Artesunat

Artesunat là dẫn xuất bán tổng hợp của artemisinin, thuộc nhóm thuốc chống sốt rét. Dạng tiêm tĩnh mạch được FDA và EMA ghi nhận cho điều trị ban đầu sốt rét nặng ở người lớn và trẻ em, sau đó cần hoàn tất bằng một phác đồ thuốc sốt rét đường uống phù hợp khi người bệnh có thể dùng đường uống. Artesunat tác dụng nhanh lên ký sinh trùng sốt rét giai đoạn trong máu, nhưng không diệt thể ngủ ở gan của Plasmodium vivax hoặc Plasmodium ovale. Thuốc có nguy cơ phản ứng quá mẫn, phản vệ và tán huyết muộn sau điều trị, vì vậy người bệnh cần được theo dõi bởi nhân viên y tế. Nội dung này chỉ cung cấp thông tin y khoa trung lập, không khuyến khích tự ý mua hoặc tự sử dụng Artesunat.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 08/07/2026

Nội dung chính

  • Artesunate là thuốc chống sốt rét thuộc nhóm dẫn xuất artemisinin.
  • Dạng tiêm được dùng trong điều trị ban đầu sốt rét nặng theo chỉ định y tế.
  • Không tự dùng thuốc sốt rét hoặc tự ngừng điều trị khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
  • Cần theo dõi thiếu máu tan máu muộn, phản ứng dị ứng và diễn tiến bệnh.
  • Báo bác sĩ về thai kỳ, thuốc đang dùng, bệnh gan thận hoặc tiền sử dị ứng thuốc.

Hoạt chất Artesunat là gì?

Artesunat là hoạt chất chống sốt rét thuộc nhóm dẫn xuất artemisinin. Dạng tiêm tĩnh mạch được dùng trong điều trị ban đầu sốt rét nặng ở người lớn và trẻ em, sau đó cần điều trị tiếp nối bằng phác đồ thuốc sốt rét đường uống phù hợp khi có thể.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Artesunat

INN Artesunate

CAS 88495-63-0 Công thức C19H28O8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Artesunat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Artesunate

Tên IUPAC

4-oxo-4-[[(1R,4S,5R,8S,9R,10S,12R,13R)-1,5,9-trimethyl-11,14,15,16-tetraoxatetracyclo[10.3.1.0^{4,13}.0^{8,13}]hexadecan-10-yl]oxy]butanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Artesunic acid; artesunato; artesunate; AS; SM-804; muối natri artesunat trong một số chế phẩm theo từng nhãn.

Tên viết tắt

AS

Tên Latinh / tên dược điển

artesunatum

Tên USAN

artesunate

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

88495-63-0

UNII

60W3249T9M

PubChem CID

6917864

RxNorm CUI

18346

Công thức phân tử

C19H28O8

Dược động học của Artesunat

Sau khi dùng đường tĩnh mạch, artesunat được chuyển nhanh thành chất chuyển hóa có hoạt tính dihydroartemisinin (DHA) nhờ esterase trong máu. Dữ liệu dược động học định lượng trong nhãn FDA được báo cáo trên bệnh nhân sốt rét nặng sau nhiều liều 2,4 mg/kg.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dạng FDA/EMA là thuốc tiêm tĩnh mạch, nên không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa như thuốc uống. Sau tiêm tĩnh mạch, artesunat được chuyển hóa nhanh thành DHA.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Với đường tiêm tĩnh mạch, thuốc đi trực tiếp vào tuần hoàn. Sinh khả dụng tuyệt đối của các dạng không tiêm theo nguồn nhãn chính thức cho Artesunat. Nhãn FDA lưu ý sinh khả dụng đường uống dự kiến thấp hơn so với đường tĩnh mạch.

Giai đoạn II: Phân bố

Theo nhãn FDA, thể tích phân bố trung vị của artesunat trong một nhóm bệnh nhân sốt rét nặng là 68,5 L và của DHA là 59,7 L; tỷ lệ gắn protein khoảng 93%. Các giá trị có thể thay đổi theo bệnh cảnh và đối tượng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Artesunat được chuyển nhanh thành DHA bởi esterase trong máu. DHA tiếp tục được chuyển hóa chủ yếu qua glucuronid hóa; nhãn FDA ghi nhận DHA là cơ chất của UGT1A9 hoặc UGT2B7.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Nhãn FDA ghi nhận dữ liệu thải trừ qua nước tiểu của artesunat và DHA là chưa rõ/unknown trong bảng dược động học. Vì vậy thông tin định lượng chắc chắn về tỷ lệ thải trừ qua từng đường.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Theo nhãn FDA, độ thanh thải trung vị được báo cáo là 180 L/giờ đối với artesunat và 32,3 L/giờ đối với DHA trong nhóm bệnh nhân sốt rét nặng được khảo sát. Đây là dữ liệu tham khảo, không dùng để tự điều chỉnh liều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Theo nhãn FDA, độ thanh thải trung vị được báo cáo là 180 L/giờ đối với artesunat và 32,3 L/giờ đối với DHA trong nhóm bệnh nhân sốt rét nặng được khảo sát. Đây là dữ liệu tham khảo, không dùng để tự điều chỉnh liều.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Yếu tố có thể ảnh hưởng gồm tuổi nhỏ do sự trưởng thành của đường thải trừ UGT, thai kỳ, tình trạng sốt rét nặng, thuốc ảnh hưởng UGT, và thuốc kháng retrovirus như nevirapine hoặc ritonavir. Ý nghĩa lâm sàng cần được bác sĩ đánh giá theo từng người bệnh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Artesunat

Artesunat thuộc nhóm antiprotozoals/antimalarials, phân nhóm artemisinin và dẫn xuất. Theo ATC, Artesunate có mã P01BE03.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Artesunat chuyển hóa nhanh thành DHA. Artesunat và DHA có cầu endoperoxide được hoạt hóa bởi sắt trong heme, tạo stress oxy hóa, ức chế tổng hợp protein và acid nucleic, gây biến đổi siêu cấu trúc và làm giảm tăng trưởng/sống sót của ký sinh trùng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Artesunat và DHA có hoạt tính trên các thể vô tính trong máu của Plasmodium và một số giao bào; không có hoạt tính trên thể ngủ ở gan của P. vivax và P. ovale. Nhãn FDA ghi nhận phơi nhiễm-đáp ứng và diễn tiến đáp ứng dược lực học chưa được xác định đầy đủ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Artesunat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Artesunat

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Artesunat

Ritonavir, nevirapine hoặc các thuốc cảm ứng UGT mạnh như rifampicin, carbamazepine, phenytoin có thể làm giảm phơi nhiễm DHA và giảm hiệu quả chống sốt rét; cần theo dõi nếu phối hợp. Thuốc ức chế UGT mạnh như axitinib, vandetanib, imatinib hoặc diclofenac có thể làm tăng phơi nhiễm DHA và tăng nguy cơ phản ứng bất lợi. Không tự ý phối hợp thuốc.

Thắc mắc về hoạt chất Artesunat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *