Neostigmin

Neostigmin, tên tiếng Anh là neostigmine, là thuốc ức chế acetylcholinesterase có hồi phục. Thuốc làm chậm sự phân hủy acetylcholine, qua đó tăng dẫn truyền cholinergic tại bản vận động thần kinh–cơ và các cơ quan chịu chi phối của hệ phó giao cảm. Trong nhãn FDA, neostigmine methylsulfate đường tĩnh mạch được chỉ định để đảo ngược tác dụng của thuốc phong bế thần kinh–cơ không khử cực sau phẫu thuật. Một SmPC tại Anh còn ghi nhận các chỉ định như nhược cơ, liệt ruột, bí tiểu sau phẫu thuật và một số trường hợp nhịp nhanh trên thất kịch phát; chỉ định cụ thể phụ thuộc nhãn được phê duyệt tại từng quốc gia. Neostigmin có thể gây nhịp tim chậm, co thắt phế quản, tăng tiết dịch, tiêu chảy, yếu cơ và cơn cholinergic đe dọa hô hấp. Thuốc tiêm phải do nhân viên y tế có chuyên môn sử dụng, kèm theo theo dõi hô hấp, tim mạch và mức độ hồi phục thần kinh–cơ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Neostigmin; dạng muối tiêm thường gặp là neostigmine methylsulfate.
  • Nhóm thuốc: Thuốc ức chế cholinesterase có hồi phục, tác động cholinergic ngoại biên.
  • Mã ATC: N07AA01.
  • Chỉ định FDA: Đảo ngược phong bế thần kinh–cơ do thuốc không khử cực sau phẫu thuật.
  • Chỉ định khác theo SmPC Anh: Nhược cơ, liệt ruột, bí tiểu sau phẫu thuật và nhịp nhanh trên thất kịch phát.
  • Cách dùng trong gây mê: Tiêm tĩnh mạch chậm, kèm atropine hoặc glycopyrrolate và theo dõi train-of-four.
  • Nguy cơ chính: Nhịp tim chậm, loạn nhịp, co thắt phế quản, tăng tiết dịch, yếu cơ và cơn cholinergic.
  • Chống chỉ định quan trọng: Tắc cơ học đường tiêu hóa hoặc đường tiết niệu, viêm phúc mạc và quá mẫn.
  • Nguyên tắc an toàn: Chỉ dùng bởi nhân viên y tế; không tự tiêm hoặc tự tăng liều khi yếu cơ.

Hoạt chất Neostigmin là gì?

Neostigmin là thuốc làm tăng acetylcholine tại các synap cholinergic bằng cách ức chế acetylcholinesterase có hồi phục. Tác dụng này giúp tăng dẫn truyền tại bản vận động thần kinh–cơ nhưng đồng thời kích thích các thụ thể muscarinic tại tim, phế quản, tuyến tiết, ruột và bàng quang.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Neostigmin

INN Neostigmine

CAS 59-99-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Neostigmin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Neostigmine

Tên IUPAC

[3-(dimethylcarbamoyloxy)phenyl]-trimethylazanium

Tên hóa học khác

Benzenaminium, 3-[[(dimethylamino)carbonyl]oxy]-N,N,N-trimethyl- | 3-((dimethylcarbamoyl)oxy)-N,N,N-trimethylanilinium

Tên khác / tên đồng nghĩa

Neostigmine; neostigmin; neostigmine methylsulfate; neostigmin methylsulfat; neostigmine metilsulfate. Không nhầm với pyridostigmine, physostigmine hoặc các thuốc ức chế cholinesterase khác vì chỉ định, thời gian tác dụng và liều không giống nhau.

Tên viết tắt

NEO

Tên Latinh / tên dược điển

Neostigminum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59-99-4

UNII

3982TWQ96G

PubChem CID

4456

RxNorm CUI

7315

Dược động học của Neostigmin

Sau tiêm tĩnh mạch, neostigmine methylsulfate phân bố với thể tích được báo cáo khoảng 0,12–1,4 L/kg và gắn albumin huyết thanh khoảng 15–25%. Thuốc được chuyển hóa một phần bởi enzym microsome ở gan và thải trừ đáng kể qua thận. Thời gian bán thải sau tiêm tĩnh mạch được báo cáo khoảng 24–113 phút; độ thanh thải toàn thân khoảng 1,14–16,7 mL/phút/kg. Suy thận kéo dài thời gian bán thải.

Giai đoạn I: Hấp thu

Neostigmin là hợp chất amoni bậc bốn và hấp thu kém qua đường tiêu hóa. Sau tiêm tĩnh mạch, thuốc không cần trải qua giai đoạn hấp thu; khởi phát và mức tác dụng phụ thuộc liều, mức phong bế thần kinh–cơ còn lại và thuốc giãn cơ đã sử dụng.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Tiêm tĩnh mạch đưa toàn bộ liều trực tiếp vào tuần hoàn nên sinh khả dụng được xem là 100%. Sinh khả dụng tuyệt đối của các đường tiêm bắp, tiêm dưới da hoặc đường uống theo từng dạng muối.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau tiêm tĩnh mạch, thể tích phân bố được báo cáo khoảng 0,12–1,4 L/kg. Tỷ lệ gắn với albumin huyết thanh khoảng 15–25%. Do mang điện tích amoni bậc bốn, neostigmin không dễ qua hàng rào máu–não và không gây tác động cholinergic trung ương đáng kể ở liều điều trị thông thường.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Neostigmine methylsulfate được chuyển hóa một phần bởi enzym microsome ở gan; SmPC cũng mô tả quá trình thủy phân liên kết ester. Mức đóng góp tương đối của từng con đường chuyển hóa ở các quần thể đặc biệt chưa được xác định đầy đủ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Neostigmin được thải qua nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi và chất chuyển hóa. Suy thận hoặc không có chức năng thận làm kéo dài thời gian bán thải và có thể kéo dài tác dụng của thuốc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải sau tiêm tĩnh mạch được báo cáo khoảng 24–113 phút. Trong dữ liệu của nhãn, thời gian bán thải trung bình khoảng 80 phút ở người có chức năng thận bình thường và khoảng 181 phút ở người không có chức năng thận.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của neostigmine methylsulfate sau tiêm tĩnh mạch được báo cáo trong khoảng 1,14–16,7 mL/phút/kg. Khoảng biến thiên rộng phản ánh khác biệt giữa nghiên cứu, tuổi, chức năng thận và tình trạng lâm sàng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Chức năng thận là yếu tố quan trọng vì suy thận kéo dài thải trừ neostigmin. Trẻ nhỏ có thời gian bán thải ngắn và độ thanh thải theo cân nặng cao hơn người lớn. Suy gan chưa được nghiên cứu đầy đủ; đồng thời, bệnh gan hoặc bệnh thận có thể kéo dài tác dụng của chính thuốc phong bế thần kinh–cơ, tạo nguy cơ tái phong bế sau khi tác dụng neostigmin giảm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Neostigmin

Neostigmin thuộc nhóm thuốc kháng cholinesterase, mã ATC N07AA01. Đây là chất cường cholinergic gián tiếp tác động cả đường dẫn truyền nicotinic và muscarinic ở ngoại biên. Trong gây mê, tác dụng nicotinic tại bản vận động được khai thác để đảo ngược thuốc giãn cơ không khử cực; atropine hoặc glycopyrrolate được dùng để hạn chế tác dụng muscarinic.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Neostigmin ức chế acetylcholinesterase có hồi phục, làm giảm phân hủy acetylcholine và tăng nồng độ acetylcholine trong khe synap. Tại bản vận động, acetylcholine tăng lên cạnh tranh với thuốc phong bế thần kinh–cơ không khử cực tại thụ thể nicotinic, từ đó phục hồi dẫn truyền và co cơ. Thuốc đồng thời tăng kích thích muscarinic, có thể gây nhịp tim chậm, tăng tiết và co thắt phế quản.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tăng acetylcholine do neostigmin làm mạnh cả hoạt tính muscarinic và nicotinic. Sau liều 0,03–0,07 mg/kg trong điều kiện có hồi phục tự phát phù hợp, nhãn ghi nhận tỷ lệ train-of-four khoảng 0,9 thường đạt trong 10–20 phút. Neostigmin không nên được sử dụng khi phong bế còn quá sâu hoặc khi cơ đã hồi phục gần hoàn toàn vì có thể không hiệu quả hoặc gây rối loạn chức năng thần kinh–cơ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Neostigmin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Neostigmin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Neostigmin

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc giãn cơ không khử cực như rocuronium, vecuronium hoặc pancuronium: neostigmin được dùng để đối kháng tác dụng, nhưng hiệu quả phụ thuộc mức hồi phục tự phát.
  • Thuốc giãn cơ khử cực như succinylcholine hoặc suxamethonium: neostigmin có thể kéo dài phong bế pha I và không nên dùng đồng thời cho mục đích đảo ngược thông thường.
  • Atropine hoặc glycopyrrolate: đối kháng tác dụng muscarinic và được dùng có chủ đích để giảm nhịp tim chậm, tăng tiết và các phản ứng cholinergic.
  • Aminoglycoside và các thuốc làm suy yếu dẫn truyền thần kinh–cơ: có thể làm nặng yếu cơ hoặc thay đổi đáp ứng với neostigmin.
  • Thuốc gây mê đường hô hấp và các thuốc ảnh hưởng nhịp tim hoặc dẫn truyền tim: có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp hoặc thay đổi mức phong bế.
  • Thuốc kháng cholinergic: có thể che lấp một số dấu hiệu sớm của quá liều neostigmin.

Tương tác dược động học với nhiều thuốc chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Thắc mắc về hoạt chất Neostigmin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *