Gefitinib

Gefitinib là thuốc chống ung thư đường uống thuộc nhóm ức chế tyrosine kinase của thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì, thường viết tắt là EGFR-TKI. Thuốc ức chế thuận nghịch hoạt tính kinase của EGFR, qua đó làm giảm truyền tín hiệu thúc đẩy sự tăng sinh và tồn tại của tế bào ung thư phụ thuộc EGFR. Theo nhãn Hoa Kỳ, gefitinib được chỉ định bước đầu cho ung thư phổi không tế bào nhỏ đã di căn có đột biến mất đoạn exon 19 hoặc L858R tại exon 21 của EGFR. Nhãn châu Âu cho phép đơn trị ở người lớn mắc bệnh tiến triển tại chỗ hoặc di căn có đột biến hoạt hóa EGFR-TK.

Gefitinib là thuốc kê đơn và phải được bác sĩ chuyên khoa ung bướu khởi trị, giám sát. Các nguy cơ cần chú ý gồm bệnh phổi mô kẽ, độc tính gan, tiêu chảy nặng, tổn thương mắt, thủng đường tiêu hóa và phản ứng da nghiêm trọng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Gefitinib là gì?: Thuốc chống ung thư nhắm trúng đích, ức chế thuận nghịch EGFR tyrosine kinase.
  • Nhóm thuốc: Thuốc ức chế protein kinase; EGFR-TKI thế hệ thứ nhất.
  • Chỉ định cốt lõi: Một số trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ tiến triển hoặc di căn có đột biến hoạt hóa EGFR. Phạm vi đột biến trên nhãn FDA hẹp hơn nhãn EMA.
  • Dạng dùng: Viên nén hoặc viên nén bao phim 250 mg, dùng đường uống.
  • Liều trên nhãn: 250 mg một lần mỗi ngày; đây không phải liều để người bệnh tự áp dụng.
  • Cảnh báo nổi bật: Bệnh phổi mô kẽ, độc tính gan, thủng tiêu hóa, tiêu chảy nặng, viêm giác mạc và phản ứng da bóng nước.
  • Tương tác đáng chú ý: Chất cảm ứng hoặc ức chế CYP3A4, thuốc làm tăng pH dạ dày và warfarin.
  • Tại Việt Nam: Gefitero 250 mg được ghi nhận trong danh mục thuốc nhập khẩu được cấp giấy đăng ký lưu hành năm 2026.

Hoạt chất Gefitinib là gì?

Gefitinib là thuốc phân tử nhỏ dùng đường uống, ức chế thuận nghịch vùng tyrosine kinase của EGFR. Thuốc được sử dụng trong điều trị nhắm trúng đích đối với một số ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến EGFR nhạy cảm. 1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Gefitinib

CAS 184475-35-2 Công thức C22H24ClFN4O3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Gefitinib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Gefitinib

Tên khác / tên đồng nghĩa

Iressa là tên thương mại được EMA phê duyệt; không phải tên INN khác của hoạt chất.

Tên Latinh / tên dược điển

Gefitinibum

Tên USAN

gefitinib

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

184475-35-2

UNII

S65743JHBS

PubChem CID

123631

RxNorm CUI

258494

Công thức phân tử

C22H24ClFN4O3

Dược động học của Gefitinib

Sau khi uống, gefitinib có sinh khả dụng khoảng 59–60% và đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 3–7 giờ. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương khoảng 90%, được chuyển hóa nhiều tại gan chủ yếu qua CYP3A4 và một phần qua CYP2D6. Thuốc cùng các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua phân; thải qua thận dưới 4%. Dùng hằng ngày dẫn đến tích lũy và trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng 7–10 liều hoặc trong vòng 10 ngày. 1

Giai đoạn I: Hấp thu

Gefitinib được hấp thu tương đối chậm, với thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 3–7 giờ. Thức ăn không làm thay đổi sinh khả dụng ở mức có ý nghĩa lâm sàng. Việc duy trì pH dạ dày trên 5 có thể làm giảm mức phơi nhiễm do độ tan của gefitinib giảm khi pH tăng. 1

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình sau đường uống khoảng 59% theo SmPC châu Âu và khoảng 60% theo nhãn Hoa Kỳ. 1

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 1.400 lít, cho thấy thuốc phân bố rộng vào mô. Khoảng 90% gefitinib gắn với albumin huyết thanh và alpha-1-acid glycoprotein. 1

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Gefitinib được chuyển hóa rộng tại gan, chủ yếu qua CYP3A4. CYP2D6 tham gia tạo O-desmethyl gefitinib; chất chuyển hóa này có hoạt tính yếu hơn gefitinib trong thử nghiệm tế bào. 1

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 86% liều được đào thải qua phân dưới dạng gefitinib và các chất chuyển hóa. Đào thải qua thận chiếm dưới 4% liều dùng.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

SmPC châu Âu ghi nhận thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 41 giờ ở bệnh nhân ung thư. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thời gian bán thải thải trừ khoảng 48 giờ sau khi dùng đường tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học. Sự khác biệt liên quan đến quần thể và phương pháp nghiên cứu. 1

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trong huyết tương được SmPC châu Âu ước tính khoảng 500 ml/phút.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm gefitinib gồm:

  • Kiểu hình chuyển hóa CYP2D6 kém: mức phơi nhiễm gefitinib trung bình có thể cao khoảng gấp đôi.
  • Chất cảm ứng CYP3A4 mạnh: làm giảm đáng kể nồng độ gefitinib.
  • Chất ức chế CYP3A4 mạnh: làm tăng nồng độ gefitinib.
  • Thuốc làm tăng pH dạ dày: có thể làm giảm hấp thu.
  • Xơ gan gây suy gan vừa hoặc nặng: có thể làm tăng mức phơi nhiễm.
  • Tuổi, cân nặng, chủng tộc và độ thanh thải creatinin trên 20 ml/phút không cho thấy ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng nhất quán trong phân tích quần thể. 1

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Gefitinib

Gefitinib thuộc nhóm thuốc chống ung thư và điều hòa miễn dịch, phân nhóm thuốc ức chế protein kinase và phân nhóm chuyên biệt EGFR tyrosine kinase inhibitors. Gefitinib thường được xếp vào EGFR-TKI thế hệ thứ nhất do cơ chế ức chế thuận nghịch. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Gefitinib gắn thuận nghịch vào vùng kinase nội bào của EGFR, ngăn quá trình tự phosphoryl hóa các gốc tyrosine trên thụ thể. Hệ quả là các đường truyền tín hiệu xuôi dòng phụ thuộc EGFR bị ức chế, làm giảm tăng sinh tế bào, tín hiệu sống còn, hình thành mạch và khả năng di căn của tế bào ung thư phụ thuộc EGFR. Ái lực của gefitinib đối với EGFR mang đột biến mất đoạn exon 19 hoặc L858R exon 21 cao hơn đối với EGFR kiểu hoang dã.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng chống khối u của gefitinib phụ thuộc đáng kể vào đặc điểm phân tử của khối u. Những đột biến hoạt hóa EGFR nhạy cảm có thể khiến tế bào ung thư phụ thuộc vào tín hiệu EGFR và đáp ứng với thuốc. Nhãn FDA chỉ xác lập tính an toàn và hiệu quả đối với mất đoạn exon 19 và L858R exon 21; nhãn EMA sử dụng khái niệm rộng hơn là đột biến hoạt hóa EGFR-TK. 1

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Gefitinib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Gefitinib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Gefitinib

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Chất cảm ứng CYP3A4 mạnh như rifampicin, phenytoin, carbamazepine, barbiturat hoặc St. John’s wort có thể làm giảm mạnh phơi nhiễm gefitinib. SmPC châu Âu khuyến cáo tránh phối hợp. Nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn tăng liều gefitinib lên 500 mg/ngày nếu phải dùng cùng chất cảm ứng mạnh và không có độc tính nặng, sau đó trở lại 250 mg sau 7 ngày ngừng chất cảm ứng. Đây là khác biệt giữa hai nhãn và chỉ bác sĩ chuyên khoa được quyết định điều chỉnh. 1
  • Chất ức chế CYP3A4 mạnh như ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, posaconazole hoặc voriconazole có thể làm tăng phơi nhiễm và nguy cơ độc tính. 1
  • Thuốc ức chế bơm proton, kháng H2 và thuốc kháng acid làm tăng pH dạ dày có thể giảm nồng độ gefitinib. Nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn khoảng cách dùng cụ thể khi không thể tránh phối hợp.
  • Warfarin dùng cùng gefitinib có thể làm tăng INR hoặc nguy cơ chảy máu; cần theo dõi PT/INR. 1
  • Gefitinib có thể làm tăng phơi nhiễm một số cơ chất CYP2D6 có khoảng điều trị hẹp.

Thắc mắc về hoạt chất Gefitinib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *