Nitazoxanide

Nitazoxanide là thuốc kháng đơn bào tổng hợp thuộc nhóm thiazolide. Theo nhãn thuốc tại Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định điều trị tiêu chảy do Giardia lamblia hoặc Cryptosporidium parvum. Hỗn dịch uống được sử dụng cho người bệnh từ 1 tuổi trở lên, trong khi viên nén 500 mg được dùng cho người từ 12 tuổi trở lên.[1][2]

Nitazoxanide được chuyển hóa nhanh thành tizoxanide có hoạt tính. Chất chuyển hóa này tác động vào phản ứng vận chuyển electron phụ thuộc enzym pyruvate:ferredoxin oxidoreductase, cần thiết cho chuyển hóa năng lượng kỵ khí của ký sinh trùng.[1] Thuốc phải được uống cùng thức ăn vì thức ăn làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm của các chất chuyển hóa.[1] Hiệu quả đối với cryptosporidiosis ở người nhiễm HIV hoặc suy giảm miễn dịch chưa được chứng minh rõ.[1][3] Không nên tự dùng Nitazoxanide cho mọi trường hợp tiêu chảy vì nguyên nhân có thể là virus, vi khuẩn, ký sinh trùng khác hoặc bệnh lý không nhiễm trùng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Nitazoxanide là thuốc kháng ký sinh trùng, chủ yếu được nhắc đến trong nhiễm trùng đường ruột.
  • Hoạt chất thường liên quan đến tiêu chảy do Giardia hoặc Cryptosporidium khi có chẩn đoán phù hợp.
  • Cần dùng theo hướng dẫn và bù nước đúng cách; không tự dùng cho tiêu chảy nặng hoặc kéo dài.
  • Có thể gây đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đổi màu nước tiểu hoặc phản ứng dị ứng.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có suy giảm miễn dịch, bệnh gan thận, sốt cao, phân máu, thai kỳ hoặc trẻ nhỏ.

Hoạt chất Nitazoxanide là gì?

Nitazoxanide là thuốc kháng đơn bào dùng đường uống, được phê duyệt tại Hoa Kỳ để điều trị tiêu chảy do Giardia lamblia hoặc Cryptosporidium parvum.[1][2]

Thuốc không phải là thuốc điều trị chung cho mọi trường hợp tiêu chảy. Trước khi dùng cần đánh giá nguyên nhân, mức độ mất nước, độ tuổi, tình trạng miễn dịch và các bệnh lý đi kèm.[3][4]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Nitazoxanide

CAS 55981-09-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Nitazoxanide

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Nitazoxanide

Tên IUPAC

[2-[(5-nitro-1,3-thiazol-2-yl)carbamoyl]phenyl] acetate

Tên hóa học khác

Benzamide, 2-(acetyloxy)-N-(5-nitro-2-thiazolyl)- | 2-(Acetolyloxy)-N-(5-nitro-2-thiazolyl)benzamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học theo nhãn Hoa Kỳ: 2-acetyloxy-N-(5-nitro-2-thiazolyl)benzamide.[1]

Tizoxanide, còn gọi là desacetyl-nitazoxanide, là chất chuyển hóa có hoạt tính của Nitazoxanide, không phải tên đồng nghĩa hoàn toàn của hoạt chất ban đầu.[1]

Tên viết tắt

NTZ

Tên Latinh / tên dược điển

Nitazoxanidum

Tên USAN

nitazoxanide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

55981-09-4

UNII

SOA12P041N

PubChem CID

41684

RxNorm CUI

31819

Dược động học của Nitazoxanide

Sau khi uống, Nitazoxanide được thủy phân nhanh thành chất chuyển hóa có hoạt tính tizoxanide. Nitazoxanide nguyên dạng không được phát hiện trong huyết tương. Tizoxanide tiếp tục được liên hợp, chủ yếu qua glucuronid hóa thành tizoxanide glucuronide.[1]

Tizoxanide gắn protein huyết tương trên 99%. Khoảng hai phần ba liều uống được đào thải qua phân và khoảng một phần ba qua nước tiểu.[1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Nitazoxanide được chuyển hóa nhanh đến mức hoạt chất nguyên dạng không được phát hiện trong huyết tương sau khi uống. Ở người lớn dùng một viên 500 mg cùng thức ăn, tizoxanide thường đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 3 giờ và tizoxanide glucuronide sau khoảng 4,5 giờ.[1]

Thức ăn làm tăng gần gấp đôi AUC và tăng khoảng 50% nồng độ đỉnh của các chất chuyển hóa sau khi dùng viên nén. Với hỗn dịch, thức ăn làm tăng AUC khoảng 45–50%.[1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Nitazoxanide.

Hỗn dịch uống không tương đương sinh học với viên nén. Sinh khả dụng tương đối của hỗn dịch so với viên nén được ghi nhận khoảng 70%.[1] Vì vậy, không nên tự quy đổi hàm lượng giữa hai dạng bào chế.[1][2]

Giai đoạn II: Phân bố

Tizoxanide, chất chuyển hóa có hoạt tính chính, gắn với protein huyết tương trên 99%.[1]

Thể tích phân bố biểu kiến và mức độ thấm vào từng mô ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Nitazoxanide được thủy phân nhanh thành tizoxanide, còn gọi là desacetyl-nitazoxanide. Tizoxanide sau đó được liên hợp, chủ yếu bằng phản ứng glucuronid hóa, tạo tizoxanide glucuronide.[1]

Các nghiên cứu in vitro cho thấy tizoxanide không ức chế đáng kể enzym cytochrome P450.[1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Tizoxanide được đào thải qua nước tiểu, mật và phân. Tizoxanide glucuronide được bài tiết qua nước tiểu và mật. Khoảng hai phần ba liều Nitazoxanide uống được đào thải qua phân và khoảng một phần ba qua nước tiểu.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải chính xác của Nitazoxanide, tizoxanide và tizoxanide glucuronide không được công bố trong nhãn Hoa Kỳ được đối chiếu.[1]

Không nên dựa trên các giá trị bán thải từ nguồn không chính thức để tự điều chỉnh khoảng cách liều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân tiêu chuẩn của Nitazoxanide hoặc tizoxanide áp dụng cho thực hành lâm sàng.

Nhãn Hoa Kỳ không cung cấp giá trị độ thanh thải dùng để tự tính hoặc hiệu chỉnh liều.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố đã được xác minh gồm:

  • Thức ăn: làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm của tizoxanide và tizoxanide glucuronide.[1]
  • Dạng bào chế: hỗn dịch có sinh khả dụng tương đối khoảng 70% so với viên nén và hai dạng không tương đương sinh học.[1]
  • Độ tuổi: liều và dạng dùng khác nhau giữa nhóm 1–3 tuổi, 4–11 tuổi và từ 12 tuổi trở lên.[1]
  • Suy gan hoặc suy thận: dược động học chưa được nghiên cứu đầy đủ.[1]
  • Thuốc gắn protein mạnh: có thể cạnh tranh vị trí gắn với tizoxanide.[1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Nitazoxanide

Nitazoxanide thuộc nhóm thiazolide và được phân loại là thuốc kháng đơn bào. Nitazoxanide cùng chất chuyển hóa tizoxanide có hoạt tính in vitro đối với:

  • Thể sporozoite và oocyst của Cryptosporidium parvum.
  • Thể trophozoite của Giardia lamblia.[1]

Hiện chưa có phương pháp thử độ nhạy tiêu chuẩn dùng thường quy trong phòng xét nghiệm lâm sàng đối với Giardia lamblia và Cryptosporidium parvum.[1]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tác dụng kháng đơn bào của Nitazoxanide được cho là liên quan đến việc cản trở phản ứng vận chuyển electron phụ thuộc enzym pyruvate:ferredoxin oxidoreductase, viết tắt là PFOR. Phản ứng này cần thiết cho chuyển hóa năng lượng kỵ khí của ký sinh trùng.[1]

PFOR của Giardia lamblia có thể trực tiếp khử Nitazoxanide thông qua quá trình chuyển electron. Tuy nhiên, nhãn thuốc lưu ý đây có thể không phải là cơ chế tác dụng duy nhất.[1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Nitazoxanide và chất chuyển hóa tizoxanide ức chế sự phát triển của Giardia lamblia và Cryptosporidium parvum trong điều kiện in vitro.[1]

Khả năng xuất hiện và cơ chế kháng Nitazoxanide ở Giardia lamblia hoặc Cryptosporidium parvum chưa được nghiên cứu đầy đủ.[1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Nitazoxanide

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Nitazoxanide

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Nitazoxanide

Tizoxanide gắn protein huyết tương trên 99,9%. Khi Nitazoxanide được dùng cùng các thuốc cũng gắn protein mạnh và có khoảng điều trị hẹp, có thể xảy ra cạnh tranh vị trí gắn protein.[1][2]

Ví dụ được nhãn thuốc nêu là warfarin. Khi phối hợp, cần theo dõi chặt các dấu hiệu bất lợi và các chỉ số liên quan theo chỉ định của bác sĩ.[1]

Nghiên cứu in vitro cho thấy tizoxanide không ức chế đáng kể các enzym cytochrome P450. Tuy nhiên, điều này không loại trừ mọi tương tác lâm sàng.[1]

Thắc mắc về hoạt chất Nitazoxanide

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *