Mephenesin

Mephenesin là thuốc giãn cơ tác dụng trung ương, mã ATC M03BX06, từng được dùng hỗ trợ điều trị co cứng cơ gây đau liên quan đến thoái hóa đốt sống, rối loạn tư thế cột sống, vẹo cổ, đau lưng và đau thắt lưng. Thuốc có thời gian tác dụng ngắn và có thể gây buồn ngủ, yếu cơ, mất điều hòa vận động, phản ứng phản vệ, ức chế hô hấp khi quá liều, cũng như nguy cơ lạm dụng và phụ thuộc. Năm 2019, cơ quan quản lý dược Pháp rút giấy phép của viên và thuốc bôi Decontractyl do dữ liệu hiệu quả hạn chế và cân bằng lợi ích–nguy cơ bất lợi. Năm 2020, Cục Quản lý Dược Việt Nam yêu cầu ngừng tiếp nhận hồ sơ, ngừng sản xuất và nhập khẩu thuốc chứa mephenesin; thuốc đã sản xuất hoặc nhập trước đó chỉ được lưu hành đến hết hạn dùng. Vì vậy, người đọc không nên tự tìm mua hoặc sử dụng các sản phẩm mephenesin cũ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Mephenesin là gì?: Thuốc giãn cơ tác dụng trung ương thuộc nhóm các thuốc tác dụng trung ương khác, mã ATC M03BX06.
  • Công dụng lịch sử: Điều trị hỗ trợ co cứng cơ gây đau và đau có nguồn gốc cơ; đây không phải khuyến nghị tự điều trị hiện hành.
  • Dạng dùng lịch sử: Viên bao 250 mg hoặc 500 mg; một số chế phẩm bôi ngoài da.
  • Nguy cơ thường gặp: Mệt mỏi, buồn ngủ, yếu cơ, khó thở và mất điều hòa vận động.
  • Nguy cơ quan trọng: Phản vệ, co giật, ức chế hô hấp khi quá liều, lạm dụng và phụ thuộc thuốc.
  • Tình trạng tại Pháp: Decontractyl bị rút giấy phép và thu hồi từ ngày 28 tháng 6 năm 2019.
  • Tình trạng tại Việt Nam: Cục Quản lý Dược yêu cầu ngừng tiếp nhận hồ sơ, sản xuất và nhập khẩu thuốc chứa mephenesin từ năm 2020.
  • Khuyến cáo: Không tự sử dụng thuốc còn tồn, thuốc hết hạn hoặc sản phẩm không xác minh được nguồn gốc.

Hoạt chất Mephenesin là gì?

Mephenesin là thuốc giãn cơ tác dụng trung ương có thời gian tác dụng ngắn. Thuốc từng được dùng hỗ trợ giảm co cứng cơ gây đau, nhưng dữ liệu hiệu quả bị đánh giá là hạn chế và nguy cơ có thể vượt lợi ích. Các sản phẩm Decontractyl đã bị rút tại Pháp; cơ quan quản lý Việt Nam cũng yêu cầu ngừng sản xuất và nhập khẩu thuốc chứa hoạt chất này.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Mephenesin

CAS 59-47-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Mephenesin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Mephenesin

Tên IUPAC

3-(2-methylphenoxy)propane-1,2-diol

Tên hóa học khác

1,2-Propanediol, 3-(2-methylphenoxy)- | 1,2-Propanediol, 3-(o-tolyloxy)- | α-(o-Tolyl)glyceryl ether

Tên khác / tên đồng nghĩa

Myanesin; mephenesine; o-cresyl glycerol ether; glyceryl o-tolyl ether; 3-(2-methylphenoxy)propane-1,2-diol; 3-(o-tolyloxy)-1,2-propanediol.

Tên Latinh / tên dược điển

Mephenesinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59-47-2

UNII

7B8PIR2954

PubChem CID

4059

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Mephenesin

Dữ liệu dược động học hiện đại của mephenesin còn hạn chế. Tài liệu chuyên môn tại Việt Nam ghi nhận thuốc uống được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố vào nhiều mô, chuyển hóa chủ yếu tại gan và bài tiết qua nước tiểu phần lớn dưới dạng chất chuyển hóa.

Giai đoạn I: Hấp thu

Mephenesin đường uống được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Nồng độ trong máu được ghi nhận đạt mức đỉnh trong thời gian dưới một giờ sau khi uống trong tài liệu chuyên môn cũ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

.

Giai đoạn II: Phân bố

Mephenesin được mô tả là phân bố ở phần lớn các mô trong cơ thể. Giá trị thể tích phân bố và tỷ lệ gắn protein huyết tương đáng tin cậy ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mephenesin được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Con đường enzym, tỷ lệ từng chất chuyển hóa và ý nghĩa lâm sàng theo dữ liệu hiện đại.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc được bài tiết qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng đã chuyển hóa và một phần ở dạng mephenesin không đổi.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Tài liệu chuyên môn tại Việt Nam ghi nhận thời gian bán thải của mephenesin đường uống khoảng 45 phút. Giá trị này dựa trên dữ liệu cũ và có thể không đại diện cho mọi chế phẩm hoặc quần thể.

CL · Độ thanh thải toàn phần

.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có khả năng làm thay đổi mức phơi nhiễm hoặc nguy cơ độc tính gồm:

  • Suy chức năng gan, do thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan.
  • Suy chức năng thận, do thuốc và chất chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu.
  • Tuổi cao và bệnh đồng mắc có thể làm tăng nhạy cảm với tác dụng an thần hoặc lú lẫn.
  • Rượu và thuốc ức chế thần kinh trung ương làm tăng tác dụng dược lực học, dù không nhất thiết làm thay đổi dược động học.

Chưa có mô hình hiệu chỉnh liều được xác nhận cho các yếu tố trên.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Mephenesin

Mephenesin thuộc nhóm thuốc giãn cơ tác dụng trung ương, phân nhóm M03BX – các thuốc tác dụng trung ương khác. Hoạt chất không được xếp vào nhóm thuốc chẹn thần kinh–cơ ngoại biên dùng trong gây mê.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế phân tử chính xác của mephenesin chưa được xác lập đầy đủ. Các nghiên cứu dược lý tiền lâm sàng cho thấy thuốc làm giảm dẫn truyền qua các cung phản xạ đa synap tại tủy sống. Một số nghiên cứu cũ còn ghi nhận tác động trực tiếp lên tính hưng phấn của sợi cơ, nhưng ý nghĩa lâm sàng ở người chưa được xác định rõ. Không nên diễn giải mephenesin là thuốc tác động chọn lọc lên một thụ thể cụ thể khi chưa có bằng chứng phù hợp.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Mephenesin làm giảm trương lực cơ thông qua tác dụng ức chế trên hệ thần kinh trung ương, đặc biệt đối với dẫn truyền phản xạ đa synap. Thuốc có thời gian tác dụng ngắn và có thể đồng thời gây an thần, buồn ngủ, yếu cơ hoặc mất phối hợp vận động. Tác dụng của thuốc không chỉ giới hạn tại nhóm cơ đang đau, vì vậy giảm co cứng có thể đi kèm suy giảm chức năng thần kinh–cơ toàn thân.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Mephenesin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Mephenesin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Mephenesin

Rượu và các chất ức chế hệ thần kinh trung ương có thể làm tăng tác dụng an thần, buồn ngủ, suy giảm phối hợp vận động và ức chế hô hấp của mephenesin. Nhóm cần đặc biệt thận trọng có thể bao gồm thuốc ngủ, thuốc an thần, opioid, barbiturat, benzodiazepine, thuốc kháng histamin gây buồn ngủ và các thuốc giãn cơ khác. Mức độ tương tác cụ thể với từng thuốc chưa được nghiên cứu đầy đủ trong tài liệu hiện đại.

Không uống rượu hoặc tự phối hợp thuốc an thần với mephenesin.

Thắc mắc về hoạt chất Mephenesin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *