Edaravone

Edaravone là thuốc có đặc tính thu dọn gốc tự do, được sử dụng để điều trị xơ cứng teo cơ một bên, còn gọi là amyotrophic lateral sclerosis hoặc ALS. Tại Hoa Kỳ, thuốc có dạng truyền tĩnh mạch 60 mg và hỗn dịch uống 105 mg/5 mL, sử dụng theo các chu kỳ điều trị xen kẽ thời gian nghỉ thuốc. Dạng uống có thể được dùng qua miệng hoặc ống nuôi ăn nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt điều kiện nhịn ăn vì thức ăn có thể làm giảm đáng kể mức hấp thu.

Edaravone không chữa khỏi ALS. Thử nghiệm làm cơ sở phê duyệt cho thấy thuốc làm chậm mức suy giảm chức năng trong một nhóm người bệnh được tuyển chọn tương đối sớm, nhưng khả năng áp dụng cho mọi người mắc ALS vẫn cần được bác sĩ đánh giá. Hướng dẫn EAN năm 2024 không khuyến nghị sử dụng Edaravone ngoài thử nghiệm lâm sàng dựa trên đánh giá bằng chứng tại châu Âu; khuyến nghị này khác với tình trạng phê duyệt tại Hoa Kỳ và Nhật Bản.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: thuốc thần kinh khác có đặc tính thu dọn gốc tự do; mã ATC N07XX14.
  • Chỉ định tại Hoa Kỳ: điều trị ALS.
  • Chỉ định tại Nhật Bản: ALS và cải thiện rối loạn thần kinh trong giai đoạn cấp của đột quỵ thiếu máu cục bộ; chỉ định đột quỵ không được suy rộng sang mọi quốc gia.
  • Liều ALS thường dùng: truyền tĩnh mạch 60 mg trong 60 phút hoặc hỗn dịch uống 105 mg theo lịch chu kỳ.
  • Không phải thuốc chữa khỏi: mục tiêu là làm chậm suy giảm chức năng ở người bệnh phù hợp.
  • Cảnh báo nổi bật: quá mẫn, phản vệ và cơn hen liên quan sodium bisulfite, đặc biệt ở người có tiền sử hen.
  • Cách uống: dùng buổi sáng khi đói và không ăn trong ít nhất 1 giờ sau liều; thời gian nhịn ăn trước liều phụ thuộc loại bữa ăn.
  • Lưu ý quản lý: tình trạng phê duyệt và khuyến nghị chuyên môn khác nhau giữa Hoa Kỳ, Nhật Bản và châu Âu.

Hoạt chất Edaravone là gì?

Edaravone là thuốc phân tử nhỏ có khả năng trung hòa một số gốc tự do. Thuốc được dùng như liệu pháp làm thay đổi tiến triển bệnh ở một số người mắc ALS và được sử dụng cho đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tại Nhật Bản.

Edaravone không phục hồi neuron vận động đã mất và không chữa khỏi ALS. Tác dụng được kỳ vọng là làm chậm mức suy giảm chức năng ở người bệnh phù hợp.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Edaravone

CAS 89-25-8 Công thức C10H10N2O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Edaravone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Edaravone

Tên IUPAC

5-methyl-2-phenyl-4H-pyrazol-3-one

Tên hóa học khác

3-Methyl-1-phenyl-2-pyrazolin-5-one | 3H-PYRAZOL-3-ONE, 2,4-DIHYDRO-5-METHYL-2-PHENYL-

Tên khác / tên đồng nghĩa

MCI-186; 3-methyl-1-phenyl-2-pyrazolin-5-one; 5-methyl-2-phenyl-4H-pyrazol-3-one; CAS 89-25-8; PubChem CID 4021.

Tên viết tắt

EDA | EDV

Tên Latinh / tên dược điển

Edaravonum

Tên USAN

edaravone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

89-25-8

UNII

S798V6YJRP

PubChem CID

4021

RxNorm CUI

1921877

Công thức phân tử

C10H10N2O

Dược động học của Edaravone

Sau khi dùng hỗn dịch uống lúc đói, Edaravone đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 0,5 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 57%. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 92%, có thể tích phân bố trung bình 63,1 L, được chuyển hóa chủ yếu thành chất liên hợp sulfate và glucuronide không có hoạt tính dược lý. Phần lớn liều được đào thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa.

Giai đoạn I: Hấp thu

  • Radicava ORS đạt Tmax trung vị khoảng 0,5 giờ khi uống lúc đói.
  • Bữa ăn nhiều chất béo dùng cùng thời điểm có thể làm Cmax giảm khoảng 82% và AUC giảm khoảng 61%.
  • Khi tuân thủ thời gian nhịn ăn được khuyến cáo, thay đổi Cmax và AUC nhỏ hơn và không được xem là có ý nghĩa lâm sàng.
  • Mức phơi nhiễm AUC của 105 mg hỗn dịch uống lúc đói tương đương với 60 mg truyền tĩnh mạch trong 60 phút.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Radicava ORS 105 mg vào khoảng 57% so với Edaravone truyền tĩnh mạch, do có chuyển hóa bước đầu. Sinh khả dụng của đường truyền tĩnh mạch được xem là hoàn toàn vì thuốc được đưa trực tiếp vào tuần hoàn.

Giai đoạn II: Phân bố

Edaravone gắn khoảng 92% với protein huyết thanh người, chủ yếu là albumin. Thể tích phân bố trung bình sau truyền tĩnh mạch khoảng 63,1 L.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Edaravone được chuyển hóa thành chất liên hợp sulfate và glucuronide không có hoạt tính dược lý. Quá trình glucuronide hóa liên quan nhiều enzym UGT, gồm UGT1A1, UGT1A6, UGT1A7, UGT1A8, UGT1A9, UGT1A10, UGT2B7 và UGT2B17; chất liên hợp sulfate được cho là hình thành nhờ các sulfotransferase.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Trong các nghiên cứu ở người khỏe mạnh:

  • Khoảng 60–80% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng glucuronide trong vòng 48 giờ.
  • Khoảng 6–8% được thải qua nước tiểu dưới dạng sulfate.
  • Dưới 1% liều được thải nguyên dạng qua nước tiểu.
Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Thời gian bán thải cuối trung bình của Edaravone khoảng 4,5–9 giờ.
  • Thời gian bán thải của các chất chuyển hóa khoảng 3–6 giờ.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân ước tính sau truyền tĩnh mạch khoảng 35,9 L/giờ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn, đặc biệt bữa ăn nhiều chất béo, có thể làm giảm mạnh mức hấp thu dạng uống.
  • Suy thận nhẹ hoặc trung bình làm tăng mức phơi nhiễm ở mức nhỏ và nhãn Hoa Kỳ không yêu cầu chỉnh liều.
  • Ảnh hưởng của suy thận nặng chưa được nghiên cứu đầy đủ.
  • Suy gan nhẹ, trung bình hoặc nặng làm tăng mức phơi nhiễm ở mức không được xem là có ý nghĩa lâm sàng; nhãn Hoa Kỳ không yêu cầu chỉnh liều.
  • Không ghi nhận ảnh hưởng đáng kể của tuổi, giới hoặc sự khác biệt giữa người Nhật Bản và người da trắng đối với dược động học.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Edaravone

Edaravone được xếp trong nhóm “các thuốc tác động lên hệ thần kinh khác” theo ATC. Hoạt chất thường được mô tả là chất thu dọn gốc tự do hoặc chất chống oxy hóa thần kinh, nhưng cơ chế điều trị ALS chưa được xác định đầy đủ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Nhãn Hoa Kỳ nêu rõ cơ chế Edaravone tạo hiệu quả điều trị ở người mắc ALS chưa được biết.

Giả thuyết dược lý cho rằng Edaravone thu dọn các gốc tự do và làm giảm tổn thương oxy hóa màng tế bào, protein và mô thần kinh. Cơ chế chống oxy hóa này được xem là cơ sở tiềm năng cho tác dụng trong ALS và đột quỵ thiếu máu cục bộ, nhưng không nên trình bày như cơ chế lâm sàng đã được chứng minh hoàn toàn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

  • Edaravone không tích lũy đáng kể trong huyết tương khi dùng lặp lại theo lịch được phê duyệt.
  • Ở mức phơi nhiễm ít nhất gấp năm lần liều khuyến nghị, thuốc không gây kéo dài khoảng QT có ý nghĩa lâm sàng.
  • Hỗn dịch uống 105 mg lúc đói tạo AUC tương đương 60 mg truyền tĩnh mạch, là cơ sở dược động học cho việc chuyển đổi giữa hai dạng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Edaravone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Edaravone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Edaravone

  • Dược động học của Edaravone không được dự kiến bị ảnh hưởng đáng kể bởi thuốc ức chế CYP, UGT hoặc các chất vận chuyển chính.
  • Ở liều khuyến nghị, Edaravone và chất chuyển hóa không được dự kiến ức chế đáng kể CYP1A2, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 hoặc CYP3A.
  • Dùng đồng thời với sildenafil, rosuvastatin hoặc furosemide không làm thay đổi đáng kể mức phơi nhiễm của các thuốc này trong nghiên cứu tương tác.
  • Không trộn thuốc khác vào túi truyền Edaravone.
  • Nhiều người mắc ALS dùng đồng thời riluzole; không có tương tác dược động học lớn được xác lập, nhưng cần theo dõi chức năng gan của toàn bộ phác đồ.

Người bệnh vẫn phải cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung và sản phẩm thảo dược cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Edaravone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *