Diplococcus pneumoniae là tên lịch sử từng được dùng cho vi khuẩn hiện gọi là Streptococcus pneumoniae, hay phế cầu khuẩn. Đây là tác nhân có thể cư trú ở đường hô hấp trên và gây viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não. Bài viết này là hồ sơ vi sinh vật, không phải chuyên luận hoạt chất thuốc.
Nội dung chính
- Diplococcus pneumoniae là tên lịch sử của Streptococcus pneumoniae.
- Đối tượng là vi khuẩn gây bệnh, không phải hoạt chất điều trị.
- Có thể gây bệnh không xâm lấn và bệnh phế cầu xâm lấn.
- Điều trị phụ thuộc vị trí nhiễm, mức độ nặng và kháng sinh đồ.
- Tiêm chủng là biện pháp phòng ngừa quan trọng theo khuyến cáo.
Hoạt chất Diplococcus pneumoniae là gì?
Diplococcus pneumoniae không phải hoạt chất.
Đây là tên lịch sử của Streptococcus pneumoniae, một loài vi khuẩn gây bệnh phế cầu. Vi khuẩn có thể tồn tại ở mũi họng người khỏe mạnh nhưng cũng có khả năng gây bệnh từ nhẹ đến đe dọa tính mạng.
Diplococcus pneumoniae
INN Tên khoa học hiện hành: Streptococcus pneumoniae. Tên lịch sử: Diplococcus pneumoniae. Tên thông dụng tiếng Anh: Pneumococcus. INN: Không áp dụng vì đây là vi sinh vật, không phải dược chất.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Diplococcus pneumoniae |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Tên khoa học hiện hành: Streptococcus pneumoniae. Tên lịch sử: Diplococcus pneumoniae. Tên thông dụng tiếng Anh: Pneumococcus. INN: Không áp dụng vì đây là vi sinh vật, không phải dược chất. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Pneumococcus. Pneumococcal bacterium. Phế cầu. Phế cầu khuẩn. Diplococcus pneumoniae – tên cũ. Streptococcus pneumoniae – tên hiện hành. Không nên dùng “Diplococcus pneumoniae” như một loài khác biệt với Streptococcus pneumoniae trong tài liệu y khoa hiện đại. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | Không áp dụng |
Dược động học của Diplococcus pneumoniae
Không áp dụng dược động học.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Diplococcus pneumoniae
Không áp dụng theo nghĩa dược lý.
Phân loại vi sinh học:
- Giới: Bacteria.
- Chi: Streptococcus.
- Loài: Streptococcus pneumoniae.
- Hình thái: song cầu Gram dương hình ngọn giáo.
- Kiểu hô hấp: kỵ khí tùy nghi.
- Yếu tố độc lực quan trọng: nang polysaccharide.
- Vật chủ và ổ chứa chính: con người.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Không áp dụng theo nghĩa cơ chế tác dụng của thuốc.
Cơ chế gây bệnh của phế cầu liên quan đến:
- Cư trú tại mũi họng: Vi khuẩn bám trên niêm mạc mà không nhất thiết gây triệu chứng.
- Nang polysaccharide: Hỗ trợ vi khuẩn tránh bị hệ miễn dịch thực bào; nang là yếu tố độc lực quan trọng.
- Lan tại chỗ: Vi khuẩn có thể lan đến tai giữa, xoang hoặc đường hô hấp dưới.
- Xâm nhập: Khi vượt qua hàng rào niêm mạc, vi khuẩn có thể vào máu hoặc dịch não tủy.
- Phản ứng viêm: Đáp ứng miễn dịch mạnh góp phần tạo triệu chứng và tổn thương mô tại phổi, màng não hoặc các cơ quan khác.
Kháng thể đặc hiệu với polysaccharide nang có thể hỗ trợ opsonin hóa, thực bào và loại bỏ vi khuẩn; đây là một cơ sở sinh học của vaccine phế cầu.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Không áp dụng theo nghĩa dược lực học của thuốc.
Biểu hiện bệnh phụ thuộc vào:
- Serotype của vi khuẩn.
- Vị trí nhiễm khuẩn.
- Khả năng miễn dịch của người bệnh.
- Tuổi và bệnh nền.
- Tình trạng kháng kháng sinh.
- Nhiễm virus hô hấp đồng thời.
Phế cầu có thể gây bệnh không xâm lấn như viêm tai giữa, viêm xoang và viêm phổi không có bacteremia; hoặc bệnh xâm lấn như nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, viêm khớp nhiễm khuẩn và viêm xương.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Diplococcus pneumoniae
Vi khuẩn không có chỉ định sử dụng. Các bệnh liên quan gồm viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não.
Phế cầu được nghiên cứu về dịch tễ serotype, kháng kháng sinh, độc lực, vaccine và phương pháp chẩn đoán.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có liều cho vi khuẩn. Phác đồ kháng sinh phải dựa trên bệnh cảnh, tuổi, cân nặng, mức độ nặng, dị ứng và dữ liệu nhạy cảm kháng sinh.
Nguyên tắc điều trị:
- Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm phổi nặng cần được xử trí khẩn cấp tại cơ sở y tế.
- Thu thập bệnh phẩm trước kháng sinh khi thực hiện được và không làm chậm điều trị cấp cứu.
- Kháng sinh phải được dùng đúng thuốc, liều, đường dùng và thời gian.
- Không dùng kháng sinh còn thừa từ lần điều trị trước.
- Không tự đổi thuốc khi triệu chứng chưa cải thiện.
- Không ngừng sớm chỉ vì hết sốt.
- Không dùng kháng sinh để điều trị tình trạng mang phế cầu không triệu chứng nếu không có chỉ định chuyên môn.
- Cần điều chỉnh điều trị theo kết quả kháng sinh đồ và đáp ứng lâm sàng.
Trong điều trị nhiễm phế cầu, có thể cần theo dõi:
- Nhiệt độ, nhịp thở, độ bão hòa oxy và huyết áp.
- Ý thức, đau đầu, cứng gáy hoặc co giật.
- Khả năng ăn uống và tình trạng mất nước.
- Công thức máu và chỉ dấu viêm.
- Cấy máu hoặc bệnh phẩm thích hợp.
- Chức năng gan, thận khi dùng kháng sinh.
- Kết quả kháng sinh đồ.
- Biến chứng như tràn mủ màng phổi, sốc nhiễm khuẩn hoặc tổn thương thần kinh.
- Thính lực và di chứng thần kinh sau viêm màng não khi có chỉ định.
Không cải thiện, khó thở tăng, lơ mơ hoặc tụt huyết áp là các dấu hiệu cần đánh giá lại ngay.
Cảnh báo và lưu ý về Diplococcus pneumoniae
Không áp dụng chống chỉ định cho vi khuẩn. Chống chỉ định thuốc hoặc vaccine phụ thuộc sản phẩm cụ thể.
Không áp dụng theo nghĩa tác dụng phụ của thuốc.
Các biểu hiện do nhiễm phế cầu có thể gồm:
Viêm phổi
- Sốt, rét run.
- Ho có đờm.
- Đau ngực kiểu màng phổi.
- Khó thở.
- Thở nhanh.
- Thiếu oxy.
- Mệt mỏi.
Viêm màng não
- Sốt.
- Đau đầu.
- Nôn.
- Cứng gáy.
- Kích thích hoặc lơ mơ.
- Co giật.
- Hôn mê trong trường hợp nặng.
Viêm tai giữa và viêm xoang
- Đau tai.
- Quấy khóc ở trẻ nhỏ.
- Sốt.
- Nghẹt mũi.
- Đau hoặc căng vùng mặt.
Biểu hiện thay đổi theo tuổi và vị trí nhiễm khuẩn.
Không áp dụng theo nghĩa tác dụng phụ; các biến chứng nghiêm trọng của bệnh gồm:
- Suy hô hấp.
- Nhiễm khuẩn huyết.
- Sốc nhiễm khuẩn.
- Viêm màng não.
- Co giật hoặc phù não.
- Tràn mủ màng phổi.
- Áp xe phổi.
- Viêm nội tâm mạc.
- Tổn thương thính lực.
- Di chứng thần kinh.
- Tử vong.
Cần cấp cứu khi có khó thở, tím tái, lơ mơ, co giật, cứng gáy, đau đầu dữ dội, phát ban xuất huyết, huyết áp thấp hoặc trẻ bỏ bú và đáp ứng kém. CDC cảnh báo các hội chứng phế cầu nghiêm trọng có thể để lại di chứng lâu dài hoặc gây tử vong.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền có nguy cơ bệnh nặng hơn. Dấu hiệu nhiễm trùng nặng cần được khám sớm.
Không áp dụng quá liều.
Không áp dụng cho người tiêu dùng.
Mẫu bệnh phẩm và chủng Streptococcus pneumoniae phải:
- Được thu thập bằng dụng cụ phù hợp.
- Được vận chuyển theo quy trình của phòng xét nghiệm.
- Được ghi nhãn và bảo quản theo loại bệnh phẩm.
- Chỉ được nuôi cấy, lưu giữ và tiêu hủy tại cơ sở đáp ứng yêu cầu an toàn sinh học.
Không lưu giữ bệnh phẩm hoặc chủng vi khuẩn tại nhà.
Tương tác thuốc của Diplococcus pneumoniae
Không áp dụng cho vi khuẩn.
Trong điều trị, tương tác phụ thuộc kháng sinh được chọn. Bác sĩ cần xem xét:
- Thuốc chống đông.
- Thuốc kéo dài khoảng QT.
- Thuốc độc với thận.
- Thuốc độc với gan.
- Thuốc chống động kinh.
- Thuốc ức chế miễn dịch.
- Tiền sử dị ứng beta-lactam hoặc nhóm kháng sinh khác.
Không tự phối hợp hai hoặc nhiều kháng sinh để “tăng hiệu quả”.
Thắc mắc về hoạt chất Diplococcus pneumoniae
Đây là tên lịch sử của vi khuẩn hiện gọi là Streptococcus pneumoniae, hay phế cầu khuẩn.
Không. Đây là vi sinh vật gây bệnh.
Phế cầu có thể gây viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não.
Không. Lựa chọn phụ thuộc vị trí nhiễm, mức độ nặng, tuổi, dị ứng và tình hình kháng thuốc.
Có thể giảm nguy cơ bằng vaccine theo khuyến cáo, vệ sinh hô hấp và quản lý bệnh nền.

