Mebeverine là thuốc chống co thắt hướng cơ, tác động trực tiếp lên cơ trơn đường tiêu hóa để giảm co thắt mà không làm mất nhu động ruột bình thường. Thuốc chủ yếu được sử dụng để điều trị triệu chứng đau quặn bụng, co thắt và khó chịu liên quan đến hội chứng ruột kích thích, hay IBS. Mebeverine thường có dạng viên nén 135 mg, viên nang giải phóng biến đổi 200 mg hoặc hỗn dịch uống ở một số thị trường. Liều dùng và giới hạn độ tuổi khác nhau giữa từng dạng bào chế, vì vậy không được tự chuyển đổi liều giữa các sản phẩm. Phản ứng có hại đáng chú ý gồm nổi mề đay, phù mạch và hiếm gặp phản vệ. Người có triệu chứng tiêu hóa mới xuất hiện, đi ngoài ra máu, sụt cân, sốt, nôn hoặc triệu chứng kéo dài cần được khám để loại trừ bệnh lý thực thể trước khi dùng thuốc.
Nội dung chính
- Mebeverine là gì?: Thuốc chống co thắt hướng cơ tác động trực tiếp lên cơ trơn đường tiêu hóa.
- Công dụng chính: Giảm triệu chứng co thắt và đau bụng liên quan đến hội chứng ruột kích thích.
- Đường dùng: Đường uống.
- Dạng thường gặp: Viên nén 135 mg, viên nang giải phóng biến đổi 200 mg và hỗn dịch 50 mg/5 ml tại một số thị trường.
- Tác dụng phụ cần chú ý: Mề đay, phát ban, phù mặt, phù mạch và phản vệ.
- Lưu ý quan trọng: Không tự chẩn đoán IBS, tự phối hợp nhiều thuốc chống co thắt hoặc tự áp dụng liều tham khảo.
Hoạt chất Mebeverine là gì?
Mebeverine là thuốc chống co thắt hướng cơ dùng đường uống. Thuốc tác động trực tiếp lên cơ trơn của đường tiêu hóa, giúp giảm co thắt, đau quặn và khó chịu mà không ức chế nhu động ruột bình thường.
Mebeverine điều trị triệu chứng, không chữa khỏi nguyên nhân gây đau bụng và không thay thế việc chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa thực thể.
Mebeverine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Mebeverine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Mebeverine |
| Tên IUPAC | 4-[ethyl-[1-(4-methoxyphenyl)propan-2-yl]amino]butyl 3,4-dimethoxybenzoate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Mebeverine hydrochloride; mebeverine HCl. Mebeverine hydrochloride là dạng muối hoạt chất thường được sử dụng trong các chế phẩm đường uống. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Mebeverinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 3625-06-7 |
|---|---|
| UNII | 7F80CC3NNV |
| PubChem CID | 4031 |
| RxNorm CUI | 29410 |
Dược động học của Mebeverine
Mebeverine được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau khi uống. Hoạt chất bị thủy phân mạnh bởi esterase, ban đầu tạo acid veratric và mebeverine alcohol. Chất chuyển hóa chính được đo trong huyết tương là DMAC, tức demethylated carboxylic acid. Mebeverine không được thải trừ nguyên dạng; các chất chuyển hóa được bài tiết gần như hoàn toàn, chủ yếu qua nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Mebeverine được hấp thu nhanh và hoàn toàn sau khi uống dạng viên nén; SmPC của hỗn dịch cũng mô tả sự hấp thu nhanh và hoàn toàn. Dạng giải phóng biến đổi cho phép sử dụng theo chế độ hai lần mỗi ngày.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối. Đối với viên nang giải phóng biến đổi 200 mg, SmPC ghi nhận sinh khả dụng tương đối có tỷ lệ trung bình khoảng 97%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố và tỷ lệ gắn protein huyết tương.
Không ghi nhận tích lũy đáng kể sau khi sử dụng nhiều liều.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Mebeverine hydrochloride được chuyển hóa chủ yếu bởi esterase thông qua thủy phân liên kết ester thành acid veratric và mebeverine alcohol. Mebeverine alcohol tiếp tục được chuyển thành acid carboxylic tương ứng, gồm MAC và DMAC.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Mebeverine hầu như không được bài tiết ở dạng nguyên vẹn. Acid veratric, MAC, DMAC và các chất chuyển hóa liên quan được bài tiết gần như hoàn toàn qua nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Dữ liệu SmPC chủ yếu báo cáo thời gian bán thải của chất chuyển hóa DMAC, không phải hoạt chất mẹ:
|
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dạng bào chế ảnh hưởng đến thời gian đạt nồng độ và thời gian bán thải biểu kiến của chất chuyển hóa DMAC. Với viên nén 135 mg, thời gian đạt nồng độ tối đa của DMAC khoảng 1 giờ; với viên nang giải phóng biến đổi 200 mg, thời gian này khoảng 3 giờ.
Chưa có nghiên cứu liều chuyên biệt ở người cao tuổi hoặc người suy gan, suy thận.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Mebeverine
Mebeverine được xếp vào nhóm thuốc chống co thắt tổng hợp có mã ATC A03AA04. Khác với các thuốc kháng muscarinic điển hình, tác dụng chống co thắt của Mebeverine chủ yếu mang tính hướng cơ; dữ liệu SmPC không ghi nhận các tác dụng kháng cholinergic toàn thân điển hình khi dùng ở liều khuyến cáo.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế chính xác của Mebeverine chưa được xác định đầy đủ. Các cơ chế được đề xuất gồm giảm tính thấm của kênh ion, ức chế tái thu hồi noradrenaline, tác dụng gây tê tại chỗ, thay đổi hấp thu nước, tác dụng kháng muscarinic yếu và ức chế phosphodiesterase. Những tác động này có thể phối hợp tạo tác dụng tại chỗ trên cơ trơn đường tiêu hóa.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Mebeverine làm giãn cơ trơn đường tiêu hóa và giảm co thắt mà không làm ảnh hưởng đáng kể đến nhu động ruột bình thường. Thuốc không có đầy đủ các tác dụng toàn thân thường gặp của thuốc kháng cholinergic điển hình.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Mebeverine
Theo SmPC của viên nén 135 mg, Mebeverine được chỉ định điều trị triệu chứng hội chứng ruột kích thích và các tình trạng thường được xếp cùng nhóm, như đại tràng kích thích mạn tính, táo bón co thắt, viêm đại tràng nhầy và viêm đại tràng co thắt. Các triệu chứng được điều trị gồm đau quặn bụng, co thắt, tiêu chảy không đặc hiệu có hoặc không xen kẽ táo bón và đầy hơi.
Viên nang giải phóng biến đổi 200 mg được chỉ định giảm triệu chứng hội chứng ruột kích thích.
Một SmPC hỗn dịch uống tại Anh còn ghi nhận điều trị triệu chứng co thắt tiêu hóa thứ phát do bệnh lý thực thể; chỉ định này phụ thuộc nhãn của sản phẩm cụ thể.
Hướng dẫn NICE khuyến nghị có thể cân nhắc thuốc chống co thắt cho người mắc IBS, dùng khi cần kết hợp tư vấn chế độ ăn và lối sống.
Các nghiên cứu chủ yếu tiếp tục đánh giá hiệu quả của Mebeverine đối với từng phân nhóm IBS, đau bụng, đầy hơi, rối loạn thói quen đại tiện và chất lượng cuộc sống. Tổng quan hệ thống năm 2022 ghi nhận tín hiệu cải thiện ở nhiều nghiên cứu, nhưng mức độ không đồng nhất cao; chỉ một thử nghiệm được đánh giá nguy cơ sai lệch thấp và tổng quan không thực hiện phân tích gộp định lượng.
Chưa xác định được chỉ định nghiên cứu mới ngoài nhóm rối loạn tiêu hóa chức năng có đủ bằng chứng để coi là chỉ định được phê duyệt.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các SmPC cụ thể tại Anh, chỉ mang tính tham khảo và không được tự áp dụng:
- Viên nén bao phim 135 mg cho người lớn: một viên, ngày ba lần, ưu tiên uống khoảng 20 phút trước bữa ăn. Sau vài tuần, khi đạt đáp ứng mong muốn, liều có thể được giảm dần theo đánh giá chuyên môn.
- Viên nang giải phóng biến đổi 200 mg cho người lớn: một viên nang, ngày hai lần, thường vào buổi sáng và buổi tối.
- Hỗn dịch 50 mg/5 ml thuộc sản phẩm được trích dẫn: người lớn, người cao tuổi và trẻ từ 10 tuổi trở lên dùng 15 ml, ngày ba lần, ưu tiên khoảng 20 phút trước bữa ăn.
Không tự quy đổi giữa viên 135 mg, viên nang 200 mg và hỗn dịch. Liều cho trẻ em phụ thuộc chặt chẽ vào sản phẩm, độ tuổi và nhãn được phê duyệt.
- Uống thuốc với đủ nước; SmPC viên nén và viên nang khuyến nghị ít nhất khoảng 100 ml nước.
- Không nhai viên nang giải phóng biến đổi vì lớp bao kiểm soát quá trình giải phóng thuốc.
- Viên nén cũng không nên nhai do vị khó chịu.
- Hỗn dịch phải được lắc kỹ trước khi dùng và đo bằng dụng cụ định liều phù hợp.
- Nếu quên liều, tiếp tục liều kế tiếp theo lịch; không uống gấp đôi để bù.
- Không tự tăng liều, giảm liều hoặc phối hợp nhiều thuốc điều trị IBS khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Theo dõi mức độ đau, co thắt, đầy hơi và thay đổi thói quen đại tiện. Cần tái khám nếu xuất hiện triệu chứng mới, triệu chứng nặng hơn hoặc không cải thiện sau khoảng hai tuần điều trị theo hướng dẫn của sản phẩm.
Ngừng thuốc và tìm trợ giúp y tế ngay khi có khó thở, sưng môi, lưỡi, mặt hoặc cổ họng, nổi mề đay lan rộng hay dấu hiệu phản vệ.
Theo dõi xét nghiệm định kỳ đặc hiệu.
Cảnh báo và lưu ý về Mebeverine
Chống chỉ định ở người quá mẫn với Mebeverine hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Các hạn chế liên quan đến tá dược phụ thuộc từng chế phẩm:
- Một số viên 135 mg chứa lactose, không phù hợp với người mắc các rối loạn di truyền hiếm như không dung nạp galactose, thiếu lactase toàn phần hoặc kém hấp thu glucose–galactose.
- Một số viên nang 200 mg chứa sucrose, không phù hợp với người không dung nạp fructose, kém hấp thu glucose–galactose hoặc thiếu sucrase–isomaltase.
Các phản ứng được báo cáo sau lưu hành chủ yếu là phản ứng dị ứng, đặc biệt trên da, gồm:
- Nổi mề đay.
- Phát ban hoặc ngoại ban.
- Phù mặt.
- Phù mạch.
Tần suất chính xác không thể ước tính từ dữ liệu báo cáo tự phát của viên 135 mg và viên nang 200 mg. SmPC của một hỗn dịch uống phân loại các phản ứng này là rất hiếm, nhưng tần suất không nên ngoại suy cho mọi sản phẩm.
Phản vệ và phù mạch là các phản ứng nghiêm trọng đã được báo cáo. Người bệnh phải ngừng thuốc và được cấp cứu nếu xuất hiện khó thở, khò khè, sưng mặt, môi, lưỡi, cổ họng, choáng hoặc phát ban lan nhanh.
Cần được bác sĩ đánh giá trước khi dùng nếu đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng hoặc có một trong các dấu hiệu sau:
- Đi ngoài ra máu.
- Nôn hoặc buồn nôn kéo dài.
- Chán ăn hoặc sụt cân không chủ ý.
- Da nhợt, mệt nhiều.
- Táo bón nặng.
- Sốt.
- Vừa đi nước ngoài.
- Khó hoặc đau khi tiểu.
- Chảy máu hoặc tiết dịch âm đạo bất thường.
- Có thai hoặc nghi ngờ mang thai.
Người trên 40 tuổi có triệu chứng mới xuất hiện cũng nên được đánh giá trước khi tự sử dụng sản phẩm điều trị IBS.
Quá liều về lý thuyết có thể gây kích thích thần kinh trung ương. Các trường hợp được báo cáo thường không có triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ, hồi phục nhanh; biểu hiện quan sát được liên quan đến hệ thần kinh và tim mạch.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và xử trí triệu chứng. Rửa dạ dày chỉ được SmPC đề cập để cân nhắc tại cơ sở y tế trong trường hợp ngộ độc nhiều thuốc hoặc được phát hiện trong khoảng một giờ. Không tự gây nôn hoặc tự xử trí quá liều tại nhà.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Viên nén 135 mg: bảo quản nơi khô, nhiệt độ không quá 30°C và tránh ánh sáng.
- Viên nang giải phóng biến đổi 200 mg: bảo quản dưới 30°C, trong bao bì gốc để tránh ẩm.
- Hỗn dịch uống: không bảo quản trên 30°C, giữ chai trong hộp ngoài và lắc kỹ trước khi dùng.
Luôn tuân theo nhãn của sản phẩm thực tế và để thuốc ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Giới hạn tuổi khác nhau giữa các sản phẩm:
- Viên nén 135 mg và viên nang giải phóng biến đổi 200 mg trong các SmPC được tra cứu không được khuyến cáo cho người dưới 18 tuổi do thiếu dữ liệu về an toàn và hiệu quả.
- Một hỗn dịch uống 50 mg/5 ml tại Anh có hướng dẫn sử dụng cho trẻ từ 10 tuổi trở lên; không có liều áp dụng cho trẻ dưới 10 tuổi trong SmPC này.
Không dùng liều của hỗn dịch để suy ra rằng mọi chế phẩm Mebeverine đều phù hợp với trẻ em.
Các SmPC viên nén 135 mg và viên nang 200 mg bao gồm người cao tuổi trong chế độ liều của người lớn. Chưa có nghiên cứu liều chuyên biệt, nhưng dữ liệu sau lưu hành không xác định nguy cơ riêng và nhãn không yêu cầu hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.
Việc dùng thuốc vẫn cần xem xét bệnh kèm theo, khả năng nuốt thuốc và các thuốc đang sử dụng.
Dữ liệu sử dụng Mebeverine ở phụ nữ mang thai không có hoặc còn rất hạn chế; nghiên cứu độc tính sinh sản trên động vật chưa đầy đủ. Các SmPC viên 135 mg và viên nang 200 mg không khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ.
NHS cũng cho biết thuốc thường không được khuyến cáo khi mang thai do chưa có đủ thông tin xác nhận tính an toàn. Người đang mang thai, nghi ngờ có thai hoặc dự định mang thai cần trao đổi với bác sĩ về lợi ích và nguy cơ trước khi dùng.
Có khác biệt giữa các nguồn:
- SmPC của viên nén 135 mg và viên nang 200 mg cho biết chưa rõ Mebeverine hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa người hay không và khuyến cáo không sử dụng trong thời kỳ cho con bú.
- NHS cho biết thường có thể dùng trong thời kỳ cho con bú vì lượng thuốc vào sữa được cho là nhỏ và ít khả năng gây tác dụng phụ cho trẻ.
Do khuyến cáo không đồng nhất, cần tuân theo nhãn của sản phẩm đang dùng và quyết định của bác sĩ; không tự sử dụng trong thời kỳ cho con bú.
Chưa có nghiên cứu liều chuyên biệt ở người suy gan. SmPC viên 135 mg và viên nang 200 mg không xác định nguy cơ cụ thể từ dữ liệu sau lưu hành và không yêu cầu hiệu chỉnh liều thường quy.
Do bằng chứng hạn chế, người suy gan vẫn cần dùng theo chỉ định và được theo dõi lâm sàng.
Chưa có nghiên cứu liều chuyên biệt ở người suy thận. SmPC viên 135 mg và viên nang 200 mg không xác định nguy cơ cụ thể từ dữ liệu sau lưu hành và không yêu cầu hiệu chỉnh liều thường quy.
Không tự suy luận rằng thuốc an toàn ở mọi mức độ suy thận; cần đánh giá tình trạng lâm sàng và các thuốc dùng kèm.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, hồ sơ dược lực học, dược động học và kinh nghiệm sau lưu hành không cho thấy Mebeverine gây ảnh hưởng có hại đáng kể đến các hoạt động này.
Người xuất hiện chóng mặt hoặc triệu chứng bất thường không nên lái xe hay vận hành máy cho đến khi hồi phục.
Tương tác thuốc của Mebeverine
Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc đầy đủ, ngoại trừ đánh giá với ethanol. Các nghiên cứu in vitro và trên động vật không ghi nhận tương tác giữa mebeverine hydrochloride và ethanol.
NHS cho biết Mebeverine có thể dùng cùng phần lớn thuốc kê đơn và thuốc giảm đau thông thường, nhưng không nên tự phối hợp nhiều thuốc điều trị IBS có cơ chế tương tự vì có thể làm tăng tác dụng phụ mà không tăng lợi ích. Dữ liệu tương tác với thảo dược và thực phẩm bổ sung còn thiếu; cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả sản phẩm đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Mebeverine
Mebeverine là thuốc chống co thắt hướng cơ, tác động trực tiếp lên cơ trơn đường tiêu hóa. Thuốc giúp giảm co thắt và đau quặn mà không làm mất nhu động ruột bình thường.
Mebeverine chủ yếu được dùng để giảm triệu chứng hội chứng ruột kích thích, như đau quặn bụng, co thắt và đầy hơi. NICE khuyến nghị có thể cân nhắc thuốc chống co thắt cho người mắc IBS, kết hợp điều chỉnh chế độ ăn và lối sống. Thuốc không thay thế việc chẩn đoán nguyên nhân đau bụng.
Các nhãn được tra cứu thường hướng dẫn uống khoảng 20 phút trước bữa ăn. Viên nang giải phóng biến đổi phải nuốt nguyên viên, không nhai. Cần ưu tiên hướng dẫn trên đơn thuốc và nhãn của sản phẩm thực tế.
NHS cho biết Mebeverine thường bắt đầu tác dụng sau khoảng một giờ. Thời gian cải thiện triệu chứng có thể khác nhau giữa từng người; nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng hai tuần hoặc trở nên nặng hơn, cần đi khám.
Mebeverine thường không được khuyến cáo trong thai kỳ vì dữ liệu an toàn còn hạn chế. Với thời kỳ cho con bú, SmPC khuyến cáo không dùng, trong khi NHS cho rằng thường có thể sử dụng; vì vậy cần được bác sĩ đánh giá và tuân theo nhãn của sản phẩm cụ thể.

