Lenacapavir

Lenacapavir là thuốc kháng retrovirus tác dụng kéo dài, thuộc nhóm ức chế chọn lọc capsid HIV-1. Thuốc gắn vào vị trí tiếp xúc giữa các tiểu đơn vị protein capsid p24, từ đó can thiệp vào nhiều giai đoạn của vòng đời virus, gồm vận chuyển DNA tiền virus vào nhân, lắp ráp, giải phóng virus và hình thành lõi capsid.

Lenacapavir có hai bối cảnh sử dụng cần phân biệt. Sunlenca được dùng cùng các thuốc kháng retrovirus khác cho người lớn đã điều trị nhiều, nhiễm HIV-1 đa kháng và đang thất bại với phác đồ hiện tại. Yeztugo được phê duyệt tại Hoa Kỳ để dự phòng trước phơi nhiễm HIV-1 qua đường tình dục ở người lớn và thanh thiếu niên từ 35 kg, sau khi xác nhận không nhiễm HIV-1. WHO và CDC đã khuyến nghị lenacapavir tiêm sáu tháng một lần như một lựa chọn PrEP bổ sung.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc kháng retrovirus ức chế capsid HIV-1
  • Mã ATC: J05AX31
  • Sunlenca: Điều trị HIV-1 đa kháng ở người lớn đã điều trị nhiều; luôn phối hợp với thuốc kháng retrovirus khác
  • Yeztugo: PrEP giảm nguy cơ nhiễm HIV-1 qua đường tình dục ở người lớn và thanh thiếu niên từ 35 kg
  • Dạng dùng: Viên nén 300 mg và dung dịch tiêm dưới da 463,5 mg/1,5 ml
  • Liều tiêm duy trì: Tổng liều 927 mg, gồm hai mũi 1,5 ml, mỗi 26 tuần
  • Nguy cơ quan trọng: Kháng thuốc HIV, phản ứng kéo dài tại vị trí tiêm, hoại tử hoặc loét nếu tiêm sai lớp da, tương tác kéo dài
  • Tồn lưu trong cơ thể: Có thể còn nồng độ thuốc đến 12 tháng hoặc lâu hơn sau liều tiêm cuối
  • Việt Nam: Cục Quản lý Dược cảnh báo Yeztugo tiêm chưa có số đăng ký và có sản phẩm giả, lưu hành trái phép vào tháng 3 năm 2026

Hoạt chất Lenacapavir là gì?

Lenacapavir là thuốc kháng HIV tác dụng kéo dài, gắn trực tiếp với capsid HIV-1. Tùy sản phẩm, thuốc được sử dụng phối hợp để điều trị HIV-1 đa kháng hoặc dùng đơn độc như một phương án PrEP ở người được xác nhận không nhiễm HIV-1.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Lenacapavir

CAS 2189684-44-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Lenacapavir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Lenacapavir

Tên IUPAC

N-[(1S)-1-[3-[4-chloro-3-(methanesulfonamido)-1-(2,2,2-trifluoroethyl)indazol-7-yl]-6-(3-methyl-3-methylsulfonylbut-1-ynyl)-2-pyridinyl]-2-(3,5-difluorophenyl)ethyl]-2-[(2S,4R)-5,5-difluoro-9-(trifluoromethyl)-7,8-diazatricyclo[4.3.0.0^{2,4}]nona-1(6),8-dien-7-yl]acetamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Lenacapavir sodium là dạng muối natri có trong viên nén và dung dịch tiêm. Hàm lượng trên nhãn được biểu thị theo lượng lenacapavir tương đương.

Tên viết tắt

LEN

Tên Latinh / tên dược điển

Lenacapavirum

Tên USAN

lenacapavir

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

2189684-44-2

UNII

A9A0O6FB4H

PubChem CID

133082658

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Lenacapavir

Lenacapavir có dược động học tác dụng kéo dài. Sau tiêm dưới da, thuốc hình thành một kho dự trữ tại vị trí tiêm và được giải phóng chậm trong nhiều tháng. Thuốc gắn protein huyết tương rất cao, được chuyển hóa hạn chế và đào thải chủ yếu qua phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau uống, thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 4 giờ và thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Sau tiêm dưới da, nồng độ đỉnh xuất hiện rất chậm, khoảng ngày 77–84, do thuốc được giải phóng dần từ kho thuốc dưới da.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Các nhãn đưa ra ước tính khác nhau theo sản phẩm và mô hình phân tích:

  • Nhãn Sunlenca: sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 6–10%; đường tiêm dưới da khoảng 100%.
  • Nhãn Yeztugo: sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 4–7%; đường tiêm dưới da khoảng 91%.

Các giá trị này không nên dùng để tự quy đổi liều giữa đường uống và đường tiêm.

Giai đoạn II: Phân bố

Lenacapavir gắn protein huyết tương trên 98,5%. Nhãn Yeztugo ước tính thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 1.657 lít; nhãn Sunlenca đưa ra các ước tính thể tích phân bố biểu kiến lớn hơn tùy đường dùng và mô hình dược động học. Các giá trị giữa nhãn không nên được so sánh trực tiếp.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Lenacapavir được chuyển hóa qua nhiều con đường gồm oxy hóa, N-dealkyl hóa, hydro hóa, thủy phân amid và liên hợp. CYP3A và UGT1A1 tham gia chuyển hóa nhưng được xem là các đường thứ yếu; không chất chuyển hóa lưu hành riêng lẻ nào chiếm trên 10% tổng phơi nhiễm liên quan đến thuốc.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường đào thải chính là qua phân. Trong nghiên cứu cân bằng khối lượng, khoảng 76% liều được tìm thấy trong phân, trong đó khoảng 33% là thuốc không đổi; dưới 1% liều được bài tiết qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải biểu kiến khoảng 10–12 ngày sau uống và khoảng 8–12 tuần sau tiêm dưới da.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Nhãn Sunlenca ghi độ thanh thải biểu kiến trung bình khoảng 55 lít/giờ sau uống và 4,2 lít/giờ sau tiêm dưới da. Nhãn Yeztugo ước tính độ thanh thải khoảng 3,4 lít/giờ. Sự khác biệt phản ánh mô hình và quần thể phân tích khác nhau.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Không ghi nhận khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng dựa trên tuổi trong phạm vi đã nghiên cứu, giới, chủng tộc, cân nặng, suy thận nặng với độ thanh thải creatinin từ 15 đến dưới 30 ml/phút hoặc suy gan mức độ vừa.

Ảnh hưởng của bệnh thận giai đoạn cuối, lọc máu và suy gan nặng chưa được xác định. Các thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A, P-gp và UGT1A1 có thể làm thay đổi phơi nhiễm lenacapavir.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Lenacapavir

Lenacapavir thuộc nhóm thuốc kháng virus dùng toàn thân, các thuốc kháng virus khác, mã ATC J05AX31. Đây là thuốc ức chế chức năng capsid HIV-1 đa giai đoạn, khác với nhóm ức chế men sao chép ngược, protease hoặc integrase.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Lenacapavir gắn vào vùng tiếp xúc giữa các tiểu đơn vị protein capsid p24 trong cấu trúc hexamer. Thuốc can thiệp vào:

  • Vận chuyển DNA tiền virus HIV-1 vào nhân tế bào.
  • Hoạt động của Gag và Gag-Pol trong quá trình lắp ráp, giải phóng virus.
  • Sự liên kết các tiểu đơn vị capsid, dẫn đến hình thành capsid bất thường.

Do tác động ở nhiều giai đoạn, lenacapavir được gọi là thuốc ức chế capsid đa giai đoạn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Lenacapavir có hoạt tính chống HIV-1 ở nồng độ rất thấp trong nghiên cứu tế bào và giữ hoạt tính đối với nhiều chủng HIV-1 kháng các nhóm thuốc kháng retrovirus khác. Tuy nhiên, virus vẫn có thể phát triển đột biến kháng capsid khi nồng độ thuốc không đủ hoặc lenacapavir hoạt động như đơn trị liệu không phù hợp.

Ở mức phơi nhiễm cao hơn điều trị nhiều lần, lenacapavir không gây kéo dài QTc có ý nghĩa lâm sàng trong nghiên cứu điện sinh lý tim.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Lenacapavir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Lenacapavir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Lenacapavir

Lenacapavir là cơ chất của CYP3A, P-gp và UGT1A1; đồng thời là chất ức chế CYP3A mức độ vừa và ức chế P-gp.

Đối với Sunlenca:

  • Chống chỉ định với thuốc cảm ứng CYP3A mạnh như rifampin, carbamazepine, phenytoin và St. John’s wort.
  • Không khuyến nghị phối hợp thuốc cảm ứng mức độ vừa như rifabutin, rifapentine, oxcarbazepine, phenobarbital, efavirenz hoặc nevirapine.
  • Không khuyến nghị các thuốc đồng thời ức chế mạnh CYP3A, P-gp và UGT1A1.
  • Lenacapavir có thể làm tăng nồng độ digoxin, một số thuốc chống đông trực tiếp, simvastatin, lovastatin, opioid, midazolam và các cơ chất nhạy cảm của CYP3A hoặc P-gp.

Đối với Yeztugo, nhãn Hoa Kỳ quy định liều bổ sung khi bắt đầu một thuốc cảm ứng CYP3A mạnh hoặc vừa sau khi đã dùng Yeztugo. Không có khuyến cáo khởi đầu Yeztugo ở người đang dùng sẵn các thuốc cảm ứng này; việc xử lý phải do chuyên gia HIV hoặc dược sĩ lâm sàng quyết định.

Ảnh hưởng tương tác có thể kéo dài đến chín tháng sau liều tiêm cuối.

Thắc mắc về hoạt chất Lenacapavir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *