Anthocyanidin là nhóm hợp chất flavonoid tạo màu đỏ, tím, xanh lam hoặc đen trong nhiều loại thực vật. Về mặt hóa học, anthocyanidin là phần aglycone, còn anthocyanin là dạng glycoside của anthocyanidin. Các anthocyanidin thường gặp gồm cyanidin, delphinidin, pelargonidin, peonidin, petunidin và malvidin. Dữ liệu hiện nay cho thấy nhóm hợp chất này chủ yếu được quan tâm trong dinh dưỡng, thực phẩm, sắc tố tự nhiên và nghiên cứu sinh học; chưa nên xem là thuốc điều trị bệnh. Một số nghiên cứu in vitro, trên động vật và thử nghiệm lâm sàng về anthocyanin/anthocyanidin gợi ý tiềm năng liên quan đến stress oxy hóa, viêm, chuyển hóa và sức khỏe tim mạch, nhưng không đủ để tự ý dùng thay thuốc. Người bệnh, phụ nữ có thai, đang cho con bú hoặc đang dùng thuốc cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng chế phẩm bổ sung.
Nội dung chính
- Anthocyanidin là gì?: Nhóm flavonoid/sắc tố thực vật; là aglycone của anthocyanin.
- Khác anthocyanin thế nào?: Anthocyanin là dạng glycoside của anthocyanidin; anthocyanin phổ biến hơn trong thực phẩm. PubChem mô tả anthocyanin là dẫn xuất glycoside của anthocyanidin.
- Các loại thường gặp: Cyanidin, delphinidin, pelargonidin, peonidin, petunidin, malvidin.
- Nguồn thực phẩm: Trái cây/quả mọng màu đỏ, tím, xanh; nho, lý chua, việt quất, rau củ màu tím.
- Có phải thuốc không?: Không nên xem Anthocyanidin là thuốc điều trị bệnh nếu không có sản phẩm thuốc được cơ quan quản lý phê duyệt cho chỉ định cụ thể.
- Bằng chứng sức khỏe: Có nghiên cứu tiền lâm sàng và một số thử nghiệm lâm sàng, nhưng nhiều claim sức khỏe chưa đủ bằng chứng nhân quả chắc chắn; EFSA từng kết luận chưa thiết lập quan hệ nhân quả cho một số claim về anthocyanin từ Ribes nigrum và thích nghi thị giác trong tối.
- Lưu ý an toàn: Thực phẩm giàu flavonoid nhìn chung không ghi nhận tác dụng bất lợi rõ ràng; chế phẩm bổ sung liều cao có thể có nguy cơ tương tác thuốc.
Hoạt chất Anthocyanidin là gì?
Anthocyanidin là nhóm hợp chất flavonoid tạo màu trong thực vật, đồng thời là phần aglycone của anthocyanin. Đây là hợp chất sinh học tự nhiên được nghiên cứu trong dinh dưỡng và sinh học tế bào, không nên tự hiểu là thuốc điều trị bệnh.
Anthocyanidin
INN Anthocyanidin. INN
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Anthocyanidin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Anthocyanidin. INN |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Anthocyanidins; aglycones of anthocyanins; flavylium-based plant pigments. Các tên của từng anthocyanidin phổ biến gồm cyanidin, delphinidin, pelargonidin, peonidin, petunidin và malvidin. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | Không áp dụng |
Dược động học của Anthocyanidin
Dữ liệu dược động học riêng cho Anthocyanidin tinh khiết ở người còn hạn chế; phần lớn dữ liệu được công bố liên quan đến anthocyanin trong thực phẩm/chiết xuất. Anthocyanin được ghi nhận có sinh khả dụng thấp, được chuyển hóa nhanh và hiện diện trong huyết tương/nước tiểu chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa.
Giai đoạn I: Hấp thu
Anthocyanin có thể được hấp thu và phát hiện trong huyết thanh/nước tiểu, nhưng chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa. Cơ chế hấp thu, chuyển hóa và thải trừ còn phức tạp và chưa được thống nhất hoàn toàn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của anthocyanin/anthocyanidin qua đường ăn uống nhìn chung thấp. Một tổng quan về dược động học anthocyanin ghi nhận nhiều nghiên cứu thu hồi dưới 1% liều anthocyanin đã ăn vào. Dữ liệu định lượng riêng cho Anthocyanidin đơn chất. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu phân bố mô ở người cho Anthocyanidin đơn chất.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Anthocyanin/anthocyanidin được chuyển hóa mạnh, bao gồm tạo các dẫn xuất liên hợp và các chất chuyển hóa nhỏ hơn; hệ vi sinh đường ruột cũng có thể tham gia chuyển hóa. Một tổng quan ghi nhận anthocyanin trong huyết thanh/nước tiểu người chủ yếu ở dạng chất chuyển hóa.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các chất chuyển hóa của anthocyanin/anthocyanidin có thể được thải qua nước tiểu. Dữ liệu thải trừ định lượng riêng cho Anthocyanidin đơn chất.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm cấu trúc từng anthocyanidin, dạng glycoside/acyl hóa, ma trận thực phẩm, pH, chế biến, hệ vi sinh đường ruột và tình trạng sức khỏe đường tiêu hóa. Tính ổn định của sắc tố anthocyanin bị ảnh hưởng bởi pH, ánh sáng, nhiệt độ và cấu trúc.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Anthocyanidin
Không có nhóm dược lý điều trị được phê duyệt rõ ràng như thuốc. Về khoa học dinh dưỡng, Anthocyanidin thuộc nhóm flavonoid/polyphenol; Linus Pauling Institute xếp anthocyanidins là một phân nhóm trong flavonoid.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Trong nghiên cứu tiền lâm sàng, anthocyanidin/anthocyanin được khảo sát liên quan đến hoạt tính chống oxy hóa in vitro, điều hòa tín hiệu viêm, cyclooxygenase, MAPK và cytokine. Tuy nhiên, tác dụng trong ống nghiệm không đồng nghĩa chắc chắn với hiệu quả lâm sàng ở người.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học theo nghĩa thuốc điều trị. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu mô tả tác động sinh học tiềm năng của anthocyanin/anthocyanidin trên stress oxy hóa, viêm và một số chỉ dấu chuyển hóa; bằng chứng lâm sàng còn phụ thuộc loại chiết xuất, liều, quần thể nghiên cứu và tiêu chí đánh giá.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Anthocyanidin
Chưa có chỉ định điều trị bệnh được xác nhận cho Anthocyanidin như một hoạt chất thuốc trong các nguồn tham khảo đã tra cứu. Nếu có trong thực phẩm hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, chỉ được trình bày theo công dụng đã được công bố/phê duyệt, không được thể hiện như thuốc chữa bệnh.
Anthocyanidin/anthocyanin đang được nghiên cứu trong các lĩnh vực như stress oxy hóa, viêm, chuyển hóa, tim mạch, thị giác, thần kinh và bệnh không lây nhiễm. Một bài tổng quan năm 2017 mô tả các dữ liệu từ nuôi cấy tế bào, động vật và thử nghiệm lâm sàng, nhưng đây không phải là bằng chứng để tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có liều điều trị chuẩn cho Anthocyanidin như thuốc. Một số nghiên cứu dùng anthocyanin ở các liều khác nhau, ví dụ Linus Pauling Institute đề cập nghiên cứu 320 mg/ngày anthocyanin trong 24 tuần ở bệnh nhân đái tháo đường, nhưng đây là dữ liệu nghiên cứu, không phải khuyến cáo tự dùng. Với thực phẩm bổ sung, cần dùng theo nhãn sản phẩm đã được công bố hợp pháp và hỏi ý kiến bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh nền, đang dùng thuốc, mang thai hoặc cho con bú.
Ưu tiên tiếp nhận anthocyanidin/anthocyanin qua chế độ ăn đa dạng với trái cây, rau củ màu đỏ, tím, xanh. Không tự ý dùng chế phẩm cô đặc liều cao để điều trị bệnh, giảm nguy cơ bệnh hoặc thay thế thuốc. Hàm lượng hoạt chất trong các chiết xuất bổ sung có thể khác nhau đáng kể giữa sản phẩm.
Nếu chỉ dùng qua thực phẩm thông thường, thường không cần theo dõi y khoa riêng. Nếu dùng chế phẩm bổ sung, nên theo dõi triệu chứng tiêu hóa, dị ứng, dấu hiệu chảy máu bất thường nếu đang dùng thuốc chống đông/chống kết tập tiểu cầu, và báo cho bác sĩ/dược sĩ về tất cả thuốc, thực phẩm bổ sung đang dùng.
Cảnh báo và lưu ý về Anthocyanidin
Chống chỉ định chính thức cho Anthocyanidin như thuốc. Nên tránh dùng chế phẩm bổ sung nếu từng dị ứng với thành phần sản phẩm. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc điều trị ung thư, thuốc tim mạch hoặc thuốc có khoảng điều trị hẹp cần hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi dùng.
Chưa ghi nhận tác dụng bất lợi rõ ràng liên quan đến lượng flavonoid cao từ thực phẩm thực vật; điều này có thể liên quan đến sinh khả dụng thấp, chuyển hóa và thải trừ nhanh. Tuy nhiên, an toàn của chế phẩm bổ sung liều cao không thể suy ra hoàn toàn từ thực phẩm tự nhiên.
. Cần ngừng dùng chế phẩm bổ sung và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện phản ứng dị ứng, khó thở, phù mặt/môi/lưỡi, nổi mề đay lan rộng, chảy máu bất thường hoặc triệu chứng nghiêm trọng khác.
Không dùng Anthocyanidin/anthocyanin để tự điều trị ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh mắt, bệnh thần kinh hoặc bệnh mạn tính khác. EFSA từng kết luận chưa thiết lập được quan hệ nhân quả cho một số claim sức khỏe liên quan anthocyanin từ lý chua đen và cải thiện thích nghi thị giác trong tối; vì vậy cần tránh diễn đạt theo hướng cam kết cải thiện thị lực hoặc điều trị bệnh.
Dữ liệu quá liều Anthocyanidin đơn chất. Nếu dùng quá liều chế phẩm bổ sung hoặc có triệu chứng bất thường, cần ngừng dùng và liên hệ bác sĩ, dược sĩ hoặc cơ sở y tế, đồng thời mang theo nhãn sản phẩm để được đánh giá.
Bảo quản theo nhãn sản phẩm cụ thể. Với anthocyanin/anthocyanidin trong thực phẩm hoặc chiết xuất, cần lưu ý sắc tố có thể bị ảnh hưởng bởi pH, ánh sáng, nhiệt độ và cấu trúc phân tử.
Đối tượng đặc biệt
Dữ liệu an toàn và liều dùng cho trẻ em với chế phẩm bổ sung Anthocyanidin. Trẻ em có thể tiếp nhận anthocyanin qua thực phẩm phù hợp lứa tuổi, nhưng không tự ý dùng chế phẩm cô đặc cho trẻ nếu chưa hỏi bác sĩ/dược sĩ.
Người cao tuổi thường có nguy cơ dùng nhiều thuốc cùng lúc. Cần thận trọng với chế phẩm bổ sung giàu anthocyanidin/anthocyanin nếu đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu, thuốc tim mạch, thuốc ung thư hoặc thuốc có khoảng điều trị hẹp.
An toàn của flavonoid dạng bổ sung trong thai kỳ chưa được thiết lập theo Linus Pauling Institute. Phụ nữ mang thai nên ưu tiên thực phẩm tự nhiên trong chế độ ăn cân bằng và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng chế phẩm bổ sung.
An toàn của flavonoid dạng bổ sung trong thời kỳ cho con bú chưa được thiết lập. Phụ nữ đang cho con bú không nên tự ý dùng chế phẩm cô đặc nếu chưa có tư vấn của bác sĩ/dược sĩ.
Dữ liệu riêng cho bệnh nhân suy gan dùng Anthocyanidin bổ sung. Người có bệnh gan nên hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ chế phẩm bổ sung nào, đặc biệt sản phẩm có nhiều thành phần hoặc chiết xuất cô đặc.
Dữ liệu riêng cho bệnh nhân suy thận dùng Anthocyanidin bổ sung. Người bệnh thận cần thận trọng với chế phẩm bổ sung do nguy cơ tích lũy thành phần không mong muốn hoặc tương tác với thuốc điều trị nền.
Dữ liệu về ảnh hưởng của Anthocyanidin lên khả năng lái xe/vận hành máy móc. Nếu dùng chế phẩm bổ sung và có chóng mặt, dị ứng, khó chịu tiêu hóa hoặc triệu chứng bất thường, nên tránh lái xe/vận hành máy và liên hệ nhân viên y tế.
Tương tác thuốc của Anthocyanidin
Dữ liệu tương tác lâm sàng riêng cho Anthocyanidin còn hạn chế. Về mặt lý thuyết, lượng flavonoid rất cao hoặc dạng bổ sung có thể ảnh hưởng đến các protein vận chuyển thuốc như P-glycoprotein, BCRP và MRP; Linus Pauling Institute lưu ý nhiều anthocyanin và anthocyanidin đã được xác định là chất ức chế vận chuyển qua BCRP trong các mô hình nghiên cứu. Lượng flavonoid cao, đặc biệt từ chế phẩm bổ sung, có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu như warfarin, heparin, enoxaparin, clopidogrel, aspirin hoặc NSAID.
Thắc mắc về hoạt chất Anthocyanidin
Anthocyanidin là nhóm flavonoid tạo sắc tố trong thực vật và là phần aglycone của anthocyanin. Anthocyanin là dạng glycoside thường gặp hơn trong thực phẩm có màu đỏ, tím, xanh hoặc đen.
Anthocyanidin là phần không gắn đường, còn anthocyanin là dạng glycoside của anthocyanidin. Trong thực phẩm, anthocyanin phổ biến hơn và góp phần tạo màu cho quả mọng, nho, lý chua, rau củ tím.
Không nên xem Anthocyanidin là thuốc chữa bệnh. Dù có nhiều nghiên cứu về hoạt tính sinh học, một số claim sức khỏe về anthocyanin chưa được thiết lập quan hệ nhân quả chắc chắn. Người bệnh không tự ý dùng để thay thuốc hoặc trì hoãn điều trị.
Anthocyanidin thường hiện diện dưới dạng anthocyanin trong quả mọng, nho, lý chua, một số trái cây nhiệt đới, rau lá hoặc củ màu đỏ đến tím xanh. Hàm lượng thay đổi theo giống cây, độ chín, cách trồng, bảo quản và chế biến.
Không thể kết luận an toàn tuyệt đối. Flavonoid từ thực phẩm thực vật chưa ghi nhận tác dụng bất lợi rõ ràng, nhưng chế phẩm bổ sung có hàm lượng thay đổi và có thể tương tác thuốc, nhất là thuốc chống đông/chống kết tập tiểu cầu. Cần hỏi bác sĩ/dược sĩ nếu đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền.

