Đồng sulfat

Đồng sulfat là muối vô cơ của đồng. Trong y tế, ion đồng có thể được cung cấp từ cupric sulfate trong một số chế phẩm vi lượng dùng cho dinh dưỡng tĩnh mạch, nhưng chỉ áp dụng cho đúng sản phẩm được phê duyệt và dưới giám sát chuyên môn. Đồng sulfat nguyên liệu không phải sản phẩm để tự uống hoặc tự pha và có thể gây độc khi phơi nhiễm không phù hợp.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Đồng sulfat là muối vô cơ, không phải thuốc tự sử dụng.
  • Cupric sulfate có thể là nguồn đồng trong một số chế phẩm vi lượng dinh dưỡng tĩnh mạch.
  • Liều phải lấy từ nhãn của đúng chế phẩm và toàn bộ phác đồ dinh dưỡng.
  • Nuốt hoặc phơi nhiễm đồng sulfat đậm đặc có thể gây độc.
  • Không dùng sản phẩm nông nghiệp hoặc hóa chất làm nguồn bổ sung đồng.

Hoạt chất Đồng sulfat là gì?

Đồng sulfat là muối vô cơ tan trong nước, cung cấp ion đồng Cu²⁺. Đồng là nguyên tố vi lượng thiết yếu đối với cơ thể, nhưng khoảng cách giữa lượng cần thiết và lượng gây độc có thể hẹp khi sử dụng dạng muối đồng đậm đặc.

Đồng sulfat không đồng nhất với:

  • Đồng nguyên tố.
  • Đồng gluconat.
  • Đồng chlorid.
  • Đồng chelat.
  • Thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chứa lượng đồng đã được định liều.
  • Thuốc bảo vệ thực vật chứa Đồng sulfat.

Lợi ích sinh học của nguyên tố đồng không chứng minh rằng hóa chất Đồng sulfat có thể tự uống để bổ sung dinh dưỡng.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Đồng sulfat

INN Tên tiếng Anh: Copper sulfate. Tên dược dụng thường gặp: Cupric sulfate. Tên hóa học: Copper(II) sulfate. INN riêng được WHO xác nhận: Chưa có đủ dữ liệu.

CAS Chưa xác minh

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Đồng sulfat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tên tiếng Anh: Copper sulfate. Tên dược dụng thường gặp: Cupric sulfate. Tên hóa học: Copper(II) sulfate. INN riêng được WHO xác nhận: Chưa có đủ dữ liệu.

Tên IUPAC

copper sulfate

Tên hóa học khác

Sulfuric acid, copper(2+) salt (1:1) | Copper(II) sulfate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Cupric sulfate. Copper(II) sulfate. Copper sulfate anhydrous. Copper sulfate pentahydrate. Cupric sulfate pentahydrate. Đồng(II) sulfat. Đồng sulfat khan. Đồng sulfat ngậm 5 nước. Blue vitriol. Bluestone. Chalcanthite – tên khoáng vật tự nhiên của dạng pentahydrat. Không nên dùng các tên “phèn xanh” hoặc “đá xanh” để nhận diện hóa chất trong y tế vì có thể gây nhầm lẫn về độ tinh khiết và mục đích sử dụng.

Tên Latinh / tên dược điển

Cupri sulfas

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Chưa xác minh

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

Chưa xác minh

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Đồng sulfat

Sau khi vào cơ thể, đồng được gắn với protein vận chuyển, phân bố đến mô và thải trừ chủ yếu qua mật. Dữ liệu định lượng phải đọc theo đúng sản phẩm và bối cảnh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Đồng sulfat

Trong y tế, cupric sulfate có thể được xem là:

  • Nguồn cung cấp nguyên tố vi lượng đồng.
  • Thành phần của chế phẩm nguyên tố vi lượng phối hợp.
  • Thành phần bổ sung vào dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa.
  • Chất từng được xếp trong nhóm thuốc giải độc theo mã ATC V03AB20.

Ngoài y tế, Đồng sulfat là:

  • Thuốc diệt nấm chứa đồng.
  • Thuốc diệt tảo.
  • Chất xử lý vật liệu và nước.
  • Hóa chất phân tích và công nghiệp.

Các chức năng ngoài y tế không phải là chỉ định điều trị cho người.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Khi dùng như nguồn nguyên tố vi lượng

Ion đồng được tích hợp vào nhiều metalloenzyme có vai trò trong:

  • Hô hấp tế bào và tạo năng lượng.
  • Chuyển hóa sắt.
  • Hình thành mô liên kết.
  • Bảo vệ chống stress oxy hóa.
  • Tổng hợp sắc tố.
  • Chuyển hóa chất dẫn truyền thần kinh.

Khi dùng trong nông nghiệp hoặc xử lý nước

Ion Cu²⁺ có thể tương tác với protein, màng tế bào và hệ enzyme của nấm, tảo hoặc vi sinh vật, qua đó tạo tác dụng diệt hoặc ức chế sinh vật mục tiêu. Cơ chế này cũng giải thích khả năng gây độc đối với sinh vật không mục tiêu khi nồng độ môi trường quá cao.

Khi phơi nhiễm quá mức

Đồng tự do có thể gây stress oxy hóa, tổn thương màng tế bào, tan máu và tổn thương gan, thận cùng nhiều cơ quan khác.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở lượng sinh lý, đồng hỗ trợ hoạt động của các enzyme chứa đồng. Khi thiếu đồng, có thể xuất hiện thiếu máu, giảm bạch cầu, rối loạn xương và thần kinh.

Ở lượng quá cao, đặc biệt sau khi nuốt Đồng sulfat đậm đặc, tác dụng dược lý chuyển thành độc tính với biểu hiện tiêu hóa, huyết học, gan, thận và tim mạch. ATSDR xác định đường tiêu hóa và gan là các cơ quan nhạy cảm đối với phơi nhiễm đồng đường uống; đường hô hấp là cơ quan nhạy cảm khi hít phải các hợp chất đồng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Đồng sulfat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Đồng sulfat

Tương tác thuốc của Đồng sulfat

Kẽm

Kẽm liều cao có thể làm giảm hấp thu đồng. Sử dụng kẽm liều cao kéo dài có thể dẫn đến thiếu đồng, giảm hoạt tính superoxide dismutase và bất thường huyết học hoặc thần kinh.

Thuốc tạo phức với đồng

Một số thuốc tạo phức được sử dụng trong điều trị ngộ độc đồng hoặc bệnh Wilson. Việc lựa chọn thuốc phải do bác sĩ hoặc trung tâm chống độc quyết định, không tự dùng.

Thuốc và chế phẩm ảnh hưởng gan – thận

Người đang dùng thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan, thận hoặc ảnh hưởng huyết học cần được đánh giá kỹ hơn khi nghi ngờ phơi nhiễm đồng.

NIH ghi nhận chưa xác định tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng đối với lượng đồng dinh dưỡng thông thường. Tuy nhiên, nhận định này không áp dụng cho ngộ độc Đồng sulfat hoặc truyền đồng đường tĩnh mạch.

Thắc mắc về hoạt chất Đồng sulfat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *