Dimenhydrinat

Dimenhydrinat, tên tiếng Anh là dimenhydrinate, là thuốc kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất có tác dụng chống nôn, kháng cholinergic và gây buồn ngủ. Hoạt chất này được sử dụng phổ biến để phòng ngừa hoặc làm giảm buồn nôn, nôn và chóng mặt liên quan đến say tàu xe. Dimenhydrinat có thể gây buồn ngủ rõ rệt, giảm khả năng tập trung, khô miệng, nhìn mờ hoặc khó tiểu. Rượu, thuốc ngủ, thuốc an thần và các thuốc ức chế thần kinh trung ương khác có thể làm tăng tác dụng gây buồn ngủ. Tại Việt Nam, các dạng Dimenhydrinat dùng đường uống được liệt kê trong Danh mục thuốc không kê đơn, nhưng người dùng vẫn phải kiểm tra phân loại và hướng dẫn trên từng sản phẩm cụ thể. Thông tin dưới đây chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế việc khám, chẩn đoán hoặc tư vấn của bác sĩ, dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Dimenhydrinat, tiếng Anh/INN: dimenhydrinate
  • Nhóm thuốc: Kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất, dẫn xuất ethanolamin; có tác dụng chống nôn, kháng cholinergic và an thần
  • Mã ATC WHO: R06AA11
  • Chỉ định phổ biến: Phòng ngừa và điều trị buồn nôn, nôn hoặc chóng mặt do say tàu xe
  • Dạng dùng: Viên nén, viên nhai, dung dịch uống, viên nang, thuốc đặt trực tràng và dung dịch tiêm; tùy quốc gia và sản phẩm
  • Tác dụng phụ thường gặp: Buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng, nhìn mờ, mệt mỏi
  • Lưu ý quan trọng: Tránh rượu; thận trọng khi lái xe; không tự tăng liều hoặc dùng kéo dài
  • Phân loại tại Việt Nam: Các dạng đường uống nằm trong Danh mục thuốc không kê đơn; phải ưu tiên phân loại ghi trên nhãn và tờ hướng dẫn của sản phẩm
  • Dimenhydrinat là muối gồm diphenhydramine và 8-chlorotheophylline. Cơ chế chống say tàu xe chưa được xác định hoàn toàn; tác dụng có thể liên quan đến ức chế tín hiệu histamin H1, tác dụng kháng cholinergic trung ương và giảm kích thích hệ tiền đình.
  • Buồn ngủ là tác dụng không mong muốn thường gặp nhất. Người dùng không nên lái xe hoặc thực hiện công việc nguy hiểm cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào đến khả năng tỉnh táo và phối hợp vận động.

Hoạt chất Dimenhydrinat là gì?

Dimenhydrinat là thuốc chống nôn và chống say tàu xe thuộc nhóm kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất. Hoạt chất được tạo thành từ diphenhydramine và 8-chlorotheophylline. Thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương và hệ tiền đình, vì vậy có thể làm giảm buồn nôn, nôn và chóng mặt nhưng đồng thời thường gây buồn ngủ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dimenhydrinat

INN Dimenhydrinate

CAS 523-87-5 Công thức C17H21NO·C7H7ClN4O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dimenhydrinat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dimenhydrinate

Tên IUPAC

2-benzhydryloxy-N,N-dimethylethanamine;8-chloro-1,3-dimethyl-7H-purine-2,6-dione

Tên hóa học khác

2-(Diphenylmethoxy)-N,N-dimethylethanaminium 8-chloro-1,3-dimethyl-2,6-dioxo-1,2,3,6-tetrahydropurin-7-ide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Diphenhydramine 8-chlorotheophylline; diphenhydramine theoclate; muối diphenhydramine–8-chlorotheophylline. Một số tài liệu cũng ghi tên cũ hoặc tên hóa học như Anautinum hoặc diphenhydrinate.

Tên viết tắt

DMH

Tên Latinh / tên dược điển

Dimenhydrinatum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

523-87-5

UNII

JB937PER5C

PubChem CID

10660

RxNorm CUI

3444

Công thức phân tử

C17H21NO·C7H7ClN4O2

Dược động học của Dimenhydrinat

Dimenhydrinat được hấp thu tốt sau khi uống. Tác dụng chống nôn có thể xuất hiện trong khoảng 15–30 phút sau uống, khoảng 20–30 phút sau tiêm bắp và gần như ngay sau khi tiêm tĩnh mạch. Thuốc phân bố rộng vào mô, có thể qua nhau thai và một lượng nhỏ được bài tiết vào sữa mẹ. Thuốc được chuyển hóa tại gan và đào thải qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dimenhydrinat được hấp thu tốt qua đường uống. Trong một nghiên cứu nhỏ được dẫn lại trong chuyên luận sản phẩm Canada, thời gian đạt nồng độ tối đa phụ thuộc dạng bào chế: khoảng 2,7 giờ với viên nén 50 mg, 4 giờ với viên nang tác dụng kéo dài 75 mg và 5,3 giờ với thuốc đặt 100 mg. Các số liệu này không nên được dùng để tự điều chỉnh liều giữa các dạng thuốc.

Giai đoạn II: Phân bố

Dimenhydrinat và thành phần diphenhydramine phân bố rộng vào các mô, bao gồm hệ thần kinh trung ương. Thuốc có thể qua nhau thai và một lượng nhỏ đi vào sữa mẹ. Một chuyên luận sản phẩm báo cáo thể tích phân bố khoảng 3–4 L/kg; tỷ lệ gắn protein được ghi nhận khoảng 70–85% đối với dimenhydrinat và 98–99% đối với diphenhydramine.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc được chuyển hóa ở gan. Các chất chuyển hóa được chuyên luận ghi nhận gồm diphenyl-methoxy-ethylamine, diphenyl-methoxy-acetic acid và diphenyl-methoxy-N-methylamine. Người chuyển hóa CYP2D6 kém có thể nhạy cảm hơn và cần thận trọng, mặc dù dữ liệu hiệu chỉnh liều cụ thể còn hạn chế.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dimenhydrinat và các chất chuyển hóa được đào thải qua nước tiểu. Tỷ lệ thuốc không đổi và thông số bài tiết chi tiết: .

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Một chuyên luận sản phẩm báo cáo thời gian bán thải huyết tương khoảng 5–8 giờ. Giá trị này có thể thay đổi theo cá thể, thành phần được định lượng, dạng thuốc và phương pháp nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm dạng bào chế và đường dùng, chức năng gan, khả năng chuyển hóa qua CYP2D6, tuổi và việc sử dụng đồng thời các thuốc gây an thần hoặc kháng cholinergic. Dữ liệu định lượng cho từng nhóm suy gan, suy thận hoặc người cao tuổi còn hạn chế.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dimenhydrinat

  • Kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất.
  • Dẫn xuất ethanolamin, nhóm aminoalkyl ether.
  • Thuốc chống nôn và chống say tàu xe.
  • Có hoạt tính kháng muscarinic/kháng cholinergic.
  • Có tác dụng an thần và làm giảm sự tỉnh táo.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác chưa được xác định hoàn toàn. Tác dụng của Dimenhydrinat được cho là chủ yếu liên quan đến thành phần diphenhydramine, bao gồm đối kháng thụ thể histamin H1 và tác dụng kháng cholinergic trung ương. Thuốc có thể làm giảm kích thích hệ tiền đình, ảnh hưởng đến cơ quan sỏi tai và ở liều cao hơn đến các ống bán khuyên; đồng thời có thể tác động lên vùng nhận cảm hóa học ở hành não tham gia phản xạ nôn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dimenhydrinat có tác dụng chống nôn, chống chóng mặt do chuyển động, an thần và kháng cholinergic. Tác dụng kháng cholinergic giải thích một số phản ứng như khô miệng, nhìn mờ, táo bón và khó tiểu. Tác dụng ức chế thần kinh trung ương làm tăng nguy cơ buồn ngủ, giảm phối hợp vận động và tai nạn khi lái xe. Thời gian tác dụng thường được ghi nhận khoảng 4–6 giờ ở dạng giải phóng tức thì.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dimenhydrinat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dimenhydrinat

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dimenhydrinat

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Rượu, barbiturat, thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc giải lo âu và các thuốc ức chế thần kinh trung ương: làm tăng buồn ngủ và suy giảm tâm thần vận động.
  • Thuốc có tác dụng kháng cholinergic: có thể làm tăng khô miệng, nhìn mờ, táo bón, bí tiểu và lú lẫn. Nhóm này bao gồm một số thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc kháng histamin khác và thuốc ức chế MAO.
  • Thuốc ức chế MAO: có thể kéo dài và tăng cường tác dụng kháng cholinergic; một số chuyên luận chống chỉ định dùng trong hoặc trong vòng hai tuần sau điều trị.
  • Kháng sinh aminoglycoside và thuốc độc tai khác: Dimenhydrinat có thể che lấp dấu hiệu sớm của độc tính trên thính giác.
  • Một số dạng kali rắn: tác dụng làm chậm nhu động tiêu hóa do kháng cholinergic có thể làm tăng tiếp xúc tại chỗ với kali.
  • Xét nghiệm da dị ứng: có thể gây kết quả âm tính giả do ức chế đáp ứng histamin.

Danh sách trên không bao quát mọi tương tác. Người dùng cần cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ danh sách đầy đủ thuốc, thực phẩm bổ sung và sản phẩm thảo dược đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Dimenhydrinat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *