Decitabine

Decitabine là thuốc chống ung thư thuộc nhóm chất tương tự nucleoside pyrimidine và thuốc giảm methyl hóa DNA. Sau khi được hoạt hóa trong tế bào, decitabine gắn vào DNA và ức chế DNA methyltransferase, từ đó gây giảm methyl hóa DNA, thúc đẩy biệt hóa tế bào hoặc gây chết tế bào bất thường. Phạm vi chỉ định phụ thuộc khu vực và dạng sản phẩm: decitabine tiêm được FDA phê duyệt cho người lớn mắc hội chứng loạn sản tủy, trong khi Dacogen tại Liên minh châu Âu được chỉ định cho người lớn mới chẩn đoán bệnh bạch cầu dòng tủy cấp không phù hợp hóa trị cảm ứng tiêu chuẩn. Decitabine còn có trong viên phối hợp cố định với cedazuridine; đây không phải viên decitabine đơn chất và không được tự thay thế cho dạng tiêm. Thuốc có thể gây suy tủy nghiêm trọng, nhiễm trùng, sốt giảm bạch cầu trung tính và chảy máu. Việc điều trị phải do bác sĩ huyết học–ung thư chỉ định và theo dõi.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Chất tương tự deoxycytidine, thuốc giảm methyl hóa DNA
  • Mã ATC: L01BC08
  • Dạng đơn chất phổ biến: Bột đông khô 50 mg pha dung dịch truyền tĩnh mạch
  • Dạng uống: Chỉ có trong phối hợp cố định decitabine–cedazuridine theo các nhãn được đối chiếu
  • Chỉ định chính: MDS tại Hoa Kỳ; AML không phù hợp hóa trị cảm ứng tiêu chuẩn tại EU
  • Liều tiêm thường gặp: 20 mg/m² mỗi ngày trong 5 ngày, chu kỳ 28 ngày; Hoa Kỳ còn có phác đồ 3 ngày
  • Độc tính giới hạn: Suy tủy, giảm bạch cầu trung tính, giảm tiểu cầu, thiếu máu
  • Cảnh báo nghiêm trọng: Nhiễm trùng, sốt giảm bạch cầu, chảy máu, độc tính thai, hội chứng biệt hóa và bệnh phổi kẽ
  • Theo dõi: Công thức máu, tiểu cầu, chức năng gan thận và dấu hiệu nhiễm trùng
  • Phân loại: Thuốc kê đơn, thuốc độc tế bào, sử dụng tại cơ sở chuyên khoa
  • Chỉ định, liều và cách giảm hoặc trì hoãn liều khác nhau giữa decitabine tiêm và viên phối hợp decitabine–cedazuridine; không được tự chuyển đổi giữa các sản phẩm.

Hoạt chất Decitabine là gì?

Decitabine là thuốc chống ung thư tác động lên biểu sinh của tế bào. Thuốc làm giảm methyl hóa DNA và có thể khôi phục hoạt động của một số gene liên quan đến kiểm soát biệt hóa và tăng sinh tế bào. Decitabine thường được xếp vào nhóm thuốc hóa trị giảm methyl hóa, không phải liệu pháp miễn dịch hoặc kháng thể đơn dòng.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Decitabine

CAS 2353-33-5 Công thức C8H12N4O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Decitabine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Decitabine

Tên IUPAC

4-amino-1-[(2R,4S,5R)-4-hydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]-1,3,5-triazin-2-one

Tên hóa học khác

5-Aza-2'-deoxycytidine | 5-Azadeoxycytidine | 2'-Deoxy-5-azacytidine

Tên khác / tên đồng nghĩa

5-aza-2′-deoxycytidine; 5-aza-dC. Biệt dược đơn chất được ghi nhận phổ biến là Dacogen. Decitabine còn là một thành phần của các viên phối hợp cố định Inqovi hoặc Inaqovi cùng cedazuridine.

Tên viết tắt

DAC

Tên Latinh / tên dược điển

Decitabinum

Tên USAN

decitabine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

2353-33-5

UNII

776B62CQ27

PubChem CID

451668

RxNorm CUI

15657

Công thức phân tử

C8H12N4O4

Dược động học của Decitabine

Sau truyền tĩnh mạch, nồng độ decitabine giảm theo mô hình hai ngăn, phân bố nhanh và được đào thải nhanh khỏi huyết tương. Thuốc có thể tích phân bố lớn, gắn protein huyết tương dưới 1%, không tích lũy đáng kể khi dùng phác đồ 5 ngày và được chuyển hóa chủ yếu bằng khử amin qua cytidine deaminase.

Giai đoạn I: Hấp thu

Thông số hấp thu không áp dụng đối với decitabine truyền tĩnh mạch. Với viên phối hợp decitabine–cedazuridine, khả năng hấp thu và mức phơi nhiễm decitabine phụ thuộc vào tác dụng ức chế cytidine deaminase của cedazuridine; sản phẩm phải được dùng đúng hướng dẫn về thức ăn của từng nhãn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Với đường truyền tĩnh mạch, thuốc đi trực tiếp vào tuần hoàn hệ thống. Decitabine uống đơn độc có mức phơi nhiễm thấp do bị cytidine deaminase tại đường tiêu hóa và gan phân hủy mạnh; cedazuridine được phối hợp để ức chế enzyme này và làm tăng mức phơi nhiễm decitabine đường uống.

Giai đoạn II: Phân bố

Theo phân tích dược động học quần thể ở người bệnh dùng 20 mg/m² truyền trong một giờ, thể tích phân bố ở trạng thái ổn định dự đoán khoảng 116 lít. Tỷ lệ gắn protein huyết tương dưới 1%, cho thấy thuốc phân bố đáng kể vào các mô ngoại vi.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Trong tế bào, decitabine được phosphoryl hóa tuần tự thành dạng triphosphate có hoạt tính để gắn vào DNA. Thuốc được bất hoạt chủ yếu bằng khử amin qua cytidine deaminase tại gan, thận, biểu mô ruột và máu. Hệ CYP450 không đóng vai trò chính trong chuyển hóa decitabine.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Nghiên cứu cân bằng khối lượng được EMA mô tả cho thấy khoảng 90% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu, nhưng chỉ khoảng 4% liều là decitabine không đổi. Điều này cho thấy phần lớn thuốc đã được chuyển hóa trước khi thải trừ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương ngắn. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 0,62 giờ với phác đồ truyền ba giờ và 0,54 giờ với phác đồ truyền một giờ. Phân tích EMA dự đoán thời gian bán thải khoảng 68,2 phút ở người bệnh dùng phác đồ năm ngày.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Ở người bệnh điển hình dùng phác đồ 20 mg/m² truyền trong một giờ, EMA dự đoán độ thanh thải khoảng 298 lít/giờ. Nhãn Hoa Kỳ báo cáo độ thanh thải trung bình khoảng 125 lít/giờ/m² với phác đồ 15 mg/m² trong ba giờ và 210 lít/giờ/m² với phác đồ 20 mg/m² trong một giờ. Các giá trị không nên so sánh trực tiếp vì khác cách chuẩn hóa và lịch truyền.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Phân tích quần thể không ghi nhận ảnh hưởng rõ ràng của tuổi, giới tính hoặc chủng tộc lên dược động học decitabine. Chức năng gan và thận chưa được nghiên cứu chính thức đầy đủ; các phân tích hạn chế không cho thấy mối liên hệ đáng kể giữa mức phơi nhiễm với bilirubin hoặc độ thanh thải creatinine, nhưng chưa đủ để loại trừ rủi ro ở suy cơ quan nặng. Đường uống đơn độc bị ảnh hưởng mạnh bởi cytidine deaminase, vì vậy phải phối hợp cedazuridine để đạt mức phơi nhiễm điều trị.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Decitabine

Decitabine là chất tương tự deoxycytidine. Sau khi gắn vào DNA, thuốc giữ và bất hoạt DNA methyltransferase, làm giảm methyl hóa DNA. Ở nồng độ điều trị thấp, tác dụng giảm methyl hóa có thể thúc đẩy biệt hóa tế bào; ở tế bào phân chia nhanh, việc hình thành phức hợp cộng hóa trị với DNA methyltransferase còn góp phần gây độc tế bào.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Decitabine được phosphoryl hóa trong tế bào rồi gắn trực tiếp vào DNA. Khi DNA methyltransferase tương tác với DNA có chứa decitabine, enzyme bị giữ lại và mất hoạt tính, dẫn đến giảm methyl hóa DNA. Quá trình này có thể tái hoạt hóa các gene kiểm soát biệt hóa và tăng sinh, gây biệt hóa tế bào, lão hóa tế bào hoặc apoptosis. Tế bào không phân chia tương đối ít nhạy cảm hơn với decitabine.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Decitabine gây giảm methyl hóa DNA trong nghiên cứu in vitro và in vivo. Nhãn Hoa Kỳ chưa xác lập mối liên hệ định lượng trực tiếp giữa mức giảm methyl hóa, các thông số dược động học và kết quả điều trị. Tác dụng sinh học phụ thuộc sự gắn thuốc vào DNA trong quá trình tế bào phân chia, vì vậy đáp ứng lâm sàng có thể cần nhiều chu kỳ mới xuất hiện.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Decitabine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Decitabine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Decitabine

Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc–thuốc lâm sàng chính thức đầy đủ với decitabine tiêm. Tương tác qua CYP450 được đánh giá là ít có khả năng vì decitabine không được chuyển hóa chủ yếu qua hệ này và không ức chế hoặc cảm ứng CYP ở nồng độ điều trị.

Cần thận trọng với thuốc được hoạt hóa bằng quá trình phosphoryl hóa nội bào tương tự hoặc được chuyển hóa bởi cytidine deaminase, vì về lý thuyết có thể thay đổi hoạt hóa hoặc bất hoạt decitabine. Đối với viên Inqovi, nhãn Hoa Kỳ yêu cầu tránh dùng cùng các thuốc được chuyển hóa bởi cytidine deaminase.

Các thuốc hoặc phác đồ khác cũng gây suy tủy có thể làm tăng tổng nguy cơ giảm tế bào máu, nhiễm trùng và chảy máu; việc phối hợp phải được bác sĩ ung thư–huyết học đánh giá.

Thắc mắc về hoạt chất Decitabine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *