâm khoảng 2,7 lít ở bệnh Crohn và 3,0 lít ở viêm loét đại tràng. Tổng thể tích phân bố ở trạng thái ổn định lần lượt khoảng 4,6 lít và 4,4 lít.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Con đường chuyển hóa chính xác của ustekinumab chưa được xác định. Do đây là kháng thể đơn dòng, thuốc không được mô tả là chuyển hóa chủ yếu qua hệ enzym CYP theo cơ chế của các thuốc phân tử nhỏ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường bài tiết cụ thể của ustekinumab qua thận hoặc mật chưa được mô tả đầy đủ trong nhãn. Việc thải trừ được đánh giá chủ yếu thông qua độ thanh thải toàn thân và thời gian bán thải.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung vị khoảng ba tuần. Trong các nghiên cứu vảy nến và viêm khớp vảy nến, thời gian bán thải thường nằm trong khoảng 15–32 ngày. Ở bệnh Crohn và viêm loét đại tràng, thời gian bán thải cuối ước tính khoảng 19 ngày.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân trung vị sau một liều truyền tĩnh mạch ở người bệnh vảy nến khoảng 1,99–2,34 mL/ngày/kg. Trong phân tích quần thể ở người bệnh Crohn và viêm loét đại tràng, độ thanh thải ước tính khoảng 0,19 lít/ngày.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Cân nặng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ thanh thải và thể tích phân bố; người trên 100 kg có xu hướng thải trừ thuốc nhanh hơn. Trong bệnh viêm ruột, albumin huyết thanh, giới tính, kháng thể kháng thuốc, CRP, tiền sử thất bại thuốc kháng TNF và chủng tộc có thể góp phần vào biến thiên dược động học. Sự xuất hiện kháng thể kháng ustekinumab có thể làm tăng độ thanh thải và giảm nồng độ thuốc. Chưa có dữ liệu dược động học đầy đủ ở người suy gan hoặc suy thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ustekinumab

Ustekinumab thuộc nhóm thuốc ức chế interleukin. Thuốc tác động vào tiểu đơn vị p40 của IL-12 và IL-23, khác với các thuốc chỉ ức chế riêng tiểu đơn vị p19 của IL-23. Mã ATC của hoạt chất là L04AC05.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ustekinumab gắn đặc hiệu với tiểu đơn vị protein p40 dùng chung của IL-12 và IL-23. Sự gắn kết này ngăn hai cytokine tương tác với chuỗi thụ thể IL-12Rβ1 trên bề mặt tế bào miễn dịch. Qua đó, thuốc làm gián đoạn hoạt hóa tế bào NK, quá trình biệt hóa và hoạt hóa tế bào T CD4+, cũng như các chuỗi tín hiệu cytokine tham gia phản ứng viêm mạn tính.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong nghiên cứu thăm dò ở người bệnh vảy nến, biểu hiện mRNA liên quan đến IL-12 và IL-23 trong tổn thương da giảm sau điều trị. Ở viêm loét đại tràng, mức phơi nhiễm ustekinumab có mối liên quan thuận với đáp ứng lâm sàng, lui bệnh và cải thiện nội soi cho đến khi đáp ứng tiến gần trạng thái ổn định ở mức phơi nhiễm tương ứng với liều khuyến cáo.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ustekinumab

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ustekinumab

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ustekinumab

  • Không dùng đồng thời vaccine sống với ustekinumab. Vaccine không sống có thể tạo đáp ứng miễn dịch yếu hơn dự kiến.
  • Khi bắt đầu hoặc ngừng ustekinumab ở người đang dùng thuốc là cơ chất CYP450 có khoảng điều trị hẹp, cần cân nhắc theo dõi tác dụng hoặc nồng độ của thuốc phối hợp. Tác động có thể liên quan đến sự bình thường hóa hoạt tính CYP khi tình trạng viêm giảm.
  • Methotrexate không làm thay đổi rõ hiệu quả hoặc độ an toàn của ustekinumab trong các thử nghiệm viêm khớp vảy nến.
  • Corticosteroid, azathioprine, 6-mercaptopurine hoặc methotrexate được dùng đồng thời trong một số thử nghiệm bệnh viêm ruột mà không cho thấy ảnh hưởng đáng kể đến độ thanh thải ustekinumab.
  • Chưa đánh giá đầy đủ việc phối hợp ustekinumab với liệu pháp miễn dịch đặc hiệu dị nguyên; thuốc có thể làm giảm khả năng dung nạp dị nguyên và tăng nguy cơ phản ứng dị ứng.

Thắc mắc về hoạt chất Ustekinumab

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *