Hydroquinone

Hydroquinone là hoạt chất bôi ngoài da làm giảm sự hình thành melanin, được sử dụng trong điều trị một số tình trạng tăng sắc tố như nám, tàn nhang và đốm nâu tùy theo nhãn của từng sản phẩm. “Quinone” không phải tên đồng nghĩa chính xác của hydroquinone. Tên đồng nghĩa phù hợp là quinol; hydroquinone là dạng khử tương ứng của p-benzoquinone. Tác dụng không mong muốn thường gặp gồm đỏ, khô, châm chích và viêm da tiếp xúc. Sử dụng kéo dài hoặc không phù hợp có thể gây ochronosis ngoại sinh, biểu hiện bằng vùng da sẫm màu xanh đen khó hồi phục. Tại Việt Nam, hydroquinone không được phép sử dụng như thành phần làm trắng trong sản phẩm mỹ phẩm chăm sóc da, nhưng thuốc bôi Melas chứa hydroquinone 4% đã được cấp giấy đăng ký lưu hành dưới tư cách thuốc. Không nên dùng hydroquinone để làm trắng toàn thân, bôi diện rộng hoặc tự điều trị kéo dài mà không được bác sĩ da liễu đánh giá.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hydroquinone
  • Quinol, 1,4-benzenediol, 1,4-dihydroxybenzene
  • Không. Quinone và hydroquinone là các dạng hóa học khác nhau
  • Thuốc làm giảm sắc tố, ức chế hình thành melanin
  • Kem bôi hydroquinone 4%; chế phẩm phối hợp ba hoạt chất
  • Nám và một số vùng tăng sắc tố, tùy nhãn sản phẩm
  • Kích ứng, viêm da tiếp xúc, giảm sắc tố ngoài ý muốn, ochronosis ngoại sinh
  • Là phần thiết yếu của điều trị tăng sắc tố
  • Không được dùng trong mỹ phẩm chăm sóc da; có thuốc hydroquinone 4% được cấp đăng ký
  • Hydroquinone không được phép bán dưới dạng thuốc làm sáng da không kê đơn; Tri-Luma là thuốc phối hợp chứa hydroquinone được FDA phê duyệt

Hoạt chất Hydroquinone là gì?

Hydroquinone là hoạt chất bôi làm giảm hình thành sắc tố melanin. Thuốc gây giảm sắc tố có thể hồi phục bằng cách ức chế quá trình oxy hóa tyrosine thành DOPA và làm giảm một số hoạt động chuyển hóa của tế bào melanocyte.
Hydroquinone chỉ tác động lên quá trình tạo sắc tố mới; thuốc không phải chất tẩy bỏ ngay lập tức toàn bộ melanin đã có. Ánh nắng và tia tử ngoại có thể kích hoạt lại quá trình tạo sắc tố, dẫn đến tái sạm da.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Hydroquinone

CAS 123-31-9 Công thức C6H6O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Hydroquinone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Hydroquinone

Tên IUPAC

benzene-1,4-diol

Tên hóa học khác

1,4-Benzenediol | p-Benzenediol | 1,4-Dihydroxybenzene

Tên khác / tên đồng nghĩa

Quinol; benzene-1,4-diol; 1,4-benzenediol; 1,4-dihydroxybenzene.
“Quinone” không phải tên đồng nghĩa chính xác của hydroquinone. Trong ngữ cảnh này, quinone thường được dùng để chỉ một nhóm hợp chất quinone hoặc p-benzoquinone. Hydroquinone là dạng khử của p-benzoquinone và có hai nhóm hydroxyl tại vị trí 1,4 của vòng benzene.

Tên viết tắt

HQ

Tên Latinh / tên dược điển

Hydroquinonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

123-31-9

UNII

XV74C1N1AE

PubChem CID

785

RxNorm CUI

5509

Công thức phân tử

C6H6O2

Dược động học của Hydroquinone

Dược động học của hydroquinone bôi ngoài da phụ thuộc nhiều vào công thức, nồng độ, lượng bôi, diện tích da, thời gian tiếp xúc và tình trạng hàng rào bảo vệ da.
Một nghiên cứu được Ủy ban Khoa học về An toàn Người tiêu dùng của Ủy ban châu Âu tổng hợp ghi nhận tổng lượng hydroquinone thấm qua da sau 24 giờ với kem 2% là 43,3% trong mô hình in vitro; trung bình 45,3% ± 11,2% liều bôi lên trán được thu hồi trong nước tiểu của người tình nguyện. SCCS sử dụng mức hấp thu qua da 50% cho đánh giá nguy cơ.
Ngược lại, trong nghiên cứu chế phẩm phối hợp Tri-Luma dùng trên mặt trong 8 tuần, nồng độ hydroquinone huyết tương chỉ định lượng được ở 18% người bôi 1 g mỗi ngày; mức phơi nhiễm được mô tả là thấp. Hai bộ số liệu sử dụng công thức và phương pháp khác nhau nên không thể so sánh trực tiếp hoặc suy rộng cho mọi sản phẩm.

Giai đoạn I: Hấp thu

Hydroquinone được hấp thu qua da. Mức hấp thu có thể thay đổi theo tá dược, nồng độ, lượng bôi, diện tích điều trị, thời gian tiếp xúc, vị trí bôi và mức độ nguyên vẹn của da.
Không nên bôi trên diện rộng, trên da trầy xước hoặc dưới băng kín khi chưa có chỉ định chuyên môn vì có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm và tăng nguy cơ kích ứng hoặc hấp thu toàn thân.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Chưa có một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối thống nhất cho mọi chế phẩm hydroquinone bôi ngoài da.
Dữ liệu với kem hydroquinone 2% cho thấy lượng hấp thu qua da có thể đáng kể, nhưng giá trị này không được tự động áp dụng cho kem 4%, chế phẩm phối hợp, vùng da khác hoặc cách bôi khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Nồng độ hydroquinone huyết tương trong nghiên cứu Tri-Luma nhìn chung thấp, nhưng kết quả này chỉ áp dụng cho chế phẩm phối hợp và điều kiện nghiên cứu cụ thể.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Hydroquinone hấp thu toàn thân được chuyển hóa nhanh, chủ yếu tạo các chất liên hợp.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường thải trừ chính của phần hydroquinone hấp thu và các chất chuyển hóa là nước tiểu. Trong nghiên cứu dùng kem 2% được SCCS tổng hợp, trung bình 45,3% ± 11,2% liều bôi được thu hồi trong nước tiểu sau khi bôi lên vùng trán.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gồm:

  • Nồng độ hydroquinone.
  • Thành phần tá dược và hệ dẫn thuốc.
  • Lượng thuốc bôi.
  • Diện tích và vị trí da được điều trị.
  • Thời gian tiếp xúc.
  • Hàng rào da nguyên vẹn hay tổn thương.
  • Việc sử dụng băng kín.
  • Các hoạt chất bôi đồng thời có thể làm thay đổi kích ứng hoặc tính thấm của da.
    Không thể suy luận mức hấp thu chỉ từ con số phần trăm ghi trên nhãn sản phẩm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Hydroquinone

Hydroquinone thuộc nhóm thuốc da liễu làm giảm sắc tố, mã ATC D11AX11. Thuốc không phải corticosteroid, retinoid hoặc acid tẩy da, mặc dù có thể xuất hiện cùng các nhóm này trong một chế phẩm phối hợp.
Tri-Luma chứa đồng thời hydroquinone, tretinoin và fluocinolone acetonide. Vì vậy, tác dụng và nguy cơ của Tri-Luma không được quy hoàn toàn cho riêng hydroquinone.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Hydroquinone ức chế có hồi phục quá trình oxy hóa tyrosine thành 3,4-dihydroxyphenylalanine — DOPA, một bước trong con đường sinh tổng hợp melanin. Thuốc còn ức chế một số quá trình chuyển hóa khác của melanocyte, từ đó làm giảm hình thành sắc tố mới.
Tiếp xúc tia tử ngoại làm tăng hoạt động melanocyte và có thể gây tái sắc tố. Vì vậy, bảo vệ da khỏi ánh nắng là một phần thiết yếu của phác đồ điều trị.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hydroquinone tạo giảm sắc tố từ từ, không cho kết quả tức thời. Đáp ứng phụ thuộc nguyên nhân tăng sắc tố, độ sâu của melanin, màu da nền, mức tiếp xúc ánh sáng và sự tuân thủ điều trị.
Tác dụng có thể đảo ngược khi ngừng thuốc hoặc khi da tiếp tục tiếp xúc với tia tử ngoại.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Hydroquinone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Hydroquinone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Hydroquinone

Dữ liệu tương tác thuốc chính thức đối với hydroquinone đơn thành phần còn hạn chế.
Nhãn hydroquinone 4% khuyến cáo thận trọng khi dùng đồng thời với các thuốc gây nhạy cảm ánh sáng. Các sản phẩm hoặc thủ thuật có thể làm tăng kích ứng da gồm retinoid bôi, benzoyl peroxide, acid tẩy da, sản phẩm chứa cồn, chất làm se da, tẩy lông hóa học, laser và peel da; mức độ phù hợp phải được bác sĩ đánh giá.
Tương tác và cảnh báo của tretinoin hoặc corticosteroid trong Tri-Luma không được xem là tương tác của riêng hydroquinone.

Thắc mắc về hoạt chất Hydroquinone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *