Icaridin, còn được gọi là Picaridin hoặc KBR 3023, là hoạt chất xua côn trùng tổng hợp thuộc nhóm dẫn xuất piperidine. Sản phẩm chứa Icaridin được bôi hoặc xịt lên vùng da hở và, khi nhãn cho phép, lên quần áo để làm giảm nguy cơ bị muỗi, ve và một số côn trùng hút máu đốt. Hoạt chất tạo tác dụng xua đuổi chứ không phải thuốc diệt côn trùng và không điều trị bệnh do muỗi hoặc ve truyền. Hiệu lực bảo vệ phụ thuộc nồng độ, công thức sản phẩm, loài côn trùng, lượng sử dụng, nhiệt độ, mồ hôi và tiếp xúc với nước. CDC khuyến nghị lựa chọn sản phẩm xua côn trùng được cơ quan quản lý đăng ký và sử dụng đúng nhãn. Hướng dẫn về độ tuổi có thể khác nhau giữa quốc gia; vì vậy cần kiểm tra giới hạn tuổi, số lần bôi và thời điểm bôi lại trên từng sản phẩm cụ thể.
Nội dung chính
- Hoạt chất xua côn trùng tổng hợp thuộc nhóm piperidine.
- Picaridin, KBR 3023, hydroxyethyl isobutyl piperidine carboxylate.
- Muỗi, ve, ruồi cắn và một số loài chân đốt khác tùy nhãn.
- Dùng ngoài da; một số sản phẩm được phép dùng trên quần áo.
- Thay đổi theo sản phẩm; nồng độ 20% được sử dụng trong nhiều hướng dẫn và nhãn.
- Làm côn trùng khó phát hiện và tiếp cận vật chủ; không trực tiếp tiêu diệt côn trùng.
- Kích ứng mắt; kích ứng da ít gặp.
- Giới hạn tuổi khác nhau theo quốc gia và sản phẩm; luôn tuân thủ nhãn.
- CDC cho biết sản phẩm đăng ký với EPA an toàn khi sử dụng đúng hướng dẫn.
- Không bôi lên mắt, miệng, vết thương, da kích ứng hoặc vùng da dưới quần áo.
Hoạt chất Icaridin là gì?
Icaridin hay Picaridin là hoạt chất xua muỗi, ve và một số côn trùng hút máu. Hoạt chất được bôi lên vùng da hở hoặc dùng trên quần áo theo nhãn nhằm làm giảm khả năng côn trùng tiếp cận và đốt người. Icaridin không phải thuốc chữa sốt xuất huyết, sốt rét, bệnh Lyme hoặc các bệnh truyền qua véc-tơ.
Icaridin
INN Icaridin; Picaridin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Icaridin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Icaridin; Picaridin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Picaridin; KBR 3023; Pikaridin; Bayrepel; Propidine; hydroxyethyl isobutyl piperidine carboxylate; 1-piperidinecarboxylic acid 2-(2-hydroxyethyl)-1-methylpropyl ester. Số CAS: 119515-38-7. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Icaridinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 119515-38-7 |
|---|---|
| UNII | N51GQX0837 |
| PubChem CID | 125098 |
| RxNorm CUI | 1737729 |
Dược động học của Icaridin
Dữ liệu dược động học ở người còn hạn chế vì Icaridin được sử dụng tại chỗ như chất xua côn trùng, không phải thuốc tác dụng toàn thân. Một nghiên cứu hấp thu qua da được NPIC tổng hợp cho thấy dưới 6% lượng Icaridin bôi ngoài da được hấp thu ở người; phần đã hấp thu được chuyển hóa và hầu hết được đào thải qua nước tiểu trong khoảng một ngày.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hấp thu toàn thân chủ yếu có thể xảy ra qua da sau khi bôi. Trong dữ liệu trên người được NPIC tổng hợp, dưới 6% lượng bôi được hấp thu. Tiếp xúc với mắt, hít sương xịt hoặc vô tình nuốt cũng là các đường phơi nhiễm có thể xảy ra khi sử dụng sai.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối và sinh khả dụng toàn thân sau khi bôi da chưa được xác lập theo cách áp dụng cho thuốc. Dữ liệu được NPIC tổng hợp cho thấy tỷ lệ hấp thu qua da ở người dưới 6% trong nghiên cứu được tham chiếu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu định lượng về liên kết protein huyết tương, thể tích phân bố và phân bố mô của Icaridin ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Icaridin có thể được chuyển hóa sau khi hấp thu qua da, nhưng đường chuyển hóa, enzym tham gia và tỷ lệ từng chất chuyển hóa ở người chưa được mô tả đầy đủ trong các tài liệu quản lý được tham chiếu.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Ở người và động vật thí nghiệm, phần Icaridin đã hấp thu cùng các sản phẩm chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu; NPIC ghi nhận gần như toàn bộ được thải trong vòng một ngày sau phơi nhiễm.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết tương của Icaridin ở người. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân của Icaridin ở người. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Chưa có dữ liệu đầy đủ về ảnh hưởng của tuổi, giới, suy gan, suy thận hoặc yếu tố di truyền lên dược động học. Mức phơi nhiễm có thể phụ thuộc lượng sử dụng, dạng bào chế, diện tích da, tình trạng hàng rào da và việc dùng trên da bị tổn thương; vì vậy không bôi lên vết cắt, vết thương, da kích ứng hoặc cháy nắng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Icaridin
Icaridin thuộc nhóm chất xua côn trùng tổng hợp có cấu trúc piperidine. Tại EU, hoạt chất được phân loại trong nhóm sản phẩm diệt khuẩn loại 19 – repellents and attractants. Tác dụng chính là thay đổi hành vi tiếp cận của côn trùng, không phải tác dụng dược lý điều trị bệnh ở người.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế phân tử chính xác chưa được xác định hoàn toàn. Icaridin tạo tác dụng xua đuổi và được cho là làm gián đoạn khả năng côn trùng cảm nhận, định vị hoặc tiếp cận vật chủ, từ đó làm giảm khả năng đốt. Hoạt chất không trực tiếp tiêu diệt côn trùng ở điều kiện sử dụng thông thường.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Icaridin tạo lớp bảo vệ xua đuổi trên vùng được xử lý. Hiệu lực và thời gian bảo vệ thay đổi theo nồng độ, công thức sản phẩm, loài muỗi hoặc ve, nhiệt độ, mồ hôi, vận động và tiếp xúc với nước. Không thể suy ra thời gian bảo vệ chỉ từ tên hoạt chất; phải kiểm tra nhãn của sản phẩm cụ thể.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Icaridin
Icaridin được sử dụng để:
- Xua muỗi trên vùng da hở.
- Xua ve và giảm nguy cơ bị ve bám hoặc đốt khi sản phẩm có chỉ định này.
- Xua ruồi cắn, bọ chét, chigger và một số côn trùng khác tùy phạm vi đã được cơ quan quản lý phê duyệt trên nhãn.
- Hỗ trợ phòng tránh vết đốt của các véc-tơ có thể truyền sốt xuất huyết, Zika, sốt rét, West Nile hoặc bệnh Lyme.
Icaridin không bảo đảm phòng bệnh tuyệt đối và phải phối hợp với quần áo dài, màn, lưới chống muỗi và các biện pháp kiểm soát véc-tơ khác.
Icaridin tiếp tục được nghiên cứu về thời gian bảo vệ hoàn toàn đối với từng loài muỗi và ve, tối ưu hóa công thức bôi da, hệ giải phóng kéo dài và hiệu quả của sản phẩm phối hợp. Kết quả của một công thức cụ thể không được tự động áp dụng cho mọi sản phẩm chứa Icaridin.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có một liều Icaridin tiêu chuẩn áp dụng cho mọi sản phẩm. Cách dùng phải dựa trên nồng độ, dạng bào chế, giới hạn tuổi và hướng dẫn trên nhãn.
Thông tin tham khảo:
- Bôi hoặc xịt một lớp mỏng, vừa đủ phủ vùng da hở; không cần làm ướt đẫm da.
- Hướng dẫn phòng sốt rét của Canada đề cập Icaridin 20% cho người lớn và trẻ từ 6 tháng đến 12 tuổi.
- Một nhãn EPA của khăn lau chứa Picaridin 20% hướng dẫn bôi lại sau 8 giờ và không quá 2 lần mỗi ngày. Đây là hướng dẫn riêng của sản phẩm đó, không phải lịch chung cho mọi sản phẩm.
- Chỉ bôi lại theo thời gian ghi trên nhãn hoặc khi nhãn cho phép. Không tăng số lần chỉ vì đang ở khu vực nhiều muỗi.
- Đọc toàn bộ nhãn trước khi sử dụng.
- Chỉ dùng lượng đủ phủ vùng da hở hoặc mặt ngoài quần áo khi nhãn cho phép.
- Không bôi dưới quần áo.
- Không xịt trực tiếp vào mặt; xịt vào lòng bàn tay người lớn rồi thoa nhẹ lên mặt, tránh mắt và miệng.
- Không bôi lên bàn tay trẻ nhỏ.
- Không bôi lên vết thương, vết cắt, da kích ứng hoặc cháy nắng.
- Không xịt trong phòng kín và tránh hít sương xịt.
- Khi dùng cùng kem chống nắng, bôi kem chống nắng trước rồi mới dùng chất xua côn trùng.
- Rửa vùng da đã bôi và giặt quần áo xử lý sau khi trở vào trong nhà hoặc khi không còn cần bảo vệ.
- Không dùng cho động vật trừ khi nhãn ghi rõ sản phẩm được phép dùng cho động vật.
Thông thường không cần theo dõi xét nghiệm. Cần quan sát:
- Đỏ, rát, ngứa, phát ban hoặc sưng tại vùng bôi.
- Đau, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ khi sản phẩm bắn vào mắt.
- Ho, khó chịu đường hô hấp sau khi hít sương xịt.
- Buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc triệu chứng bất thường nếu vô tình nuốt.
- Hiệu lực bảo vệ; nếu vẫn bị côn trùng đốt, kiểm tra lại cách bôi và hướng dẫn bôi lại thay vì tự dùng quá mức.
Ngừng sử dụng, rửa sạch vùng tiếp xúc và tìm hỗ trợ y tế nếu phản ứng kéo dài hoặc nặng.
Cảnh báo và lưu ý về Icaridin
Không có danh sách chống chỉ định thống nhất cho mọi sản phẩm chứa Icaridin. Không nên sử dụng khi:
- Đã từng có phản ứng quá mẫn với Icaridin hoặc thành phần khác của sản phẩm.
- Sản phẩm không được phép dùng cho độ tuổi của người sử dụng.
- Vùng cần bôi có vết thương hở, viêm, kích ứng hoặc cháy nắng.
- Có ý định dùng vào mắt, miệng, niêm mạc hoặc uống.
Giới hạn tuổi khác nhau giữa các cơ quan: CDC Yellow Book cho biết sản phẩm chứa Picaridin có thể dùng cho trẻ em mà không đặt giới hạn tuổi chung, trong khi Health Canada không khuyến nghị dùng sản phẩm Icaridin cho trẻ dưới 6 tháng. Vì vậy, nhãn sản phẩm tại nơi lưu hành là căn cứ bắt buộc.
Các phản ứng có thể gặp gồm:
- Kích ứng mắt nếu sản phẩm bắn vào mắt.
- Đỏ, rát, ngứa hoặc kích ứng da; phản ứng này được ghi nhận là ít gặp.
- Khó chịu đường hô hấp nếu hít nhiều sương xịt.
- Khó chịu tiêu hóa khi vô tình nuốt.
Mức độ kích ứng còn phụ thuộc dung môi, hương liệu và các tá dược khác, không chỉ riêng Icaridin.
EPA đánh giá Icaridin có độc tính cấp tương đối thấp và không có bằng chứng cho thấy hoạt chất có khả năng gây ung thư ở người dựa trên các nghiên cứu dài hạn qua da ở động vật. Tuy nhiên, phản ứng dị ứng nặng, khó thở, sưng mặt, tổn thương mắt kéo dài hoặc nuốt lượng lớn vẫn cần được cấp cứu và xử trí theo nhãn.
- Chỉ sử dụng đúng loài côn trùng, vùng cơ thể, độ tuổi và số lần bôi ghi trên nhãn.
- Tránh mắt, môi, miệng, niêm mạc và da bị tổn thương.
- Không xịt trong phòng kín hoặc gần thức ăn.
- Không để trẻ tự cầm, tự xịt hoặc tự bôi.
- Rửa tay sau khi sử dụng và trước khi ăn uống.
- Một số dạng aerosol hoặc khăn lau có dung môi dễ cháy; tránh lửa, tia lửa và thuốc lá theo nhãn.
- Không đổ sản phẩm xuống ao hồ hoặc nguồn nước; Icaridin được đánh giá có độc tính mức trung bình đối với cá ở nồng độ thử nghiệm.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được xác lập. Xử trí phụ thuộc đường phơi nhiễm và nhãn sản phẩm:
- Vào mắt: giữ mắt mở, rửa nhẹ nhàng bằng nước trong 15–20 phút; tháo kính áp tròng sau 5 phút đầu nếu có rồi tiếp tục rửa. Liên hệ bác sĩ hoặc trung tâm chống độc.
- Nuốt phải: gọi ngay cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc; có thể cho người bệnh nhấp nước nếu còn tỉnh và nuốt được. Không tự gây nôn trừ khi được nhân viên y tế hướng dẫn.
- Không cho bất kỳ thứ gì qua đường miệng nếu người bị phơi nhiễm bất tỉnh.
- Tiếp xúc da gây phản ứng: ngừng sử dụng, cởi bỏ quần áo nhiễm sản phẩm và rửa da bằng xà phòng cùng nước.
- Mang theo bao bì hoặc nhãn khi đến cơ sở y tế.
Bảo quản theo nhãn sản phẩm, trong bao bì gốc, nơi khô mát và ngoài tầm với của trẻ em hoặc vật nuôi. Không để gần thực phẩm. Sản phẩm có cảnh báo dễ cháy phải được giữ xa nguồn nhiệt, tia lửa, ngọn lửa và thuốc lá. Không tái sử dụng chai hoặc bao bì dùng một lần nếu nhãn không cho phép.
Đối tượng đặc biệt
Hướng dẫn về độ tuổi không hoàn toàn giống nhau:
- CDC Yellow Book cho biết các sản phẩm xua côn trùng chứa Picaridin có thể được dùng cho trẻ em mà không đặt giới hạn tuổi chung, nhưng phải tuân thủ nhãn.
- Health Canada yêu cầu không dùng sản phẩm Icaridin cho trẻ dưới 6 tháng.
- Hướng dẫn phòng sốt rét của Canada khuyến nghị Icaridin 20% cho trẻ từ 6 tháng đến 12 tuổi; với trẻ dưới 6 tháng, ưu tiên màn và biện pháp vật lý.
- EU yêu cầu đánh giá sản phẩm đặc biệt chú ý phơi nhiễm ở trẻ dưới 2 tuổi.
Người lớn phải bôi sản phẩm cho trẻ; không bôi vào bàn tay, mắt, miệng, vết thương hoặc da kích ứng của trẻ.
Không có khuyến cáo chỉnh lượng dùng chỉ dựa trên tuổi cao. Người cao tuổi có da mỏng, tổn thương da, thị lực kém hoặc khó tự thao tác nên được hỗ trợ để tránh xịt vào mắt, hít phải hoặc bôi quá nhiều. Luôn tuân thủ nhãn và ngừng sử dụng khi có phản ứng da.
CDC cho biết sản phẩm xua côn trùng đăng ký với EPA chứa Picaridin được xem là an toàn và có hiệu quả cho phụ nữ mang thai khi sử dụng đúng nhãn. Cơ quan Y tế Công cộng Canada cũng cho biết có thể dùng sản phẩm Icaridin đã được phê duyệt trong thai kỳ để phòng ve đốt. Không dùng vượt lượng hoặc số lần ghi trên nhãn.
CDC cho biết các sản phẩm Picaridin đăng ký với EPA có thể sử dụng khi cho con bú nếu dùng đúng hướng dẫn. Tránh bôi lên núm vú, quầng vú hoặc vùng da mà miệng trẻ có thể tiếp xúc trực tiếp; rửa tay trước khi chăm sóc hoặc cho trẻ bú. Các giới hạn riêng trên nhãn sản phẩm vẫn phải được ưu tiên.
Không có khuyến cáo điều chỉnh lượng dùng dành riêng cho người suy gan vì Icaridin được dùng ngoài da và mức hấp thu toàn thân thấp. Tuy nhiên, dữ liệu ở người suy gan nặng còn hạn chế; chỉ sử dụng đúng nhãn, trên da nguyên vẹn và tránh bôi diện rộng quá mức.
Không có khuyến cáo điều chỉnh lượng dùng dành riêng cho người suy thận. Do phần đã hấp thu được thải chủ yếu qua nước tiểu nhưng dữ liệu ở người suy thận nặng còn hạn chế, người bệnh nên tránh sử dụng quá mức hoặc trên da tổn thương và hỏi nhân viên y tế khi cần dùng thường xuyên trên diện rộng.
Icaridin không được biết là gây buồn ngủ hoặc suy giảm khả năng lái xe khi sử dụng đúng ngoài da. Nếu sản phẩm bắn vào mắt gây đau, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ, không lái xe hay vận hành máy cho đến khi mắt được rửa sạch và thị lực trở lại bình thường.
Tương tác thuốc của Icaridin
Tương tác dược lý có ý nghĩa lâm sàng giữa Icaridin và thuốc dùng toàn thân.
Khi dùng cùng kem chống nắng, CDC và Health Canada hướng dẫn bôi kem chống nắng trước, sau đó bôi chất xua côn trùng. Không tự pha trộn Icaridin với kem chống nắng, mỹ phẩm hoặc thuốc bôi khác trong cùng một chai nếu sản phẩm không được đăng ký cho mục đích đó.
Thắc mắc về hoạt chất Icaridin
Có. Icaridin và Picaridin là hai tên được sử dụng cho cùng hoạt chất xua côn trùng, còn được gọi là KBR 3023. Tên Icaridin được sử dụng rộng rãi ngoài Hoa Kỳ, trong khi Picaridin phổ biến trong tài liệu của EPA và CDC Hoa Kỳ.
Có. Icaridin được sử dụng trong các sản phẩm xua muỗi và ve; một số sản phẩm còn được đăng ký để xua ruồi cắn, bọ chét, chigger hoặc côn trùng khác. Phạm vi tác dụng phải được xác nhận trên nhãn của từng sản phẩm.
Không có thời gian chung cho mọi sản phẩm. Thời gian phụ thuộc nồng độ, dạng bào chế, lượng bôi, loài muỗi và điều kiện sử dụng. Một nhãn EPA của khăn lau Picaridin 20% hướng dẫn bôi lại sau 8 giờ và không quá 2 lần mỗi ngày, nhưng sản phẩm khác có thể có lịch khác.
Có thể dùng nếu sản phẩm được phép cho độ tuổi của trẻ. Health Canada không khuyến nghị cho trẻ dưới 6 tháng, trong khi CDC không đưa ra giới hạn tuổi chung cho Picaridin và yêu cầu tuân thủ nhãn. Người lớn phải bôi cho trẻ và không bôi vào bàn tay, mắt, miệng hoặc da bị tổn thương.
Có thể sử dụng cả hai. CDC và Health Canada hướng dẫn bôi kem chống nắng trước, sau đó mới bôi chất xua côn trùng. Không tự trộn hai sản phẩm với nhau và cần bôi lại từng sản phẩm theo hướng dẫn riêng trên nhãn.

