Azacitidine

Azacitidine là hoạt chất chống ung thư thuộc nhóm chất ức chế chuyển hóa nucleosid, thường được dùng trong một số bệnh lý huyết học ác tính theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Hoạt chất này có dạng tiêm và dạng uống, nhưng hai dạng không được tự ý thay thế cho nhau vì chỉ định, liều dùng và dược động học khác nhau. Azacitidine tác động chủ yếu thông qua giảm methyl hóa DNA/RNA và gây độc tế bào trên các tế bào tạo máu bất thường. Đây là thuốc kê đơn, cần theo dõi công thức máu, chức năng gan, chức năng thận và các dấu hiệu nhiễm trùng, xuất huyết hoặc độc tính khác trong quá trình điều trị. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin y khoa tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. ([DailyMed][1])

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Azacitidine là gì?: Chất ức chế chuyển hóa nucleosid, tương tự cytidine, thuộc nhóm thuốc chống ung thư. ([DailyMed][1])
  • Mã ATC: L01BC07. ([FHI][2])
  • Đường dùng: Tiêm dưới da, truyền tĩnh mạch; một số chế phẩm là viên uống. ([DailyMed][1])
  • Chỉ định phụ thuộc chế phẩm/quốc gia: Dạng tiêm được dùng cho một số hội chứng loạn sản tủy, CMML, AML hoặc JMML tùy nhãn phê duyệt; dạng uống được dùng duy trì ở AML sau lui bệnh theo nhãn cụ thể. ([DailyMed][1])
  • Không tự thay thế dạng thuốc: Dạng uống và dạng tiêm không được thay thế cho nhau do khác chỉ định, liều và dược động học. ([DailyMed][3])
  • Theo dõi chính: Công thức máu, chức năng gan, chức năng thận, dấu hiệu nhiễm trùng, xuất huyết, hội chứng ly giải u và độc tính tiêu hóa. ([DailyMed][1])
  • Cảnh báo pháp lý/y khoa: Azacitidine là thuốc kê đơn; không tự mua, tự dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của chuyên gia y tế. ([European Medicines Agency (EMA)][4])

Hoạt chất Azacitidine là gì?

Azacitidine là thuốc chống ung thư kê đơn, thuộc nhóm chất ức chế chuyển hóa nucleosid. Hoạt chất này được sử dụng trong một số bệnh lý huyết học ác tính theo nhãn phê duyệt và phác đồ chuyên khoa, không dùng để tự điều trị. ([DailyMed][1])

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Azacitidine

INN Azacitidine; INN/common name: azacitidine. ([European Medicines Agency (EMA)][5])

CAS 320-67-2 Công thức C8H12N4O5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Azacitidine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Azacitidine; INN/common name: azacitidine. ([European Medicines Agency (EMA)][5])

Tên IUPAC

4-amino-1-[(2R,3R,4S,5R)-3,4-dihydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]-1,3,5-triazin-2-one

Tên hóa học khác

4-Amino-1-beta-D-ribofuranosyl-1,3,5-triazine-2(1H)-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

5-azacitidine; azacytidine; 4-amino-1-β-D-ribofuranosyl-s-triazin-2(1H)-one. ([DailyMed][1])

Tên viết tắt

AZA

Tên Latinh / tên dược điển

Azacitidinum

Tên USAN

azacitidine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

320-67-2

UNII

M801H13NRU

PubChem CID

9444

RxNorm CUI

1251

Công thức phân tử

C8H12N4O5

Dược động học của Azacitidine

Dược động học của Azacitidine khác nhau đáng kể giữa dạng tiêm và dạng uống. Dạng tiêm dưới da hấp thu nhanh; dạng uống có sinh khả dụng trung bình thấp hơn so với đường tiêm dưới da. Các nhãn thuốc chính thức nhấn mạnh không được thay thế dạng tiêm và dạng uống cho nhau. ([DailyMed][1])

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm dưới da, Azacitidine hấp thu nhanh, nồng độ đỉnh trong huyết tương ghi nhận khoảng 0,5 giờ sau dùng thuốc. Với viên uống, thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh khoảng 1 giờ. ([DailyMed][1])

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng của Azacitidine tiêm dưới da so với truyền tĩnh mạch khoảng 89%. Sinh khả dụng trung bình của Azacitidine đường uống khoảng 11% so với đường tiêm dưới da. ([DailyMed][1])

Giai đoạn II: Phân bố

Sau dùng tĩnh mạch, thể tích phân bố trung bình khoảng 76 ± 26 L. Với dạng uống, thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 881 L; tỷ lệ gắn protein huyết thanh in vitro khoảng 6–12%. ([DailyMed][1])

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Azacitidine không được chuyển hóa bởi các enzym cytochrome P450 trong nghiên cứu in vitro; hoạt chất trải qua thủy phân tự phát và khử amin qua cytidine deaminase. ([DailyMed][1])

Giai đoạn IV: Thải trừ

Với Azacitidine dạng tiêm, các nghiên cứu ghi nhận bài tiết qua nước tiểu là đường thải trừ chính của Azacitidine và chất chuyển hóa; sau dùng tĩnh mạch azacitidine đánh dấu phóng xạ, khoảng 85% liều phóng xạ được thải qua nước tiểu. Với dạng uống, dưới 2% liều được thu hồi dưới dạng không đổi trong nước tiểu. ([DailyMed][1])

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau tiêm dưới da, thời gian bán thải trung bình của Azacitidine khoảng 41 ± 8 phút; thời gian bán thải của tổng hoạt độ phóng xạ gồm Azacitidine và chất chuyển hóa khoảng 4 giờ. Với dạng uống, thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 0,5 giờ. ([DailyMed][1])

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trung bình sau tiêm dưới da khoảng 167 ± 49 L/giờ. Với viên uống, độ thanh thải biểu kiến trung bình khoảng 1240 L/giờ. ([DailyMed][1])

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận nặng có thể làm tăng phơi nhiễm Azacitidine sau dùng dưới da. Với dạng uống, tuổi, giới, cân nặng, suy gan nhẹ–vừa và suy thận nhẹ–vừa không có ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng trên dược động học theo nhãn FDA; ảnh hưởng của suy gan nặng và suy thận nặng với dạng uống được ghi nhận là chưa rõ trong nhãn. Bữa ăn giàu béo không ảnh hưởng AUC của dạng uống nhưng làm giảm Cmax khoảng 21%. ([DailyMed][1])

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Azacitidine

Azacitidine thuộc nhóm thuốc chống ung thư và điều hòa miễn dịch trong hệ ATC, phân nhóm antimetabolites/pyrimidine analogues, mã L01BC07. ([FHI][2])

Phần III: Cơ chế tác dụng

Azacitidine là chất tương tự cytidine, được đưa vào DNA và RNA sau khi vào tế bào. Trong tế bào ung thư, sự tích hợp vào DNA có thể ức chế DNA methyltransferase, làm giảm methyl hóa DNA và thay đổi biểu hiện gen; sự tích hợp vào RNA có thể ảnh hưởng RNA methyltransferase, độ ổn định RNA và tổng hợp protein. Dạng tiêm cũng được mô tả là gây giảm methyl hóa DNA và độc tính trực tiếp trên tế bào tạo máu bất thường trong tủy xương. ([DailyMed][3])

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng giảm methyl hóa DNA toàn bộ đã được ghi nhận trong một số bối cảnh điều trị, bao gồm ở bệnh nhi JMML dùng Azacitidine dạng tiêm và ở bệnh nhân AML dùng Azacitidine đường uống trong chu kỳ 14 ngày/28 ngày. ([DailyMed][1])

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Azacitidine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Azacitidine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Azacitidine

Azacitidine không được chuyển hóa bởi CYP trong nghiên cứu in vitro. Với Onureg, nhãn FDA ghi nhận Azacitidine không ức chế nhiều enzym CYP ở nồng độ có ý nghĩa lâm sàng, không cảm ứng CYP1A2, CYP2C19 hoặc CYP3A, và không phải cơ chất của P-gp; omeprazole làm tăng AUC của Azacitidine đường uống khoảng 19% nhưng không ảnh hưởng Cmax. Người bệnh vẫn cần thông báo toàn bộ thuốc, thực phẩm bổ sung và thuốc không kê đơn đang dùng cho bác sĩ/dược sĩ. ([DailyMed][1])

Thắc mắc về hoạt chất Azacitidine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *