Haloperidol

Haloperidol là thuốc chống loạn thần điển hình thuộc nhóm dẫn xuất butyrophenon, tác động chủ yếu bằng cách đối kháng thụ thể dopamine D2 trong hệ thần kinh trung ương. Thuốc được sử dụng trong điều trị tâm thần phân liệt, rối loạn phân liệt cảm xúc và một số tình trạng hưng cảm, kích động, tic hoặc múa giật tùy theo dạng thuốc và nhãn được phê duyệt tại từng quốc gia. Haloperidol có dạng uống, thuốc tiêm bắp tác dụng nhanh và dạng haloperidol decanoate tiêm bắp kéo dài.
Thuốc có thể gây rối loạn vận động ngoại tháp, an thần, hạ huyết áp tư thế, tăng prolactin và các biến cố nghiêm trọng như hội chứng an thần kinh ác tính, rối loạn vận động muộn hoặc kéo dài khoảng QT. Haloperidol là thuốc kê đơn và cần được bác sĩ lựa chọn liều, theo dõi điện tâm đồ cũng như đánh giá nguy cơ tương tác khi cần thiết.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Haloperidol là thuốc chống loạn thần điển hình, đối kháng mạnh thụ thể dopamine D2.
  • Chỉ định và liều dùng khác nhau giữa dạng uống, thuốc tiêm bắp tác dụng nhanh và haloperidol decanoate.
  • Nguy cơ đáng chú ý gồm triệu chứng ngoại tháp, rối loạn vận động muộn, hội chứng an thần kinh ác tính và kéo dài khoảng QT.
  • Cần thận trọng khi phối hợp với thuốc kéo dài QT, chất ức chế thần kinh trung ương, thuốc ảnh hưởng CYP3A4 hoặc CYP2D6, lithium và thuốc dopaminergic.
  • Không tự mua, tự điều chỉnh liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.

Hoạt chất Haloperidol là gì?

Haloperidol là thuốc chống loạn thần điển hình có ái lực mạnh với thụ thể dopamine D2. Thuốc giúp kiểm soát một số triệu chứng loạn thần như hoang tưởng, ảo giác và kích động, nhưng đồng thời có thể gây triệu chứng vận động ngoại tháp do phong bế dopamine tại các đường dẫn truyền khác trong não.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Haloperidol

CAS 52-86-8 Công thức C21H23ClFNO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Haloperidol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Haloperidol

Tên IUPAC

4-[4-(4-chlorophenyl)-4-hydroxypiperidin-1-yl]-1-(4-fluorophenyl)butan-1-one

Tên hóa học khác

1-Butanone, 4-[4-(4-chlorophenyl)-4-hydroxy-1-piperidinyl]-1-(4-fluorophenyl)- | Butyrophenone, 4-[4-(p-chlorophenyl)-4-hydroxypiperidino]-4'-fluoro- | 1-(3-p-Fluorobenzoylpropyl)-4-p-chlorophenyl-4-hydroxypiperidine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Haloperidolum; haloperidol lactate là dạng muối dùng trong một số thuốc tiêm tác dụng nhanh; haloperidol decanoate là ester tác dụng kéo dài dùng tiêm bắp depot.

Tên viết tắt

HAL

Tên Latinh / tên dược điển

Haloperidolum

Tên USAN

haloperidol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

52-86-8

UNII

J6292F8L3D

PubChem CID

3559

RxNorm CUI

5093

Công thức phân tử

C21H23ClFNO2

Dược động học của Haloperidol

Sau khi uống, Haloperidol có sinh khả dụng trung bình 60–70%, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–6 giờ và trạng thái ổn định thường đạt trong khoảng một tuần. Thuốc gắn protein huyết tương cao, phân bố rộng, chuyển hóa chủ yếu tại gan và có độ biến thiên dược động học đáng kể giữa các cá thể.
Sau tiêm bắp tác dụng nhanh, nồng độ đỉnh đạt trong khoảng 20–40 phút. Haloperidol decanoate giải phóng chậm, thường đạt đỉnh sau khoảng 3–9 ngày và đạt trạng thái ổn định sau 2–4 tháng khi tiêm hằng tháng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dạng uống đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–6 giờ. Tiêm bắp tác dụng nhanh được hấp thu hoàn toàn và đạt đỉnh sau khoảng 20–40 phút. Haloperidol decanoate được giải phóng chậm từ vị trí tiêm, đạt đỉnh sau khoảng 3–9 ngày.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng trung bình của Haloperidol dạng viên hoặc dung dịch uống khoảng 60–70%.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn protein huyết tương trung bình khoảng 88–92%. Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 8–21 lít/kg sau tiêm tĩnh mạch. Haloperidol qua hàng rào máu não, qua nhau thai và được bài tiết vào sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Haloperidol được chuyển hóa rộng rãi tại gan qua glucuronid hóa, khử nhóm ketone, N-dealkyl hóa oxy hóa và tạo chất chuyển hóa pyridinium. CYP3A4 và CYP2D6 tham gia vào quá trình chuyển hóa, vì vậy thuốc ức chế hoặc cảm ứng các enzyme này có thể làm thay đổi nồng độ Haloperidol.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau khi dùng Haloperidol đường tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học, khoảng 21% liều được thải qua phân và 33% qua nước tiểu; dưới 3% liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu. Lọc máu chỉ loại bỏ được lượng rất nhỏ Haloperidol.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 24 giờ sau uống, khoảng 21 giờ sau tiêm bắp tác dụng nhanh và khoảng 3 tuần sau tiêm bắp haloperidol decanoate.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến sau dùng ngoài mạch máu khoảng 0,9–1,5 lít/giờ/kg và có thể giảm ở người chuyển hóa CYP2D6 kém. Độ biến thiên giữa các cá thể tương đối lớn.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Nồng độ Haloperidol có thể tăng ở người cao tuổi, người suy gan, người chuyển hóa CYP2D6 kém hoặc khi dùng cùng thuốc ức chế CYP3A4/CYP2D6. Rifampin và carbamazepine có thể làm giảm nồng độ do cảm ứng CYP3A4. Suy thận thường ít ảnh hưởng trực tiếp đến thải trừ thuốc nguyên dạng nhưng vẫn cần thận trọng ở suy thận nặng vì thời gian bán thải dài và nguy cơ tích lũy.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Haloperidol

Haloperidol thuộc nhóm thuốc an thần kinh, phân nhóm thuốc chống loạn thần điển hình dẫn xuất butyrophenon. Theo hệ thống ATC, thuốc nằm trong nhóm N05AD với mã N05AD01.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế điều trị tâm thần phân liệt chưa được xác định hoàn toàn, nhưng tác dụng được cho là liên quan chủ yếu đến đối kháng thụ thể dopamine D2 trung ương. Haloperidol có ái lực thấp hơn với thụ thể alpha-1 adrenergic và rất ít tác động lên thụ thể muscarinic hoặc histamine H1.
Phong bế dopamine tại đường mesolimbic liên quan đến giảm hoang tưởng và ảo giác; tác động tại hệ nigrostriatal liên quan đến rối loạn vận động ngoại tháp; tác động lên tuyến yên có thể làm tăng prolactin.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Haloperidol có tác dụng chống loạn thần, giảm kích động tâm thần vận động và có hoạt tính chống nôn do tác động đối kháng dopamine. Nguy cơ kéo dài QT và triệu chứng ngoại tháp có xu hướng tăng khi liều hoặc nồng độ thuốc trong huyết tương tăng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Haloperidol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Haloperidol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Haloperidol

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Thuốc chống loạn thần có tác dụng an thần hoặc kháng cholinergic có thể cộng hợp độc tính với desipramine; một số thuốc còn ức chế CYP2D6.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp an thần/kháng cholinergic; tương tác dược động học có thể xảy ra với các thuốc ức chế CYP2D6.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ lú lẫn, buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, té ngã, bí tiểu, táo bón và bất thường dẫn truyền tim.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Chọn thuốc ít an thần/kháng cholinergic khi có thể; dùng liều thấp và xem xét rule specific cho từng thuốc.

Theo dõi ECG khi có nguy cơ, huyết áp tư thế, tri giác, té ngã, tiểu tiện và nhu động ruột.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Warnings—General; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Haloperidol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *