Ampicillin

Ampicillin là kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm aminopenicillin, được dùng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn còn nhạy cảm. Hoạt chất này không có tác dụng với nhiễm virus như cảm lạnh thông thường và không nên dùng khi không có bằng chứng hoặc nghi ngờ hợp lý về nhiễm khuẩn. Theo nhãn thuốc chính thức, ampicillin có tác dụng diệt khuẩn bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn; thuốc bị bất hoạt bởi beta-lactamase nên không phù hợp với các chủng sinh penicillinase nếu dùng đơn độc. Việc dùng Ampicillin cần theo đơn và hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, người suy thận, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú. Bài viết này cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Ampicillin là gì?: Kháng sinh aminopenicillin, thuộc nhóm beta-lactam.
  • Dùng để làm gì?: Điều trị một số nhiễm khuẩn nhạy cảm như nhiễm khuẩn hô hấp, tiết niệu - sinh dục, tiêu hóa, viêm màng não trong các chỉ định được phê duyệt theo dạng dùng.
  • Có dùng cho cảm cúm không?: Không. Nhãn thuốc nêu kháng sinh như ampicillin không điều trị nhiễm virus như cảm lạnh.
  • Có tự mua, tự dùng được không?: Không nên. Ampicillin là thuốc kê đơn trong nhãn DailyMed; việc kê đơn tại Việt Nam cần phù hợp tờ hướng dẫn sử dụng được Bộ Y tế phê duyệt, hướng dẫn điều trị hoặc Dược thư quốc gia hiện hành.
  • Lưu ý quan trọng nhất?: Nguy cơ dị ứng nặng, phản ứng da nặng, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, tương tác thuốc và cần chỉnh liều/giãn khoảng cách dùng ở suy thận theo đánh giá chuyên môn.

Hoạt chất Ampicillin là gì?

Ampicillin là kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm aminopenicillin, có tác dụng diệt khuẩn trên vi khuẩn nhạy cảm bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ampicillin

INN Ampicillin. WHO Essential Medicines ghi INN là Ampicillin

CAS 69-53-4 Công thức C16H19N3O4S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ampicillin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ampicillin. WHO Essential Medicines ghi INN là Ampicillin

Tên IUPAC

(2S,5R,6R)-6-[[(2R)-2-amino-2-phenylacetyl]amino]-3,3-dimethyl-7-oxo-4-thia-1-azabicyclo[3.2.0]heptane-2-carboxylic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ampicillin trihydrate; ampicillin sodium; ampicillinum; ampicilline; ABPC; AP. Tình trạng sử dụng từng tên trong hồ sơ đăng ký thuốc tại Việt Nam.

Tên viết tắt

AMP

Tên Latinh / tên dược điển

Ampicillinum

Tên USAN

ampicillin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

69-53-4

UNII

7C782967RD

PubChem CID

6249

RxNorm CUI

221058

Công thức phân tử

C16H19N3O4S

Dược động học của Ampicillin

Ampicillin bền trong acid dạ dày và được hấp thu qua đường tiêu hóa. Thuốc phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể; vào dịch não tủy tốt hơn khi màng não viêm. Ampicillin thải trừ phần lớn dưới dạng không đổi qua nước tiểu; probenecid có thể làm chậm thải trừ do ức chế bài tiết ống thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nhãn DailyMed ghi ampicillin bền trong acid dạ dày và hấp thu tốt qua đường tiêu hóa; với viên nang 500 mg, nồng độ đỉnh trung bình trong huyết thanh khoảng 3,0 mcg/mL. Để tối ưu hấp thu, nhãn hướng dẫn dùng với một ly nước đầy, trước bữa ăn 30 phút hoặc sau bữa ăn 2 giờ.

Giai đoạn II: Phân bố

Ampicillin khuếch tán vào hầu hết mô và dịch cơ thể. Thuốc vào dịch não tủy và não chủ yếu khi màng não bị viêm. Tỷ lệ gắn protein huyết tương trung bình khoảng 20%, thấp hơn nhiều penicillin khác. Dạng hoạt tính cũng được ghi nhận trong mật với nồng độ cao hơn huyết thanh ở nhãn dạng tiêm.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ampicillin được thải trừ phần lớn dưới dạng không đổi qua nước tiểu. Probenecid có thể làm giảm bài tiết ống thận của ampicillin, làm tăng nồng độ trong máu và/hoặc nguy cơ độc tính.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

StatPearls/NCBI ghi thời gian bán thải của ampicillin khoảng 0,7–1,5 giờ ở người lớn có chức năng thận bình thường. Ở trẻ sơ sinh, dược động học thay đổi theo tuổi thai và tuổi sau sinh do chức năng thận chưa hoàn thiện.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm chức năng thận, tuổi sơ sinh/nhũ nhi, tình trạng viêm màng não, thời điểm dùng so với bữa ăn và thuốc dùng cùng như probenecid. Nhãn DailyMed nêu chức năng thận chưa hoàn thiện ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ làm chậm thải trừ penicillin; probenecid làm chậm thải trừ ampicillin qua thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ampicillin

Ampicillin thuộc nhóm penicillin phổ mở rộng/aminopenicillin. WHO ATC xếp ampicillin trong nhóm J01CA, mã J01CA01; WHO Essential Medicines phân loại ampicillin trong nhóm kháng sinh ACCESS.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ampicillin gắn vào các protein gắn penicillin, ức chế các bước cuối của tổng hợp peptidoglycan ở thành tế bào, từ đó gây ly giải và chết tế bào vi khuẩn nhạy cảm. Nhãn DailyMed mô tả thuốc có tác dụng diệt khuẩn trong giai đoạn vi khuẩn đang nhân lên và cơ chế chính là ức chế sinh tổng hợp thành tế bào.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ampicillin có tác dụng trên một số vi khuẩn Gram dương và Gram âm còn nhạy cảm. Nhãn DailyMed liệt kê các chủng có thể nhạy cảm trong bối cảnh chỉ định, gồm Enterococcus spp., Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, viridans streptococci, E. coli, H. influenzae không sinh penicillinase, N. meningitidis, P. mirabilis, Salmonella spp. và Shigella spp. Kháng thuốc chủ yếu liên quan beta-lactamase làm phá vỡ vòng beta-lactam.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ampicillin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ampicillin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ampicillin

Các tương tác được nhãn DailyMed ghi nhận gồm: allopurinol làm tăng tỷ lệ phát ban; kháng sinh kìm khuẩn như chloramphenicol, erythromycin, sulfonamide hoặc tetracycline có thể ảnh hưởng tác dụng diệt khuẩn của penicillin trong dữ liệu in vitro; thuốc tránh thai đường uống có thể giảm hiệu quả và tăng chảy máu giữa kỳ; probenecid làm giảm bài tiết ống thận của ampicillin, có thể tăng nồng độ thuốc và/hoặc độc tính. Ampicillin cũng có thể gây dương tính giả glucose niệu với một số xét nghiệm dùng đồng sulfat.

Thắc mắc về hoạt chất Ampicillin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 10 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *