Tecovirimat

Tecovirimat là thuốc kháng virus tác động chọn lọc lên protein VP37 của Orthopoxvirus, qua đó ngăn hình thành các virion có màng bao cần thiết để virus lan truyền giữa các tế bào. Tại Hoa Kỳ, thuốc mang biệt dược TPOXX được phê duyệt để điều trị bệnh đậu mùa do Variola virus ở người lớn và trẻ em nặng từ 3 kg; hiệu quả được xác lập từ mô hình động vật vì không thể tiến hành thử nghiệm hiệu quả trên người mắc đậu mùa. Tecovirimat từng được sử dụng hoặc nghiên cứu cho mpox, nhưng đây không phải chỉ định được FDA phê duyệt. Các thử nghiệm PALM007 và STOMP cho thấy thuốc dung nạp tương đối tốt nhưng không rút ngắn thời gian lành tổn thương ở nhóm mpox được nghiên cứu. Từ tháng 5 năm 2026, Liên minh châu Âu đã loại mpox khỏi chỉ định của Tecovirimat SIGA. Thuốc vẫn có thể được cân nhắc cho một số ca mpox nặng hoặc nguy cơ cao theo chương trình tiếp cận đặc biệt và hướng dẫn chuyên môn. [1][2][4][6][7]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Tecovirimat là thuốc kháng virus orthopoxvirus, được phát triển cho bệnh đậu mùa do variola.
  • Hoạt chất có thể được cân nhắc trong một số tình huống orthopoxvirus theo hướng dẫn y tế công cộng.
  • Cần dùng theo chỉ định chuyên khoa hoặc chương trình tiếp cận phù hợp, không tự tìm dùng.
  • Có thể gây đau đầu, buồn nôn, đau bụng hoặc tương tác tùy dạng thuốc và thuốc phối hợp.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu suy giảm miễn dịch, bệnh gan thận, thai kỳ, cho con bú hoặc đang dùng thuốc chống co giật.

Hoạt chất Tecovirimat là gì?

Tecovirimat là thuốc kháng virus chọn lọc đối với Orthopoxvirus. Thuốc ngăn quá trình hình thành các hạt virus có màng bao có khả năng thoát khỏi tế bào, qua đó hạn chế sự lan truyền của virus từ tế bào này sang tế bào khác. [1][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Tecovirimat

CAS 869572-92-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Tecovirimat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tecovirimat

Tên IUPAC

N-[(1R,2R,6S,7S,8S,10R)-3,5-dioxo-4-azatetracyclo[5.3.2.0^{2,6}.0^{8,10}]dodec-11-en-4-yl]-4-(trifluoromethyl)benzamide

Tên hóa học khác

N-((3aR,4R,4aR,5aS,6S,6aS)-1,3-Dioxo-3,3a,4,4a,5,5a,6,6a-octahydro-4,6-ethenocyclopropa(f)isoindol-2(1H)-yl)-4-(trifluoromethyl)benzamide | 4-trifluoromethyl-N-(3,3a,4,4a,5,5a,6,6a-octahydro-1,3-dioxo-4,6-ethenocycloprop(f)isoindol-2(1H)-yl)-benzamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

ST-246; tecovirimat monohydrate là dạng hydrat được sử dụng trong viên nang TPOXX và Tecovirimat SIGA. TPOXX và Tecovirimat SIGA là tên sản phẩm, không phải tên hoạt chất khác. [1][3]

Tên Latinh / tên dược điển

Tecovirimatum

Tên USAN

tecovirimat

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

869572-92-9

UNII

F925RR824R

PubChem CID

16124688

RxNorm CUI

2055104

Dược động học của Tecovirimat

Sau khi uống cùng thức ăn, tecovirimat đạt nồng độ đỉnh với thời gian trung vị khoảng 6 giờ và đạt trạng thái ổn định vào ngày thứ 4–6. Thuốc liên kết protein huyết tương khoảng 77–82%. Tecovirimat được chuyển hóa bằng thủy phân liên kết amid và glucuronid hóa qua UGT1A1, UGT1A4; các chất chuyển hóa được xác định không có hoạt tính dược lý. Khoảng 73% liều đánh dấu được thu hồi trong nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa, và khoảng 23% trong phân, phần lớn dưới dạng thuốc không đổi. Thời gian bán thải trung bình khoảng 19 giờ sau đường uống và 21 giờ sau truyền tĩnh mạch. [1][3]

Giai đoạn I: Hấp thu

Tecovirimat được hấp thu qua đường tiêu hóa với thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 6 giờ khi dùng cùng thức ăn. Viên nang phải được uống trong vòng 30 phút sau một bữa ăn đầy đủ có lượng chất béo vừa hoặc cao. [1][3]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống.

Dùng viên nang cùng bữa ăn khoảng 600 kcal chứa khoảng 25 g chất béo làm tăng mức phơi nhiễm toàn thân AUC khoảng 39% so với khi nhịn ăn. Vì vậy, thức ăn là yếu tố quan trọng để đạt mức hấp thu dự kiến. [1]

Giai đoạn II: Phân bố

Tecovirimat liên kết protein huyết tương khoảng 77–82%. Thể tích phân bố biểu kiến được ghi nhận khoảng 1.030 L sau đường uống và khoảng 383 L sau truyền tĩnh mạch, cho thấy thuốc phân bố rộng ngoài huyết tương. [1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Tecovirimat được chuyển hóa qua thủy phân liên kết amid và glucuronid hóa, chủ yếu liên quan UGT1A1 và UGT1A4. Các chất chuyển hóa M4, M5 và TFMBA được phát hiện trong huyết tương và được mô tả là không có hoạt tính dược lý. Tecovirimat không phải cơ chất của các enzym CYP chính được đánh giá. [1][3]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 73% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng các chất chuyển hóa glucuronid; lượng tecovirimat không đổi trong nước tiểu dưới 0,02%. Khoảng 23% được thu hồi trong phân, chủ yếu dưới dạng tecovirimat không đổi. [1][3]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 19 giờ sau đường uống và khoảng 21 giờ sau truyền tĩnh mạch. Tài liệu EMA ghi nhận thời gian bán thải khoảng 19,3 giờ đối với viên nang. [1][3]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trung bình sau đường uống khoảng 31 L/giờ; độ thanh thải sau truyền tĩnh mạch khoảng 13 L/giờ. Các thông số này không được sử dụng riêng lẻ để tự tính hoặc điều chỉnh liều. [1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn chứa chất béo làm tăng mức phơi nhiễm tecovirimat và cần thiết cho dạng uống.
  • Cân nặng quyết định liều dùng đường uống và đường truyền.
  • Tuổi, giới tính và chủng tộc không tạo khác biệt dược động học có ý nghĩa trong các dữ liệu hiện có.
  • Suy gan hoặc suy thận không làm thay đổi đáng kể dược động học của hoạt chất toàn phần, nhưng nồng độ thuốc không liên kết có thể cao hơn khi suy cơ quan nặng.
  • Tá dược hydroxypropyl-β-cyclodextrin của dạng truyền được thải qua lọc cầu thận và có thể tích lũy khi chức năng thận giảm.
  • Dược động học ở trẻ em chủ yếu được dự đoán bằng mô hình và mô phỏng, thay vì thử nghiệm trực tiếp đầy đủ.

[1][3]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Tecovirimat

Tecovirimat thuộc nhóm thuốc kháng virus tác dụng toàn thân khác, mã ATC J05AX24. Thuốc được phát triển chủ yếu như một biện pháp đối phó y tế với đậu mùa và có hoạt tính in vitro đối với nhiều Orthopoxvirus, bao gồm Variola virus, virus mpox, Vaccinia virus và Cowpox virus. Hoạt tính trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa hiệu quả lâm sàng đã được chứng minh cho mọi bệnh do Orthopoxvirus. [1][3][8]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tecovirimat gắn và ức chế protein VP37 được bảo tồn trong các Orthopoxvirus. Thuốc ngăn VP37 tương tác với Rab9 GTPase và TIP47 của tế bào chủ, từ đó cản trở sự hình thành virion có màng bao có khả năng thoát khỏi tế bào. Quá trình này làm giảm sự lan truyền virus giữa các tế bào và đến những vị trí xa trong cơ thể. [1][3]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tecovirimat không kéo dài khoảng QT ở mức có ý nghĩa lâm sàng tại mức phơi nhiễm điều trị dự kiến. Thuốc có hàng rào kháng thuốc tương đối thấp; một số thay đổi acid amin tại VP37 có thể làm giảm mạnh hoạt tính kháng virus. Kháng thuốc cần được cân nhắc khi người bệnh không đáp ứng, xuất hiện tổn thương mới hoặc bệnh tái phát sau cải thiện ban đầu. [1][3]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Tecovirimat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Tecovirimat

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Tecovirimat

Tecovirimat là chất cảm ứng yếu CYP3A và chất ức chế yếu CYP2C8, CYP2C19. Các tương tác đáng chú ý gồm:

  • Repaglinide: tecovirimat làm tăng mức phơi nhiễm repaglinide và có thể gây hạ đường huyết nhẹ đến trung bình; cần theo dõi đường huyết.
  • Midazolam: tecovirimat làm giảm mức phơi nhiễm midazolam và có thể làm giảm hiệu quả an thần.
  • Thuốc gắn phosphate như calcium acetate, lanthanum carbonate, sevelamer carbonate và sucroferric oxyhydroxide: có thể làm tăng mức phơi nhiễm tecovirimat; theo dõi tác dụng bất lợi.
  • Tacrolimus, methadone, darunavir, maraviroc, rilpivirine, sildenafil, tadalafil, vardenafil và một số cơ chất CYP3A khác: EMA khuyến cáo thận trọng vì hiệu lực của thuốc phối hợp có thể giảm.
  • Voriconazole và một số cơ chất CYP2C19: nồng độ có thể tăng.
  • Thuốc ức chế bơm proton: EMA ghi nhận omeprazole tăng mức phơi nhiễm và khuyến cáo thận trọng; nhãn FDA đánh giá tương tác này không có ý nghĩa lâm sàng. Đây là khác biệt giữa hai tài liệu quản lý.
  • Vắc xin đậu mùa sống chứa Vaccinia virus: dữ liệu động vật cho thấy dùng đồng thời có thể làm giảm đáp ứng miễn dịch với vắc xin; ý nghĩa lâm sàng ở người chưa rõ.

Người bệnh phải khai báo đầy đủ thuốc điều trị HIV, đái tháo đường, chống thải ghép, thuốc an thần, thuốc dạ dày và các sản phẩm bổ sung đang sử dụng. [1][3]

Thắc mắc về hoạt chất Tecovirimat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *