Methylcobalamin

Methylcobalamin, còn gọi là mecobalamin, là một dạng coenzym có hoạt tính chuyển hóa của vitamin B12. Hoạt chất tham gia phản ứng chuyển homocysteine thành methionine, hỗ trợ tổng hợp DNA, tạo máu và duy trì chức năng thần kinh. Chỉ định được phê duyệt phụ thuộc từng chế phẩm và quốc gia. Tại Nhật Bản, methylcobalamin đường uống được phê duyệt cho bệnh thần kinh ngoại biên; dạng tiêm 500 microgam còn được dùng cho thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ do thiếu vitamin B12. Một chế phẩm liều cao riêng biệt được phê duyệt tại Nhật để làm chậm tiến triển suy giảm chức năng ở một nhóm người bệnh xơ cứng teo cơ một bên. Methylcobalamin không phải thuốc tăng năng lượng cho mọi người và không thay thế việc xác định nguyên nhân thiếu vitamin B12. Liều 500 microgam, 1,5 mg và 50 mg thuộc các phác đồ rất khác nhau, không được tự quy đổi hoặc áp dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Methylcobalamin là gì?: Dạng vitamin B12 có hoạt tính chuyển hóa, còn được gọi là mecobalamin.
  • Mã ATC: B03BA05 – mecobalamin.
  • Chỉ định theo nhãn Methycobal: Bệnh thần kinh ngoại biên; dạng tiêm còn có chỉ định thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ do thiếu vitamin B12.
  • Chỉ định ALS tại Nhật Bản: Rozebalamin liều cao được dùng để làm chậm tiến triển suy giảm chức năng ở người lớn đáp ứng tiêu chí lựa chọn.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Chán ăn, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, phát ban, đau đầu, cảm giác nóng và phản ứng tại nơi tiêm.
  • Nguy cơ nghiêm trọng: Phản vệ đã được ghi nhận với dạng tiêm.
  • Điểm cần lưu ý: Các chế phẩm 500 microgam và 25 mg có chỉ định, đường dùng và liều rất khác nhau; không tự thay thế.
  • Tình trạng tại Việt Nam: Methicowel 500 microgam/mL dạng tiêm được Cục Quản lý Dược gia hạn giấy đăng ký lưu hành 5 năm trong quyết định năm 2024.

Hoạt chất Methylcobalamin là gì?

Methylcobalamin là dạng coenzym có hoạt tính chuyển methyl của vitamin B12. Hoạt chất hỗ trợ tạo methionine từ homocysteine, tổng hợp S-adenosylmethionine, DNA và các thành phần cần thiết cho chức năng thần kinh, myelin và quá trình tạo máu. Methylcobalamin không phải thuốc giảm đau trực tiếp và không điều trị mọi nguyên nhân gây tê bì. Triệu chứng thần kinh cần được xác định nguyên nhân trước khi dùng thuốc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Methylcobalamin

INN Methylcobalamin; mecobalamin.

CAS 13422-55-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Methylcobalamin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Methylcobalamin; mecobalamin.

Tên IUPAC

carbanide;cobalt;[(2R,3S,4R,5S)-5-(5,6-dimethylbenzimidazol-1-yl)-4-hydroxy-2-(hydroxymethyl)oxolan-3-yl] [(2R)-1-[3-[(1R,2R,3R,4Z,7S,9Z,12S,13S,14Z,17S,18S,19R)-2,13,18-tris(2-amino-2-oxoethyl)-7,12,17-tris(3-amino-3-oxopropyl)-3,5,8,8,13,15,18,19-octamethyl-2,7,12,17-tetrahydro-1H-corrin-21-id-3-yl]propanoylamino]propan-2-yl] phosphate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Methyl vitamin B12; methyl-B12; MeCbl; MeB12; Coα-[α-(5,6-dimethylbenzimidazol-1-yl)]-Coβ-methylcobamide.

Tên viết tắt

MeCbl

Tên Latinh / tên dược điển

Mecobalaminum

Tên USAN

mecobalamin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

13422-55-4

UNII

BR1SN1JS2W

PubChem CID

6436232

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Methylcobalamin

Dược động học thay đổi đáng kể theo liều và đường dùng:

  • Sau uống 1.500 microgam, nồng độ vitamin B12 toàn phần trong huyết thanh đạt đỉnh sau khoảng 3,6 giờ và thời gian bán thải được tính khoảng 12,5 giờ. * Sau tiêm bắp 500 microgam, nồng độ đỉnh đạt sau khoảng 0,9 giờ; sau tiêm tĩnh mạch, nồng độ đỉnh xuất hiện ngay sau tiêm đến khoảng 3 phút. * Sau tiêm bắp 50 mg, nồng độ đỉnh đạt trung vị khoảng 1 giờ, thời gian bán thải khoảng 2,8 giờ và phần lớn liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu. Không được dùng thông số của chế phẩm liều cao để dự đoán dược động học của viên uống hoặc thuốc tiêm 500 microgam.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau uống lúc đói:

  • Liều 120 microgam đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2,8 giờ.
  • Liều 1.500 microgam đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 3,6 giờ.
  • Mức phơi nhiễm tăng theo liều nhưng khả năng hấp thu vitamin B12 đường uống bị giới hạn bởi cơ chế vận chuyển qua yếu tố nội tại. Sau tiêm bắp, thuốc được hấp thu nhanh hơn; thời gian đạt đỉnh là khoảng 0,9 giờ với liều 500 microgam và trung vị khoảng 1 giờ với liều 50 mg.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của viên methylcobalamin chưa được công bố trong nhãn Methycobal. Đối với vitamin B12 đường uống nói chung, tỷ lệ hấp thu giảm mạnh khi liều vượt khả năng vận chuyển của yếu tố nội tại. NIH ghi nhận không có bằng chứng cho thấy tốc độ hấp thu từ sản phẩm bổ sung khác nhau đáng kể giữa methylcobalamin và các dạng vitamin B12 khác; dữ liệu ước tính chỉ khoảng 2% liều 500 microgam và 1,3% liều 1.000 microgam được hấp thu. Đây không phải số liệu sinh khả dụng riêng của một sản phẩm Methycobal.

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu thể tích phân bố của methylcobalamin ở liều thông thường chưa được nêu trong các nhãn Methycobal đã kiểm tra.

Với methylcobalamin 30–3.000 ng/mL, tỷ lệ gắn protein huyết tương in vitro được ghi nhận khoảng 25,0–35,8% trong hồ sơ Rozebalamin liều cao. Vitamin B12 được vận chuyển trong máu nhờ các protein gắn cobalamin và cơ thể có thể dự trữ tổng cộng khoảng 1–5 mg, chủ yếu ở gan. Dữ liệu này phản ánh sinh lý vitamin B12 nói chung, không phải giá trị phân bố riêng của từng chế phẩm.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Methylcobalamin hoạt động trực tiếp như một coenzym của methionine synthase trong phản ứng chuyển homocysteine thành methionine. Nhãn Rozebalamin liều cao ghi nhận methylcobalamin hầu như không bị chuyển hóa và được thải chủ yếu dưới dạng không đổi. Không xác định một con đường chuyển hóa qua cytochrome P450 có ý nghĩa lâm sàng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Mức thải trừ phụ thuộc liều và đường dùng:

  • Sau uống, nhãn Methycobal ghi nhận 40–90% lượng vitamin B12 toàn phần được thải trong nước tiểu 24 giờ đã xuất hiện trong 8 giờ đầu. Con số này không có nghĩa 40–90% liều uống được hấp thu rồi bài tiết. * Sau tiêm bắp 25–75 mg trong nghiên cứu liều cao, trên 93% liều được bài tiết dưới dạng methylcobalamin không đổi trong nước tiểu trong vòng 72 giờ.
Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Các giá trị được ghi nhận gồm:

  • Khoảng 12,5 giờ sau một liều uống 1.500 microgam. * Khoảng 29,0 giờ sau tiêm bắp 500 microgam và 27,1 giờ sau tiêm tĩnh mạch 500 microgam, dựa trên nồng độ vitamin B12 toàn phần. * Khoảng 2,8 giờ sau tiêm bắp 50 mg trong hồ sơ Rozebalamin. Sự khác biệt có thể liên quan đến liều, phương pháp định lượng và cách tính. Không được dùng một giá trị duy nhất cho mọi chế phẩm.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải định lượng chưa được nêu cho viên Methycobal hoặc thuốc tiêm 500 microgam. Trong một phân tích rất nhỏ ở người bệnh ALS dùng 50 mg tiêm bắp, độ thanh thải biểu kiến CL/F là khoảng:

  • 6,21 L/giờ ở một người có chức năng thận bình thường.
  • 5,45 ± 1,68 L/giờ ở bốn người suy thận nhẹ.
  • 4,42 L/giờ ở người suy thận trung bình có đủ dữ liệu tính toán. Các số liệu này không đủ để thiết lập công thức hiệu chỉnh liều chung.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hấp thu hoặc mức phơi nhiễm gồm:

  • Đường dùng và liều: viên uống, tiêm 500 microgam và tiêm 50 mg có đặc điểm rất khác nhau. * Khả năng hấp thu tại hồi tràng và sự hiện diện của yếu tố nội tại. * Phẫu thuật dạ dày hoặc cắt đoạn cuối hồi tràng, viêm dạ dày tự miễn và các bệnh gây kém hấp thu. * Chức năng thận: nghiên cứu nhỏ với Rozebalamin ghi nhận mức phơi nhiễm tăng và thanh thải biểu kiến giảm khi chức năng thận suy giảm. * Metformin và thuốc ức chế acid dạ dày có thể góp phần làm giảm tình trạng vitamin B12 của cơ thể.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Methylcobalamin

Methylcobalamin thuộc phân nhóm vitamin B12, gồm cyanocobalamin và các chất tương tự. Đây là một trong hai dạng vitamin B12 có hoạt tính chuyển hóa ở người; dạng còn lại là 5-deoxyadenosylcobalamin, còn gọi là adenosylcobalamin. Khác với cyanocobalamin hoặc hydroxocobalamin, methylcobalamin đã mang nhóm methyl cần thiết cho phản ứng do methionine synthase xúc tác.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Methylcobalamin là coenzym của methionine synthase, giúp chuyển homocysteine thành methionine. Methionine tiếp tục tham gia tạo S-adenosylmethionine, chất cho nhóm methyl trong nhiều phản ứng liên quan đến DNA, RNA, protein và lipid. Trong các mô hình tiền lâm sàng, methylcobalamin được ghi nhận có liên quan đến:

  • Tăng sử dụng folate và tổng hợp acid nucleic.
  • Hỗ trợ vận chuyển trong sợi trục và tái tạo sợi trục.
  • Thúc đẩy tổng hợp phospholipid và hình thành myelin.
  • Hỗ trợ trưởng thành và phân chia nguyên hồng cầu khi thiếu vitamin B12. Phần lớn dữ liệu về tái tạo thần kinh và myelin là dữ liệu trên động vật hoặc tế bào, không nên diễn giải thành khả năng phục hồi mọi tổn thương thần kinh ở người.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học phụ thuộc tình trạng bệnh:

  • Trong thiếu vitamin B12, hoạt chất cung cấp coenzym cần thiết cho tổng hợp DNA, tạo hồng cầu và chức năng thần kinh. * Trong bệnh thần kinh ngoại biên, các thử nghiệm cũ tại Nhật cho thấy methylcobalamin 1.500 microgam/ngày cải thiện một số chỉ số triệu chứng tốt hơn liều thấp hoặc giả dược, nhưng nghiên cứu có quy mô nhỏ và tiêu chí đánh giá cũ. * Trong thử nghiệm ALS pha III tại Nhật, nhóm 50 mg tiêm bắp hai lần mỗi tuần giảm điểm ALSFRS-R trung bình ít hơn giả dược sau 16 tuần; chênh lệch điều chỉnh giữa hai nhóm là 2,0 điểm. Hiệu quả của một phác đồ không được suy rộng sang liều hoặc chỉ định khác.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Methylcobalamin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Methylcobalamin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Methylcobalamin

Các nhãn Methycobal và Rozebalamin đã kiểm tra không liệt kê tương tác thuốc đặc hiệu có ý nghĩa lâm sàng. Một số thuốc hoặc chất có thể ảnh hưởng đến tình trạng vitamin B12:

  • Metformin có thể làm giảm hấp thu và giảm nồng độ vitamin B12 trong huyết thanh.
  • Thuốc ức chế bơm proton và thuốc đối kháng thụ thể H2 có thể làm giảm khả năng giải phóng vitamin B12 khỏi thực phẩm.
  • Khí nitrous oxide dùng không đúng mục đích có thể gây thiếu vitamin B12 chức năng; NICE khuyến cáo ngừng sử dụng và điều trị thiếu hụt theo đánh giá lâm sàng. Đây chủ yếu là tương tác thuốc–dinh dưỡng hoặc nguyên nhân gây thiếu vitamin B12, không chứng minh rằng phải tự tăng liều methylcobalamin.

Thắc mắc về hoạt chất Methylcobalamin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *