Apronalide là hoạt chất an thần–gây ngủ cũ, còn được biết với tên apronal hoặc allylisopropylacetylurea. Hoạt chất này được xếp trong nhóm thuốc ngủ và an thần khác, mã ATC N05CM12. Một số nguồn dược học mô tả Apronalide là chất tương tự barbiturate dạng mạch hở và từng được dùng với tên thương mại Sedormid. Tuy nhiên, dữ liệu an toàn ghi nhận nguy cơ nghiêm trọng như ban xuất huyết giảm tiểu cầu, khiến hoạt chất này không còn được sử dụng lâm sàng ở nhiều quốc gia. Tại Nhật Bản, allylisopropylacetylurea vẫn có thể xuất hiện trong một số thuốc giảm đau–hạ sốt phối hợp, ví dụ phối hợp với ibuprofen và caffeine. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin y khoa trung lập, không khuyến khích tự ý mua, dùng hoặc nhập khẩu thuốc chứa Apronalide.
Nội dung chính
- Apronalide là hoạt chất an thần/gây ngủ cũ, không phải lựa chọn thông dụng hiện nay.
- Một số nguồn ghi nhận thuốc đã bị rút hoặc hạn chế ở nhiều nơi vì lo ngại an toàn.
- Không tự dùng sản phẩm chứa Apronalide hoặc mua qua nguồn không kiểm soát.
- Rủi ro có thể gồm ức chế thần kinh trung ương và phản ứng huyết học nghiêm trọng.
- Cần bác sĩ/dược sĩ đánh giá nếu gặp tài liệu hoặc sản phẩm chứa hoạt chất này.
Hoạt chất Apronalide là gì?
Apronalide là hoạt chất an thần–gây ngủ cũ, còn gọi là apronal hoặc allylisopropylacetylurea. Hoạt chất này từng được dùng dưới tên thương mại Sedormid nhưng đã bị rút khỏi sử dụng lâm sàng ở nhiều nơi do nguy cơ tác dụng bất lợi nghiêm trọng.
Apronalide
INN Apronalide; allylisopropylacetylurea.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Apronalide |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Apronalide; allylisopropylacetylurea. |
| Tên IUPAC | N-carbamoyl-2-propan-2-ylpent-4-enamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | apronal |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 528-92-7 |
|---|---|
| UNII | V18J24E25E |
| PubChem CID | 10715 |
| Công thức phân tử | C9H16N2O2 |
Dược động học của Apronalide
Dữ liệu dược động học lâm sàng hiện đại, đầy đủ và có nguồn nhãn thuốc chính thức cho Apronalide đơn chất.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Apronalide
Apronalide thuộc nhóm N05C “hypnotics and sedatives”, phân nhóm N05CM “other hypnotics and sedatives”, mã N05CM12 theo ATC.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế tác dụng phân tử chi tiết có nguồn nhãn thuốc/SmPC hiện đại. Một số cơ sở dữ liệu mô tả Apronalide là chất tương tự barbiturate dạng mạch hở và có hiệu lực an thần–gây ngủ, nhưng không nên suy diễn cơ chế cụ thể nếu không có nguồn dược lý đầy đủ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
KEGG ghi hiệu lực của allylisopropylacetylurea là “sedative-hypnotic”. NCATS/Inxight Drugs mô tả Apronalide từng được dùng như thuốc an thần và gây ngủ. Mức độ, thời gian tác dụng và quan hệ liều–đáp ứng từ nguồn lâm sàng hiện đại.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Apronalide
Với Apronalide đơn chất, chỉ định được phê duyệt theo nhãn thuốc hiện đại tại Việt Nam/FDA/EMA. Trong dữ liệu hiện có, hoạt chất này từng được dùng như thuốc an thần–gây ngủ; tại Nhật Bản, allylisopropylacetylurea xuất hiện như thành phần phối hợp trong một số thuốc giảm đau–hạ sốt, nhưng chỉ định khi đó là của toàn bộ chế phẩm phối hợp, không phải của Apronalide đơn chất.
Ứng dụng nghiên cứu hoặc ngoài chỉ định có bằng chứng lâm sàng đủ tin cậy.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dùng Apronalide đơn chất theo nhãn thuốc chính thức hiện đại. Chỉ số DDD của WHO ATC/DDD cho apronal là 0,25 g đường uống, nhưng DDD là đơn vị kỹ thuật dùng trong thống kê tiêu thụ thuốc, không phải khuyến cáo liều điều trị cá nhân. Một số chế phẩm phối hợp tại Nhật có chứa allylisopropylacetylurea 60 mg mỗi liều 2 viên, nhưng đây là thông tin sản phẩm phối hợp và không dùng để tự tính liều Apronalide.
Không tự ý sử dụng Apronalide hoặc thuốc nhập khẩu có chứa Apronalide nếu không được bác sĩ/dược sĩ tư vấn và không được cơ quan quản lý tại nơi sử dụng cho phép. Với các sản phẩm EVE chứa allylisopropylacetylurea, TGA cảnh báo người tiêu dùng tại Úc không dùng vì sản phẩm không được đăng ký và hoạt chất bị cấm bán, cung ứng, sử dụng tại Úc.
Nếu người bệnh đã dùng thuốc có chứa allylisopropylacetylurea và xuất hiện buồn ngủ quá mức, chóng mặt, phát ban, bầm tím, chảy máu cam, chảy máu nướu, khó thở, hồi hộp, mệt bất thường hoặc dấu hiệu dị ứng, cần ngừng dùng thuốc và liên hệ bác sĩ/dược sĩ. Các triệu chứng như bầm tím, xuất huyết, chảy máu khó cầm và các bất thường huyết học nghiêm trọng được liệt kê trong tờ thông tin sản phẩm phối hợp EVE.
Cảnh báo và lưu ý về Apronalide
Chống chỉ định cụ thể cho Apronalide đơn chất theo nhãn thuốc chính thức hiện đại. Trong tờ thông tin sản phẩm EVE A chứa allylisopropylacetylurea phối hợp ibuprofen và caffeine, các nhóm không được dùng gồm người từng dị ứng với thuốc/thành phần, người từng bị hen sau khi dùng thuốc giảm đau–hạ sốt hoặc thuốc cảm, trẻ dưới 15 tuổi và phụ nữ trong vòng 12 tuần trước ngày dự sinh. Đây là thông tin của chế phẩm phối hợp, không thể quy hoàn toàn cho Apronalide đơn chất.
Tác dụng không mong muốn đặc hiệu của Apronalide đơn chất từ nhãn thuốc hiện đại. Trong chế phẩm phối hợp EVE, các phản ứng được liệt kê gồm phát ban, đỏ da, ngứa, bầm tím/purpura, buồn nôn, nôn, khó chịu dạ dày, đau bụng, tiêu chảy, phân máu, chóng mặt, hồi hộp, khó thở, nhìn mờ, ù tai, phù, chảy máu cam, chảy máu nướu và buồn ngủ. Do đây là thuốc phối hợp, không thể khẳng định tất cả phản ứng này do riêng Apronalide.
Nguy cơ nổi bật được ghi nhận với Apronalide là ban xuất huyết giảm tiểu cầu/thrombocytopenic purpura; NCATS/Inxight Drugs ghi nhận phát hiện từ năm 1934 rằng thuốc có thể gây tình trạng này. Tờ thông tin chế phẩm phối hợp EVE cũng liệt kê các phản ứng hiếm nhưng nghiêm trọng như sốc phản vệ, Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, rối loạn gan, rối loạn thận, viêm màng não vô khuẩn, hen, thiếu máu bất sản và mất bạch cầu hạt.
Cần đặc biệt thận trọng vì Apronalide từng bị rút khỏi sử dụng lâm sàng ở nhiều nơi do tác dụng phụ nguy hiểm và bị TGA Úc cấm bán, cung ứng, sử dụng. Không nên tự ý dùng thuốc chứa hoạt chất này, nhất là thuốc mua từ website hoặc hàng xách tay không được kiểm soát chất lượng.
Thông tin quá liều đặc hiệu của Apronalide từ nhãn thuốc chính thức hiện đại. Nếu nghi ngờ quá liều thuốc chứa Apronalide hoặc xuất hiện buồn ngủ sâu, rối loạn ý thức, khó thở, co giật, chảy máu bất thường hoặc phản ứng dị ứng, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế hoặc liên hệ trung tâm chống độc theo hướng dẫn địa phương. Không tự xử trí tại nhà.
Điều kiện bảo quản cho Apronalide đơn chất. Với một tờ thông tin sản phẩm phối hợp EVE, thuốc được khuyến cáo bảo quản nơi khô, mát, tránh ánh sáng trực tiếp, tránh xa tầm tay trẻ em, không chuyển sang bao bì khác và không dùng sau hạn dùng.
Đối tượng đặc biệt
Dữ liệu an toàn của Apronalide đơn chất ở trẻ em. Các chế phẩm EVE chứa allylisopropylacetylurea được trích dẫn không dùng cho trẻ dưới 15 tuổi.
Dữ liệu riêng cho Apronalide đơn chất ở người cao tuổi. Tờ thông tin sản phẩm phối hợp EVE khuyến cáo người cao tuổi nên hỏi bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ hoặc nhân viên bán thuốc được đăng ký trước khi dùng.
Dữ liệu an toàn của Apronalide đơn chất ở phụ nữ có thai. Với sản phẩm phối hợp EVE, phụ nữ trong vòng 12 tuần trước ngày dự sinh không được dùng; phụ nữ đang mang thai hoặc có thể mang thai nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng.
Dữ liệu bài tiết qua sữa mẹ và an toàn của Apronalide đơn chất ở phụ nữ cho con bú. Với sản phẩm phối hợp EVE, phụ nữ đang cho con bú được khuyến cáo hỏi ý kiến bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ hoặc nhân viên bán thuốc được đăng ký trước khi dùng.
Dữ liệu an toàn/dược động học của Apronalide đơn chất ở bệnh nhân suy gan. Với sản phẩm phối hợp EVE, người được chẩn đoán bệnh gan cần hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng.
Người dùng thuốc phối hợp chứa allylisopropylacetylurea không nên lái xe hoặc vận hành máy móc sau khi dùng vì có thể buồn ngủ. Đây là cảnh báo trong tờ thông tin sản phẩm phối hợp EVE.
Tương tác thuốc của Apronalide
Tương tác đặc hiệu của Apronalide đơn chất từ nguồn nhãn thuốc chính thức. Với sản phẩm phối hợp chứa allylisopropylacetylurea, tờ thông tin EVE A khuyến cáo không dùng cùng thuốc giảm đau–hạ sốt khác, thuốc cảm, thuốc an thần hoặc thuốc chống say tàu xe; đồng thời không uống rượu trước hoặc sau khi dùng do nguy cơ bất lợi và buồn ngủ.
Thắc mắc về hoạt chất Apronalide
Apronalide là hoạt chất an thần–gây ngủ cũ, còn gọi là apronal hoặc allylisopropylacetylurea. Hoạt chất này thuộc nhóm thuốc ngủ và an thần khác, mã ATC N05CM12.
Apronalide từng được dùng như thuốc an thần/gây ngủ nhưng đã bị rút khỏi sử dụng lâm sàng ở nhiều nơi do tác dụng phụ nguy hiểm. Một số nguồn ghi nhận hoạt chất này vẫn xuất hiện trong thuốc phối hợp tại Nhật Bản, ví dụ phối hợp với ibuprofen và caffeine trong một số thuốc giảm đau–hạ sốt.
Apronalide cần thận trọng vì đã có ghi nhận liên quan đến ban xuất huyết giảm tiểu cầu/thrombocytopenic purpura và nhiều nước không còn sử dụng lâm sàng. TGA Úc cũng cảnh báo không dùng sản phẩm EVE chứa allylisopropylacetylurea vì nguy cơ sức khỏe đáng kể.
Một số sản phẩm EVE được ghi nhận có chứa allylisopropylacetylurea, tên khác của Apronalide. Ví dụ, tờ thông tin EVE A và EVE Quick for Headache DX ghi thành phần allylisopropylacetylurea 60 mg trong mỗi liều 2 viên. Người dùng không nên tự ý nhập hoặc dùng nếu sản phẩm không được phép lưu hành tại nơi sử dụng.
Không nên tự dùng Apronalide để ngủ hoặc giảm đau. Hoạt chất này có nguy cơ an toàn đáng chú ý, tình trạng lưu hành khác nhau giữa các quốc gia, và ở một số nơi như Úc bị cấm bán, cung ứng, sử dụng. Nếu đang gặp mất ngủ, đau hoặc sốt, người bệnh nên hỏi bác sĩ/dược sĩ để chọn phương án phù hợp và an toàn hơn theo tình trạng cá nhân.

