Dipyridamol

Dipyridamol, tên tiếng Anh là dipyridamole, là thuốc có tác dụng chống kết tập tiểu cầu và giãn mạch. Tùy dạng bào chế và phạm vi phê duyệt tại từng quốc gia, thuốc có thể được sử dụng phối hợp với thuốc chống đông để dự phòng huyết khối sau thay van tim, dự phòng tái phát đột quỵ thiếu máu cục bộ hoặc dùng đường tĩnh mạch trong xạ hình tưới máu cơ tim. Dipyridamol làm tăng tác dụng của adenosine và ảnh hưởng đến các chất truyền tin nội bào cAMP, cGMP, từ đó hạn chế hoạt hóa tiểu cầu. Thuốc có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiêu chảy, hạ huyết áp hoặc làm nặng đau thắt ngực ở người có bệnh mạch vành. Dạng viên thông thường, viên giải phóng kéo dài, dạng phối hợp aspirin và dạng tiêm không được tự ý thay thế cho nhau. Người bệnh chỉ sử dụng Dipyridamol theo đơn và hướng dẫn của chuyên gia y tế.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dipyridamol là gì: Thuốc chống kết tập tiểu cầu, đồng thời có tác dụng giãn mạch.
  • Mã ATC: B01AC07 – thuốc ức chế kết tập tiểu cầu, không bao gồm heparin.
  • Chỉ định: Phụ thuộc dạng bào chế và quốc gia: dự phòng huyết khối sau thay van tim; dự phòng thứ phát đột quỵ/TIA; hỗ trợ xạ hình tưới máu cơ tim bằng đường tĩnh mạch.
  • Dạng dùng: Viên nén giải phóng tức thì, viên nang giải phóng kéo dài, dạng phối hợp với aspirin và dung dịch tiêm tĩnh mạch.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiêu chảy, khó chịu ở bụng, nôn, đỏ bừng và phát ban.
  • Cảnh báo quan trọng: Thận trọng ở người bệnh mạch vành nặng, đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim gần đây, hạ huyết áp hoặc rối loạn đông máu.
  • Tương tác đáng chú ý: Adenosine, regadenoson, aspirin, thuốc chống đông, thuốc hạ huyết áp, thuốc ức chế cholinesterase và dẫn xuất xanthine.
  • Nguyên tắc sử dụng: Không tự mua, tăng giảm liều, phối hợp thuốc hoặc ngừng điều trị. Các dạng bào chế không được tự ý thay thế cho nhau.
  • Dipyridamol dạng viên thông thường, giải phóng kéo dài, phối hợp aspirin và dạng tiêm có chỉ định, liều dùng, hồ sơ an toàn khác nhau.

Hoạt chất Dipyridamol là gì?

Dipyridamol là thuốc chống kết tập tiểu cầu có thêm tác dụng giãn mạch. Thuốc làm giảm khả năng các tiểu cầu hoạt hóa và kết dính với nhau, qua đó hỗ trợ hạn chế hình thành huyết khối trong một số tình trạng đã được phê duyệt.

Dipyridamol không phải thuốc làm tan cục máu đông đã hình thành và không phải thuốc cấp cứu để tự sử dụng khi có dấu hiệu đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dipyridamol

INN Dipyridamole

CAS 58-32-2 Công thức C24H40N8O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dipyridamol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dipyridamole

Tên IUPAC

2-[[2-[bis(2-hydroxyethyl)amino]-4,8-di(piperidin-1-yl)pyrimido[5,4-d]pyrimidin-6-yl]-(2-hydroxyethyl)amino]ethanol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Dipyridamole USP. Dipyridamol là cách viết thường được sử dụng trong tài liệu tiếng Việt. Không nên xem tên thương mại là tên đồng nghĩa của hoạt chất.

Tên Latinh / tên dược điển

Dipyridamolum

Tên USAN

dipyridamole

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

58-32-2

UNII

64ALC7F90C

PubChem CID

3108

RxNorm CUI

3521

Công thức phân tử

C24H40N8O4

Dược động học của Dipyridamol

Dược động học của Dipyridamol phụ thuộc đáng kể vào dạng bào chế. Sau khi uống, thuốc được hấp thu, gắn mạnh với protein huyết tương, phân bố rộng vào mô và chuyển hóa chủ yếu tại gan bằng phản ứng liên hợp glucuronide. Thuốc cùng các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua mật và phân; lượng thuốc nguyên vẹn thải qua thận rất thấp. Viên giải phóng tức thì và viên giải phóng kéo dài có thời gian đạt nồng độ đỉnh và thời gian bán thải biểu kiến khác nhau.

Giai đoạn I: Hấp thu

  • Với viên nén giải phóng tức thì, thời gian trung bình đạt nồng độ đỉnh khoảng 75 phút.
  • Với viên nang giải phóng kéo dài, nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 2–3 giờ.
  • Thức ăn không tạo ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đối với dược động học của viên nang giải phóng kéo dài được nghiên cứu.
  • Khoảng một phần ba liều có thể chịu chuyển hóa bước đầu qua gan.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của viên nang Dipyridamol giải phóng kéo dài được báo cáo khoảng 70%. Thông số này không nên áp dụng trực tiếp cho mọi dạng viên hoặc mọi sản phẩm chứa Dipyridamol.

Giai đoạn II: Phân bố

Dipyridamol có tính thân lipid và phân bố vào nhiều cơ quan. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 97–99%, chủ yếu với alpha-1-acid glycoprotein và albumin. Dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy thuốc không đi qua hàng rào máu não với mức đáng kể và có mức vận chuyển qua nhau thai thấp; ý nghĩa lâm sàng ở người vẫn cần được đánh giá thận trọng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dipyridamol được chuyển hóa chủ yếu tại gan bằng liên hợp với acid glucuronic, tạo phần lớn monoglucuronide và một lượng nhỏ diglucuronide. Trong huyết tương sau khi uống, phần lớn lượng thuốc lưu hành vẫn là Dipyridamol nguyên dạng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc và chất chuyển hóa được bài tiết chủ yếu qua mật vào phân, có thể kèm chu trình gan – ruột. Thải trừ Dipyridamol nguyên dạng qua thận không đáng kể, dưới khoảng 0,5%; lượng chất chuyển hóa glucuronide bài tiết qua nước tiểu thấp.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Viên giải phóng tức thì: pha phân bố ban đầu khoảng 40 phút và pha cuối khoảng 10 giờ.
  • Dạng giải phóng kéo dài: thời gian bán thải chiếm ưu thế khoảng 2,2–3 giờ; pha thải trừ cuối kéo dài khoảng 15 giờ nhưng chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng mức phơi nhiễm.
  • Không nên sử dụng riêng thông số bán thải để tự quyết định khoảng cách liều.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần được báo cáo khoảng 250 mL/phút đối với dạng giải phóng kéo dài được nghiên cứu. Thông số có thể thay đổi theo tuổi, dạng bào chế và đặc điểm người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Tuổi cao: Mức phơi nhiễm có thể cao hơn do giảm độ thanh thải, dù một số SmPC không yêu cầu chỉnh liều thường quy cho viên giải phóng kéo dài.
  • Suy gan: Nồng độ Dipyridamol nguyên dạng có thể không thay đổi rõ nhưng chất chuyển hóa glucuronide có thể tăng; cần đặc biệt thận trọng nếu có suy gan lâm sàng.
  • Suy thận: Do thải trừ qua thận thấp, suy thận thường ít ảnh hưởng đến dược động học của Dipyridamol đơn chất. Điều này không đồng nghĩa mọi sản phẩm phối hợp đều không cần chỉnh liều.
  • Dạng bào chế: Viên giải phóng tức thì và giải phóng kéo dài tạo hồ sơ nồng độ khác nhau.
  • Rượu: Có thể làm tăng tốc độ hấp thu của một số viên nang giải phóng kéo dài.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dipyridamol

  • Thuốc chống kết tập tiểu cầu.
  • Chất ức chế tái thu nhận adenosine.
  • Chất ức chế phosphodiesterase, đặc biệt liên quan cGMP-PDE ở nồng độ điều trị.
  • Thuốc giãn mạch.
  • Tác nhân gây gắng sức dược lý khi dùng đường tĩnh mạch trong một số kỹ thuật xạ hình tưới máu cơ tim.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Dipyridamol ức chế sự thu nhận adenosine vào tiểu cầu, hồng cầu và tế bào nội mô. Nồng độ adenosine tại chỗ tăng sẽ kích thích thụ thể A2 trên tiểu cầu, hoạt hóa adenylate cyclase và làm tăng cAMP nội bào. Kết quả là phản ứng kết tập tiểu cầu trước ADP, collagen và yếu tố hoạt hóa tiểu cầu bị hạn chế.

Dipyridamol còn ức chế phosphodiesterase. Ở nồng độ điều trị, tác động lên cGMP-PDE làm tăng tín hiệu cGMP liên quan nitric oxide. Adenosine tăng tại mô và các thay đổi tín hiệu nội bào cũng góp phần gây giãn mạch.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học chính gồm:

  • Giảm hoạt hóa và kết tập tiểu cầu.
  • Kéo dài thời gian sống của tiểu cầu bị rút ngắn bất thường trong một số trường hợp van tim nhân tạo.
  • Giãn mạch ngoại biên và mạch vành.
  • Làm tăng tác dụng tim mạch của adenosine.
  • Khi truyền tĩnh mạch, thuốc có thể tạo chênh lệch tưới máu giữa vùng mạch vành bình thường và vùng bị hẹp, hỗ trợ đánh giá xạ hình tưới máu cơ tim.

Tác dụng giãn mạch có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng đau ngực ở người có bệnh động mạch vành nặng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dipyridamol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dipyridamol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dipyridamol

Adenosine và regadenoson

Dipyridamol làm tăng nồng độ và tác dụng tim mạch của adenosine, đồng thời có thể làm tăng đáp ứng với regadenoson. Có thể cần ngừng Dipyridamol trước nghiệm pháp gắng sức bằng thuốc theo quy trình của cơ sở y tế.

Aspirin và thuốc chống kết tập tiểu cầu

Tác dụng trên tiểu cầu có thể cộng hợp, làm thay đổi nguy cơ chảy máu. Chỉ phối hợp khi có chỉ định và kế hoạch theo dõi.

Thuốc chống đông

Khi dùng cùng warfarin, heparin hoặc thuốc chống đông khác, cần đánh giá toàn bộ nguy cơ chảy máu, bệnh kèm theo và các thuốc phối hợp.

Thuốc hạ huyết áp

Dipyridamol có thể làm tăng tác dụng hạ huyết áp, dẫn đến chóng mặt hoặc ngất ở một số người.

Thuốc ức chế cholinesterase

Dipyridamol có thể đối kháng tác dụng của thuốc ức chế cholinesterase và làm nặng triệu chứng nhược cơ.

Theophylline, aminophylline, caffeine và các xanthine khác

Xanthine có thể làm giảm tác dụng giãn mạch của Dipyridamol, đặc biệt khi Dipyridamol được dùng trong nghiệm pháp xạ hình tưới máu cơ tim.

Rượu

Rượu có thể làm tăng tốc độ hấp thu của một số sản phẩm Dipyridamol giải phóng kéo dài.

Danh sách trên không bao gồm mọi tương tác. Người bệnh cần cung cấp đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm bổ sung và thảo dược đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Dipyridamol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *