Linoleic acid

Linoleic acid là acid béo không bão hòa đa thuộc nhóm omega-6, ký hiệu C18:2n-6. Đây là acid béo thiết yếu vì cơ thể người không thể tự tạo các liên kết đôi cần thiết để tổng hợp đủ chất này và phải nhận từ chế độ ăn. Linoleic acid tham gia cấu tạo màng tế bào, cung cấp năng lượng và là tiền chất trong con đường tạo các acid béo chuỗi dài cùng những phân tử truyền tin lipid. Trong y khoa, linoleic acid có thể hiện diện như một thành phần của công thức dinh dưỡng hoặc nhũ tương lipid đường tĩnh mạch; điều này không đồng nghĩa linoleic acid đơn chất là thuốc điều trị độc lập. Các mức tính bằng gam mỗi ngày hoặc phần trăm năng lượng là giá trị tham chiếu dinh dưỡng, không phải liều thuốc để tự áp dụng. Người đang dùng thuốc, có bệnh gan, bệnh thận, rối loạn lipid hoặc cần nuôi dưỡng tĩnh mạch phải được bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đánh giá riêng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Định nghĩa: Acid béo không bão hòa đa omega-6 thiết yếu, ký hiệu C18:2n-6.
  • Công thức phân tử: C18H32O2; khối lượng phân tử khoảng 280,4–280,5 g/mol.
  • Vai trò chính: Cung cấp năng lượng, tham gia cấu trúc màng tế bào và làm tiền chất cho các chất chuyển hóa lipid.
  • Ứng dụng y khoa: Có trong một số công thức dinh dưỡng và nhũ tương lipid; không nên đồng nhất chỉ định của hỗn hợp với tác dụng của linoleic acid đơn chất.
  • Liều điều trị đơn chất
  • Mức tham chiếu: Thay đổi theo tuổi, giới tính, thai kỳ, cho con bú và hệ thống hướng dẫn.
  • Lưu ý: Không tự dùng chế phẩm liều cao hoặc tự truyền nhũ tương lipid.
  • Lưu hành tại Việt Nam

Hoạt chất Acid linoleic là gì?

Linoleic acid là acid béo không bão hòa đa omega-6 có 18 carbon và hai liên kết đôi. Cơ thể người không thể tự tổng hợp đủ linoleic acid do giới hạn tạo liên kết đôi trong chuỗi acid béo, vì vậy chất này phải được cung cấp từ chế độ ăn và được xếp vào nhóm acid béo thiết yếu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acid linoleic

INN Linoleic acid

CAS 60-33-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acid linoleic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Linoleic acid

Tên IUPAC

(9Z,12Z)-octadeca-9,12-dienoic acid

Tên hóa học khác

9,12-Octadecadienoic acid, (9Z,12Z)-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: (9Z,12Z)-octadeca-9,12-dienoic acid; cis,cis-9,12-octadecadienoic acid. Ký hiệu lipid: 18:2n-6 hoặc C18:2 omega-6. “Linoleate” chỉ dạng anion, muối hoặc ester tương ứng và không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với acid tự do

Tên viết tắt

LA

Tên Latinh / tên dược điển

Acidum linoleicum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

60-33-3

UNII

9KJL21T0QJ

PubChem CID

5280450

RxNorm CUI

6400

Dược động học của Acid linoleic

Linoleic acid là chất dinh dưỡng nội sinh trong chuyển hóa lipid nên không có một hồ sơ dược động học duy nhất như thuốc đơn chất. Dược động học thay đổi theo dạng ester hay acid tự do, đường dùng, thành phần bữa ăn hoặc nhũ tương, chức năng tiêu hóa và tình trạng chuyển hóa lipid. Sau khi ăn, lipid được thủy phân, hấp thu qua tế bào ruột, đóng gói vào chylomicron rồi vận chuyển đến các mô để oxy hóa, chuyển hóa hoặc dự trữ. Với nhũ tương lipid tĩnh mạch, triglyceride được lipoprotein lipase thủy phân trước khi acid béo được mô sử dụng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi ăn, triglyceride và lipid chứa linoleic acid được enzyme tiêu hóa thủy phân thành monoglyceride và acid béo tự do. Các sản phẩm này kết hợp với muối mật tạo micelle, đi vào tế bào ruột và được tái ester hóa trước khi đóng gói vào chylomicron. Hấp thu có thể giảm khi thiếu mật, suy tụy, bệnh ruột hoặc hội chứng kém hấp thu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của linoleic acid đơn chất chưa được chuẩn hóa giữa các dạng dùng. NIH mô tả mức hấp thu lipid ăn vào nói chung khoảng 95%, tương tự các chất béo khác; con số này không được dùng để suy diễn sinh khả dụng của mọi chế phẩm linoleic acid hoặc nhũ tương tĩnh mạch.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau hấp thu, chylomicron đi qua hệ bạch huyết vào tuần hoàn và phân phối lipid đến gan, cơ, mô mỡ cùng các cơ quan khác. Linoleic acid có thể được oxy hóa để tạo năng lượng, dự trữ trong triglyceride hoặc gắn vào phospholipid màng tế bào.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Linoleic acid có thể trải qua quá trình kéo dài chuỗi và khử bão hòa trong con đường omega-6 để tạo gamma-linolenic acid, dihomo-gamma-linolenic acid và arachidonic acid. Linoleic acid cũng được beta-oxy hóa để tạo năng lượng. Con đường chuyển hóa omega-6 và omega-3 sử dụng một số enzyme chung nên có thể cạnh tranh với nhau; tuy nhiên, chưa xác định được một tỷ lệ omega-6/omega-3 tối ưu áp dụng cho mọi người.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Linoleic acid không có cơ chế thải trừ nguyên vẹn đặc trưng như nhiều thuốc phân tử nhỏ. Chất này có thể được oxy hóa để tạo năng lượng, chuyển thành các chất chuyển hóa lipid, tích hợp vào màng tế bào hoặc dự trữ trong mô mỡ. Hồ sơ bài tiết định lượng của linoleic acid đơn chất.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm dạng hóa học và công thức bào chế, lượng chất béo trong bữa ăn, hoạt động của enzyme tụy, dòng mật, tình trạng kém hấp thu, chức năng lipoprotein lipase, nồng độ triglyceride, bệnh chuyển hóa và tốc độ truyền nhũ tương lipid. Ở người dùng dinh dưỡng tĩnh mạch, bệnh nặng, nhiễm trùng, suy gan hoặc suy thận có thể làm thay đổi khả năng xử lý lipid.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acid linoleic

Linoleic acid thuộc nhóm acid béo không bão hòa đa chuỗi dài họ n-6. Về sinh lý, đây là chất dinh dưỡng thiết yếu, cơ chất chuyển hóa và thành phần cấu trúc lipid hơn là một thuốc chủ vận hoặc đối kháng thụ thể cổ điển. Dạng dùng và mục đích lâm sàng phải được xác định theo sản phẩm cụ thể.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Linoleic acid cung cấp năng lượng qua beta-oxy hóa; tham gia cấu tạo phospholipid màng tế bào; góp phần duy trì lipid hàng rào da; và là cơ chất của con đường tạo acid béo omega-6 chuỗi dài cùng các chất truyền tin lipid. Các chất chuyển hóa cuối con đường có thể tham gia điều hòa miễn dịch, mạch máu, tiểu cầu và phản ứng viêm. Tác động sinh học phụ thuộc mô, liều, tình trạng chuyển hóa và tổng thể chế độ ăn, không thể diễn giải đơn giản rằng mọi omega-6 đều “gây viêm”.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Quan hệ liều–đáp ứng dược lực học của linoleic acid đơn chất chưa được thiết lập theo mô hình thuốc điều trị thông thường. Trong nhũ tương lipid, các acid béo cung cấp năng lượng, thành phần màng và acid béo thiết yếu; nhãn Intralipid cho biết đặc tính dược lực học đầy đủ của hỗn hợp chưa được mô tả hoàn toàn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acid linoleic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acid linoleic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acid linoleic

Tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng của linoleic acid đơn chất.

Nhãn Intralipid lưu ý dầu đậu nành trong sản phẩm chứa vitamin K1 tự nhiên, có thể đối kháng tác dụng của dẫn xuất coumarin và các thuốc đối kháng vitamin K như warfarin. Đây là tương tác liên quan toàn bộ nguyên liệu dầu đậu nành hoặc sản phẩm, không phải tương tác đã được chứng minh của riêng linoleic acid. Người đang dùng thuốc chống đông phải thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi thay đổi công thức dinh dưỡng.

Thắc mắc về hoạt chất Acid linoleic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *