Oxymetazoline

Oxymetazoline là thuốc chủ vận thụ thể alpha-1-adrenergic có tác dụng co mạch tại vị trí sử dụng. Dạng xịt hoặc nhỏ mũi thường được dùng để giảm tạm thời tình trạng nghẹt mũi do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng và dị ứng đường hô hấp trên. Theo nhãn thuốc tại Hoa Kỳ, dạng dùng đường mũi không nên sử dụng kéo dài quá 3 ngày vì dùng thường xuyên hoặc kéo dài có thể làm nghẹt mũi tái phát hay nặng hơn. Một số dạng kê đơn có chỉ định khác, gồm dung dịch nhỏ mắt 0,1% điều trị sụp mi mắc phải ở người lớn và kem bôi 1% điều trị ban đỏ dai dẳng vùng mặt liên quan đến rosacea ở người lớn. Liều, cách dùng và mức độ an toàn khác nhau đáng kể giữa từng dạng bào chế; người dùng không được thay thế các dạng thuốc cho nhau hoặc tự áp dụng liều của sản phẩm khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chủ vận alpha-adrenergic, gây co mạch tại chỗ
  • Dạng dùng phổ biến: Xịt hoặc nhỏ mũi, dung dịch nhỏ mắt, kem bôi ngoài da
  • Công dụng chính: Giảm nghẹt mũi tạm thời; điều trị sụp mi mắc phải hoặc ban đỏ dai dẳng do rosacea ở một số dạng kê đơn
  • Lưu ý quan trọng với dạng mũi: Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không sử dụng quá 3 ngày để hạn chế nghẹt mũi hồi ứng
  • Nguy cơ cần cấp cứu: Nuốt nhầm, đặc biệt ở trẻ nhỏ; triệu chứng glaucoma góc đóng; bất thường huyết áp hoặc tim mạch nghiêm trọng
  • Phân loại: Tùy dạng thuốc và quốc gia: dạng mũi có thể không kê đơn; dạng nhỏ mắt 0,1% và kem 1% trong các nhãn tham chiếu là thuốc kê đơn
  • Tự sử dụng: Không tự đổi nồng độ, đường dùng, tăng liều hoặc kéo dài thời gian điều trị

Hoạt chất Oxymetazoline là gì?

Oxymetazoline là thuốc chủ vận alpha-adrenergic gây co mạch tại chỗ. Khi dùng trong mũi, thuốc làm co các mạch máu ở niêm mạc, giảm sưng nề và giúp thông thoáng đường thở tạm thời. Một số dạng bào chế chuyên biệt còn tác động lên cơ Müller của mi mắt hoặc các mạch máu nông trên da mặt.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Oxymetazoline

CAS 1491-59-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Oxymetazoline

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Oxymetazoline

Tên IUPAC

6-tert-butyl-3-(4,5-dihydro-1H-imidazol-2-ylmethyl)-2,4-dimethylphenol

Tên hóa học khác

Phenol, 6-tert-butyl-3-(2-imidazolin-2-ylmethyl)-2,4-dimethyl-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Oxymetazoline hydrochloride; Oxymetazolin hydroclorid; Oxymetazoline HCl

Tên Latinh / tên dược điển

Oximetazolinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1491-59-4

UNII

8VLN5B44ZY

PubChem CID

4636

RxNorm CUI

7812

Dược động học của Oxymetazoline

Dược động học của Oxymetazoline phụ thuộc rõ rệt vào đường dùng. Sau nhỏ mắt hoặc bôi da, nồng độ thuốc trong huyết tương có thể đo được nhưng ở mức picogram/mL. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 56,7–57,5% trong nghiên cứu in vitro và được chuyển hóa tối thiểu bởi microsome gan người. Sự bài tiết ở người chưa được mô tả đầy đủ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi nhỏ một giọt dung dịch 0,1% vào mỗi mắt ở người trưởng thành khỏe mạnh, trung vị thời gian đạt nồng độ đỉnh là 2 giờ, phạm vi 0,5–12 giờ; Cmax trung bình khoảng 30,5 pg/mL.

Sau liều bôi kem 1% đầu tiên với lượng bôi trung vị khoảng 0,3 g trên toàn mặt, Cmax trung bình khoảng 60,5 pg/mL. Sau khi bôi một lần mỗi ngày trong 28 ngày, Cmax trung bình khoảng 66,4 pg/mL.

Dữ liệu hấp thu định lượng của các sản phẩm xịt mũi không được trình bày trong nhãn OTC được sử dụng làm nguồn cho bài này.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Oxymetazoline sau dùng tại mũi, tại mắt hoặc bôi da chưa được xác lập trong các nhãn tham chiếu. Thuốc có hấp thu toàn thân ở mức có thể định lượng sau nhỏ mắt 0,1% và bôi kem 1%.

Giai đoạn II: Phân bố

Oxymetazoline gắn với protein huyết tương người khoảng 56,7–57,5% trong nghiên cứu in vitro. Thể tích phân bố biểu kiến và mức phân bố vào các mô sau sử dụng tại chỗ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Trong nghiên cứu sử dụng microsome gan người, Oxymetazoline được chuyển hóa ở mức tối thiểu, tạo thành các sản phẩm mono-oxy hóa và khử hydro. Khoảng 95,9% thuốc mẹ còn lại sau 120 phút ủ in vitro.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường bài tiết và tỷ lệ bài tiết Oxymetazoline sau dùng tại mắt hoặc bôi da chưa được đặc trưng ở người trong các nhãn tham chiếu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau khi nhỏ mắt bằng dung dịch Oxymetazoline hydrochloride 0,1%, thời gian bán thải cuối trung bình được ghi nhận là 8,3 giờ, với phạm vi 5,6–13,9 giờ ở người trưởng thành khỏe mạnh. Thông số này không được mặc định áp dụng cho dạng xịt mũi hoặc kem bôi.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm gồm đường dùng, nồng độ, lượng thuốc mỗi lần sử dụng, tần suất dùng, diện tích bôi và việc sử dụng lặp lại. Bôi kem 1% hai lần mỗi ngày trong nghiên cứu dược động học tạo AUC 24 giờ cao hơn chế độ một lần mỗi ngày; đây không phải tần suất được khuyến cáo trong nhãn.

Dữ liệu chuyên biệt về ảnh hưởng của tuổi, suy gan, suy thận hoặc khác biệt di truyền đến dược động học.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Oxymetazoline

  • Thuốc cường giao cảm tác dụng trực tiếp tại thụ thể alpha-adrenergic.
  • Thuốc thông mũi tại chỗ thuộc nhóm dẫn xuất imidazoline.
  • Chất co mạch tại chỗ.
  • Với kem bôi da: chất chủ vận alpha1A-adrenergic.
  • Với dung dịch điều trị sụp mi: chủ vận alpha-adrenergic tác động lên một nhóm thụ thể tại cơ Müller của mi mắt.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tại niêm mạc mũi, kích hoạt thụ thể alpha-adrenergic làm co mạch, giảm lưu lượng máu tại chỗ và giảm phù nề niêm mạc, nhờ đó giảm nghẹt mũi tạm thời.

Tại mi mắt, Oxymetazoline tác động lên một nhóm thụ thể alpha-adrenergic trong cơ Müller, làm tăng trương lực cơ và nâng bờ mi trên.

Tại da mặt có rosacea, hoạt tính chủ vận alpha1A gây co mạch nông, góp phần làm giảm biểu hiện ban đỏ dai dẳng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Với dung dịch nhỏ mắt 0,1%, mức tăng tối đa khoảng cách từ phản xạ ánh sáng đồng tử đến bờ mi trên được ghi nhận khoảng 2 giờ sau liều và tác dụng đo được tiếp tục đến 8 giờ trong các nghiên cứu của nhãn.

Dược lực học riêng của kem Oxymetazoline 1% chưa được nghiên cứu chính thức trong nhãn, mặc dù cơ chế co mạch được xác định.

Dạng xịt mũi có tác dụng giảm sưng niêm mạc và giảm nghẹt mũi tạm thời; mức độ và thời gian đáp ứng phụ thuộc sản phẩm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Oxymetazoline

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Oxymetazoline

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Oxymetazoline

Cần thận trọng khi phối hợp Oxymetazoline dạng kê đơn với:

  • Thuốc chẹn beta, thuốc hạ huyết áp và glycoside tim vì các thuốc chủ vận alpha có thể ảnh hưởng huyết áp.
  • Thuốc đối kháng thụ thể alpha-adrenergic dùng trong bệnh tim mạch, tăng sản tuyến tiền liệt hoặc bệnh Raynaud.
  • Thuốc ức chế monoamine oxidase vì có thể ảnh hưởng chuyển hóa và thu nhận các amin lưu hành.

Khi sử dụng nhiều thuốc nhỏ mắt, cần dùng cách nhau ít nhất 15 phút.

Người dùng cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về toàn bộ thuốc kê đơn, không kê đơn và sản phẩm bổ sung đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Oxymetazoline

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *