Carduus marianus là tên đồng nghĩa thực vật của Silybum marianum, thường gọi là cây kế sữa hoặc milk thistle. Cách viết “Cardus Marianus” thiếu một chữ “u” và không phải dạng tên khoa học chuẩn. Trong dược phẩm, phần thường được sử dụng là quả khô hoặc cao quả kế sữa; silymarin là hỗn hợp flavonolignan trong cao chiết, không phải toàn bộ dược liệu. Chuyên luận của Cơ quan Dược phẩm châu Âu xếp một số chế phẩm Silybum marianum vào nhóm thuốc dược liệu dùng theo kinh nghiệm lâu đời để giảm triệu chứng đầy bụng, khó tiêu và hỗ trợ chức năng gan sau khi bác sĩ đã loại trừ bệnh nghiêm trọng. Đây là công dụng truyền thống, không đồng nghĩa hiệu quả điều trị viêm gan, xơ gan hoặc gan nhiễm mỡ đã được xác lập. Bằng chứng lâm sàng hiện còn không nhất quán. Người đang có bệnh gan hoặc dùng thuốc khác không nên tự thay thế điều trị bằng sản phẩm kế sữa.
Nội dung chính
- Carduus marianus; tên được chấp nhận hiện nay là Silybum marianum
- Cách viết thiếu một chữ “u”
- Dược liệu thực vật, không phải một hoạt chất tinh khiết
- Silymarin, hỗn hợp nhiều flavonolignan
- Silybin hoặc silibinin, silychristin, silydianin
- A05BA03 áp dụng cho silymarin; không tự động áp dụng cho mọi sản phẩm từ cây kế sữa
- Giảm triệu chứng đầy bụng, khó tiêu và hỗ trợ chức năng gan theo sử dụng truyền thống, sau khi đã loại trừ bệnh nghiêm trọng
- Chưa đủ nhất quán để kết luận chắc chắn đối với viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc NASH
- Chuyên luận EMA chỉ đề cập người lớn và người cao tuổi
- Khó chịu tiêu hóa và phản ứng dị ứng, kể cả phản vệ hoặc hen
- Không quy đổi liều giữa quả khô, cao chiết và lượng silymarin nếu sản phẩm không có cùng tỷ lệ chiết và dung môi
Hoạt chất Cardus Marianus là gì?
Carduus marianus không phải một hoạt chất đơn lẻ mà là tên thực vật đồng nghĩa của cây Silybum marianum. Trong y học, quả khô hoặc cao quả kế sữa được sử dụng làm dược liệu. Silymarin là hỗn hợp flavonolignan thường được dùng để chuẩn hóa cao chiết; silibinin hoặc silybin là một trong những thành phần chính của hỗn hợp này.
Cardus Marianus
INN Milk thistle; milk-thistle fruit.Tên dược liệu trong chuyên luận EMA: Silybi mariani fructus.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Cardus Marianus |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Milk thistle; milk-thistle fruit.Tên dược liệu trong chuyên luận EMA: Silybi mariani fructus. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Silybum marianum (L.) Gaertn.: tên thực vật được chấp nhận. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | Không áp dụng |
Dược động học của Cardus Marianus
Không có một hồ sơ dược động học duy nhất cho “Carduus marianus” vì đây là dược liệu và silymarin là hỗn hợp nhiều flavonolignan. Dược động học thay đổi theo thành phần cao chiết, dung môi, mức chuẩn hóa và công nghệ bào chế.
Một nghiên cứu ở người khỏe mạnh với cao silymarin chuẩn hóa cho thấy sáu flavonolignan tự do có thể được hấp thu sau uống nhưng mức phơi nhiễm khác nhau đáng kể giữa từng thành phần và liều dùng. Chuyên luận EMA về sử dụng truyền thống không yêu cầu dữ liệu dược động học riêng.
Giai đoạn I: Hấp thu
Các flavonolignan tự do trong cao silymarin chuẩn hóa có thể được hấp thu qua đường tiêu hóa sau khi uống. Mức độ hấp thu khác nhau giữa silybin, isosilybin, silychristin và các thành phần khác; kết quả của một chế phẩm không thể mặc nhiên áp dụng cho trà dược liệu hoặc một cao chiết khác.
| F · Sinh khả dụng | Không có một tỷ lệ sinh khả dụng thống nhất áp dụng cho toàn bộ dược liệu hoặc mọi sản phẩm silymarin. Nồng độ flavonolignan dạng tự do trong tuần hoàn thường thấp và phụ thuộc đáng kể vào công thức bào chế, thành phần cao chiết và quá trình liên hợp sau hấp thu. Không được quy đổi sinh khả dụng giữa các chế phẩm chỉ dựa trên số miligam ghi trên nhãn. |
|---|
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Các flavonolignan của silymarin trải qua chuyển hóa liên hợp, chủ yếu tạo các chất chuyển hóa glucuronide và sulfate. Vì silymarin là hỗn hợp nhiều thành phần, tỷ lệ chuyển hóa không đồng nhất giữa các flavonolignan và giữa các chế phẩm.
Giai đoạn IV: Thải trừ
| t½ · Thời gian bán thải | Không có một thời gian bán thải duy nhất có thể áp dụng cho Carduus marianus hoặc toàn bộ silymarin. Thông số thay đổi theo flavonolignan được đo, dạng tự do hay liên hợp và công thức bào chế. Giá trị định lượng thống nhất để sử dụng trong thực hành. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Bộ phận cây được sử dụng.
- Tỷ lệ dược liệu/cao, còn gọi là DER.
- Loại và nồng độ dung môi chiết.
- Hàm lượng silymarin và tỷ lệ từng flavonolignan.
- Công nghệ bào chế và khả năng hòa tan.
- Liều dùng.
- Chức năng gan, đường mật và đặc điểm chuyển hóa của người sử dụng.
- Việc dùng cùng thức ăn hoặc thuốc khác.
EMA liệt kê nhiều cao chiết có DER và dung môi khác nhau; các chế phẩm này không nên được xem là tương đương về dược động học hoặc liều dùng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Cardus Marianus
Về quản lý dược liệu tại châu Âu, các chế phẩm Silybum marianum đáp ứng chuyên luận được xếp vào nhóm thuốc dược liệu dùng theo kinh nghiệm truyền thống cho triệu chứng tiêu hóa và hỗ trợ chức năng gan.
Về phân loại ATC, silymarin thuộc nhóm A05BA — thuốc điều trị gan, mã A05BA03.
Phân loại này không chứng minh rằng mọi sản phẩm mang tên milk thistle đều có hiệu quả điều trị bệnh gan hoặc có chất lượng tương đương.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Các cơ chế được đề xuất cho silymarin hoặc silibinin gồm:
- Hoạt tính chống oxy hóa và hạn chế peroxy hóa lipid.
- Điều hòa một số tín hiệu viêm.
- Ổn định màng tế bào trong mô hình thực nghiệm.
- Ảnh hưởng đến các quá trình liên quan xơ hóa và tái tạo tế bào gan.
Phần lớn dữ liệu cơ chế đến từ nghiên cứu trong ống nghiệm hoặc trên động vật. EMA ghi nhận các nghiên cứu tiền lâm sàng mới về đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và chống xơ hóa nhưng không xem chúng đủ để bổ sung chỉ định hoặc sửa đổi chuyên luận. Không nên chuyển các kết quả tiền lâm sàng thành cam kết hiệu quả điều trị ở người.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Hoạt tính sinh học của cao kế sữa phụ thuộc hỗn hợp flavonolignan và mức chuẩn hóa. Các hiệu ứng chống oxy hóa, chống viêm và chống xơ hóa được ghi nhận chủ yếu trong dữ liệu tiền lâm sàng.
Chuyên luận EMA về sử dụng truyền thống không yêu cầu mô tả dược lực học và không công nhận một chỉ định dựa trên “well-established use”. Do đó, chưa thể dùng các cơ chế được đề xuất để kết luận chắc chắn rằng silymarin làm đảo ngược tổn thương gan hoặc ngăn bệnh gan tiến triển.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Cardus Marianus
Theo chuyên luận EMA, các chế phẩm phù hợp có thể được sử dụng ở người lớn và người cao tuổi như thuốc dược liệu truyền thống để:
- Giảm triệu chứng rối loạn tiêu hóa.
- Giảm cảm giác đầy bụng.
- Giảm khó tiêu.
- Hỗ trợ chức năng gan sau khi bác sĩ đã loại trừ các bệnh nghiêm trọng.
EMA nhấn mạnh công dụng này dựa hoàn toàn trên việc sử dụng lâu đời, không phải bằng chứng “well-established use”.
Chỉ định được phê duyệt tại Việt Nam phải được kiểm tra trên nhãn và tờ hướng dẫn của từng thuốc. Không được tự mở rộng thành chỉ định điều trị viêm gan virus, xơ gan, gan nhiễm mỡ, suy gan hoặc ung thư gan.
Milk thistle hoặc silymarin đã được nghiên cứu trong:
- Bệnh gan liên quan rượu.
- Viêm gan B và C.
- Gan nhiễm mỡ không do rượu và viêm gan nhiễm mỡ không do rượu.
- Tổn thương gan liên quan thuốc hoặc hóa trị.
- Rối loạn đường huyết ở đái tháo đường type 2.
- Rối loạn lipid máu.
- Tăng tiết sữa.
- Một số bệnh ung thư và tình trạng viêm.
NCCIH kết luận chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để đưa ra kết luận chắc chắn. Các thử nghiệm về bệnh gan cho kết quả mâu thuẫn hoặc quá hạn chế; hai nghiên cứu được NCCIH tài trợ về viêm gan C và NASH không cho thấy lợi ích của silymarin.
Trong đợt đánh giá 2018–2023, EMA xem xét 427 tài liệu mới nhưng không tìm thấy dữ liệu đủ làm thay đổi chuyên luận, chỉ định hoặc liều dùng. Các ứng dụng trên vẫn là lĩnh vực nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định, không nên trình bày như hiệu quả đã được xác lập.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ chuyên luận EMA cho người lớn và người cao tuổi. Đây là liều của các chế phẩm có đúng dạng, DER và dung môi chiết được mô tả; không phải liều có thể áp dụng cho mọi sản phẩm Carduus marianus hoặc silymarin.
| Chế phẩm | Liều tham khảo theo EMA |
|---|---|
| Quả khô cắt nhỏ pha trà | 3–5 g trong 100 ml nước sôi, ngày 2–3 lần, trước bữa ăn |
| Bột dược liệu | 300–600 mg/lần, ngày 2–3 lần; tối đa 1.800 mg/ngày, trước bữa ăn |
| Cao khô DER 20–70:1, dung môi acetone | 82–239 mg/lần, ngày 2–3 lần; tối đa 478 mg/ngày, trước bữa ăn |
| Cao khô DER 30–40:1, ethanol 96% | 200 mg/ngày |
| Cao khô DER 20–35:1, ethyl acetate | 162,5–250 mg/lần, ngày 3–4 lần |
| Cao khô DER 26–45:1, ethyl acetate | 123–208,3 mg/lần, ngày 3–4 lần |
| Cao khô DER 36–44:1, ethyl acetate | 173–186,7 mg/lần, ngày 3 lần |
| Cao khô DER 20–34:1, methanol 90% | 70 mg/lần, ngày 3 lần |
| Cao mềm DER 10–17:1, ethanol 60% | 392 mg/lần, ngày 2 lần |
DER là tỷ lệ giữa lượng dược liệu ban đầu và lượng cao thu được. Không được quy đổi trực tiếp số miligam cao sang số miligam silymarin hoặc số gam quả khô khi không có thông tin chuẩn hóa tương ứng.
Không tự áp dụng bảng liều cho sản phẩm có thành phần phối hợp hoặc chế phẩm thực phẩm bổ sung.
- Các chế phẩm trong chuyên luận EMA được dùng bằng đường uống.
- Trà dược liệu được pha từ đúng lượng quả cắt nhỏ trong nước sôi và dùng trước bữa ăn theo hướng dẫn của sản phẩm.
- Viên hoặc dung dịch phải dùng theo hàm lượng cao chiết và lượng silymarin ghi trong tờ hướng dẫn; không chỉ dựa vào tên “milk thistle”.
- Không tự quy đổi giữa cao 140 mg, cao 250 mg và silymarin 140 mg.
- Không phối hợp nhiều sản phẩm kế sữa vì có thể vô tình tăng tổng liều.
- Nếu triệu chứng kéo dài quá hai tuần hoặc nặng hơn, cần hỏi bác sĩ hoặc người hành nghề y tế đủ chuyên môn.
- Nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm hoặc phân đổi màu, cần được bác sĩ đánh giá ngay.
- Người đã được chẩn đoán bệnh gan không nên dùng sản phẩm này để thay thế thuốc hoặc phác đồ được kê đơn.
Trong sử dụng ngắn hạn theo công dụng truyền thống, cần theo dõi:
- Mức độ đầy bụng, khó tiêu và thời gian tồn tại của triệu chứng.
- Buồn nôn, tiêu chảy, kích ứng dạ dày hoặc đau đầu.
- Phát ban, ngứa, nổi mề đay, khó thở hoặc triệu chứng dị ứng.
- Vàng da, thay đổi màu nước tiểu hoặc phân.
- Các triệu chứng mới xuất hiện sau khi phối hợp với thuốc khác.
Nếu bác sĩ sử dụng chế phẩm trong bối cảnh bệnh gan, việc theo dõi men gan, bilirubin, đông máu hoặc xét nghiệm khác phải dựa trên bệnh nền và phác đồ; không có một lịch xét nghiệm chuẩn áp dụng cho mọi sản phẩm kế sữa trong chuyên luận EMA.
Cảnh báo và lưu ý về Cardus Marianus
Chống chỉ định theo chuyên luận EMA:
- Quá mẫn với thành phần dược liệu.
- Quá mẫn với cây thuộc họ Asteraceae, còn gọi là Compositae.
Những người từng dị ứng với cỏ phấn hương, cúc, cúc vạn thọ hoặc các cây cùng họ có nguy cơ phản ứng dị ứng cao hơn và cần thận trọng.
Các tác dụng không mong muốn được EMA ghi nhận gồm:
- Khô miệng.
- Buồn nôn.
- Khó chịu hoặc kích ứng dạ dày.
- Tiêu chảy.
- Đau đầu.
- Viêm da.
- Mày đay.
- Phát ban.
- Ngứa.
NCCIH cũng ghi nhận đầy hơi, buồn nôn và chướng khí là những phản ứng tiêu hóa thường gặp khi dùng đường uống. Tần suất của các phản ứng trong chuyên luận EMA chưa xác định được.
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Phản vệ.
- Cơn hen hoặc co thắt đường thở do dị ứng.
- Phản ứng quá mẫn nặng.
Khi có khó thở, khò khè, sưng môi, lưỡi hoặc họng, choáng, ngất hoặc phát ban lan nhanh, cần ngừng sử dụng và được cấp cứu ngay.
- Không dùng sản phẩm kế sữa để trì hoãn việc khám khi có vàng da, đau vùng gan, nước tiểu sẫm, phân bạc màu, nôn kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Bệnh gan nghiêm trọng phải được bác sĩ loại trừ trước khi sử dụng theo công dụng truyền thống.
- Bằng chứng chưa đủ để coi silymarin là phương pháp điều trị viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc NASH.
- Người dị ứng với cây họ Asteraceae cần tránh hoặc được đánh giá chuyên môn.
- Không khuyến cáo cho người dưới 18 tuổi theo chuyên luận EMA do thiếu dữ liệu.
- Không khuyến cáo trong thai kỳ và thời kỳ cho con bú vì chưa xác lập độ an toàn.
- Chất lượng sản phẩm có thể không đồng nhất. NCCIH ghi nhận một số thực phẩm bổ sung có lượng silymarin khác nhãn hoặc nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh vật hay độc tố nấm mốc.
- Cao lỏng chứa ethanol cần được đánh giá theo lượng ethanol và cảnh báo trên nhãn.
EMA ghi nhận chưa có trường hợp quá liều được báo cáo đối với các chế phẩm trong chuyên luận.
Điều này không chứng minh liều rất cao là an toàn. Khi uống nhầm lượng lớn hoặc xuất hiện nôn, tiêu chảy nhiều, đau bụng, phát ban, khó thở hay rối loạn ý thức, cần liên hệ cơ sở y tế. Xử trí đặc hiệu được xác minh.
Không tự gây nôn và nên mang theo bao bì, nhãn sản phẩm cùng thông tin về lượng và thời điểm đã sử dụng.
Điều kiện nhiệt độ và thời hạn sử dụng sau mở nắp phụ thuộc từng dạng dược liệu và thuốc thành phẩm.
Cần bảo quản theo đúng nhãn được phê duyệt, trong bao bì gốc, tránh ẩm và để xa tầm tay trẻ em. Không sử dụng sản phẩm bị đổi màu, có mùi bất thường, viên bị ẩm hoặc đã quá hạn.
Đối tượng đặc biệt
Chuyên luận EMA không khuyến cáo sử dụng cho trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi vì thiếu dữ liệu đầy đủ.
Không có liều nhi khoa chung có thể áp dụng cho Carduus marianus hoặc silymarin. Không tự chia liều viên người lớn hoặc cho trẻ dùng sản phẩm với mục đích “giải độc gan”.
EMA áp dụng cùng nhóm liều tham khảo cho người lớn và người cao tuổi đối với các chế phẩm truyền thống được mô tả.
Tuy nhiên, người cao tuổi thường có nhiều bệnh nền và sử dụng nhiều thuốc; cần rà soát tương tác, chức năng gan, chức năng thận và nguy cơ dị ứng trước khi dùng. Không nên mặc nhiên áp dụng liều nếu sản phẩm không có cùng dạng cao, DER và dung môi chiết với chuyên luận EMA.
Độ an toàn trong thai kỳ chưa được xác lập. EMA không khuyến cáo sử dụng khi mang thai do thiếu dữ liệu đầy đủ.
NCCIH cũng ghi nhận có rất ít thông tin về độ an toàn của milk thistle trong thai kỳ. Người mang thai không nên tự sử dụng với mục đích bảo vệ gan, giảm nghén hoặc hỗ trợ chuyển hóa.
Độ an toàn khi cho con bú chưa được xác lập và EMA không khuyến cáo sử dụng do thiếu dữ liệu.
Milk thistle từng được sử dụng với mục đích tăng tiết sữa, nhưng NCCIH kết luận chưa rõ dược liệu có làm tăng lượng sữa hay không. Không nên trình bày tác dụng lợi sữa như một lợi ích đã được chứng minh hoặc tự dùng trong thời kỳ cho con bú.
Không có khuyến nghị hiệu chỉnh liều chung cho người suy gan áp dụng cho mọi chế phẩm Carduus marianus hoặc silymarin.
Chuyên luận EMA chỉ cho phép công dụng hỗ trợ chức năng gan sau khi bác sĩ đã loại trừ bệnh nghiêm trọng. Silymarin không được dùng để thay thế điều trị viêm gan, xơ gan, suy gan hoặc NASH; bằng chứng lâm sàng đối với các bệnh này còn mâu thuẫn hoặc hạn chế.
Dữ liệu về liều dùng và độ an toàn ở người đồng thời suy gan và suy thận.
Không nên tự sử dụng sản phẩm kế sữa trong nhóm này. Việc lựa chọn chế phẩm phải dựa trên chẩn đoán, chức năng cơ quan, thành phần tá dược và các thuốc đang dùng.
Chưa có nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của các chế phẩm Silybum marianum trong chuyên luận EMA đối với khả năng lái xe và vận hành máy.
Người xuất hiện đau đầu, phản ứng dị ứng hoặc triệu chứng bất thường không nên lái xe hay vận hành máy cho đến khi triệu chứng được đánh giá và hết hoàn toàn.
Tương tác thuốc của Cardus Marianus
Chuyên luận EMA ghi nhận chưa có tương tác thuốc được báo cáo đối với các chế phẩm truyền thống được mô tả. Điều này không đồng nghĩa tương tác đã được loại trừ cho mọi cao chiết, hàm lượng hoặc sản phẩm phối hợp.
Silymarin có biểu hiện ảnh hưởng đến enzyme chuyển hóa và chất vận chuyển trong các nghiên cứu trong ống nghiệm, nhưng bằng chứng về tương tác có ý nghĩa lâm sàng còn hạn chế. NCCIH khuyến cáo người đang dùng bất kỳ thuốc nào trao đổi với nhân viên y tế trước khi dùng milk thistle vì dược liệu có thể tương tác với thuốc.
Cần đặc biệt thận trọng khi đang dùng:
- Thuốc có khoảng điều trị hẹp.
- Nhiều thuốc được chuyển hóa qua gan.
- Thuốc điều trị bệnh gan hoặc ung thư.
- Thuốc hạ đường huyết.
- Thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.
Tương tác cụ thể phải được đánh giá theo đúng sản phẩm và toàn bộ danh sách thuốc; không nên tự ngừng hoặc thay đổi liều thuốc kê đơn.
Thắc mắc về hoạt chất Cardus Marianus
Tên viết đúng là Carduus marianus, với hai chữ “u” trong Carduus. Đây là tên đồng nghĩa thực vật của Silybum marianum, thường gọi là cây kế sữa hoặc milk thistle. Kew Plants of the World Online hiện chấp nhận Silybum marianum là tên chính.
Carduus marianus là tên cây, không phải một phân tử hoạt chất tinh khiết.
Không hoàn toàn giống nhau. Carduus marianus là tên cây; quả hoặc cao quả được dùng làm dược liệu. Silymarin là hỗn hợp flavonolignan có trong cao chiết và thường được dùng làm chỉ tiêu chuẩn hóa. Silibinin hoặc silybin là một thành phần chính của silymarin.
Vì vậy, 250 mg cao Carduus marianus không mặc nhiên tương đương 250 mg silymarin.
Chưa thể kết luận silymarin điều trị hiệu quả gan nhiễm mỡ, NASH hoặc viêm gan. NCCIH cho biết kết quả thử nghiệm ở các bệnh gan còn mâu thuẫn hoặc quá hạn chế; các nghiên cứu được tài trợ về viêm gan C và NASH không cho thấy lợi ích.
EMA đã đánh giá thêm dữ liệu đến năm 2023 nhưng không bổ sung chỉ định mới hoặc thay đổi chuyên luận. Người mắc bệnh gan cần tiếp tục phác đồ và theo dõi do bác sĩ chỉ định.
Chuyên luận EMA hướng dẫn trà từ quả cắt nhỏ, bột dược liệu và một số cao chiết được dùng trước bữa ăn. Tuy nhiên, hướng dẫn này chỉ áp dụng cho đúng dạng chế phẩm, DER và dung môi chiết được mô tả.
Đối với thuốc thành phẩm, cần tuân theo tờ hướng dẫn của sản phẩm vì hàm lượng cao và lượng silymarin có thể khác nhau. Không tự dùng lịch liều của một sản phẩm cho sản phẩm khác.
Có. Tác dụng phụ có thể gồm khô miệng, buồn nôn, đầy hơi, khó chịu dạ dày, tiêu chảy và đau đầu. Phản ứng dị ứng có thể biểu hiện bằng ngứa, phát ban, viêm da hoặc mày đay.
Phản vệ và cơn hen đã được báo cáo, dù chưa xác định được tần suất. Người dị ứng với cây họ Asteraceae như cỏ phấn hương, cúc hoặc cúc vạn thọ có nguy cơ cao hơn.

