Amoxicilin/Kali clavulanat là kháng sinh phối hợp giữa amoxicilin, một kháng sinh nhóm penicillin, và kali clavulanat, dạng muối của acid clavulanic có tác dụng ức chế một số beta-lactamase. Phối hợp này được dùng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, như nhiễm khuẩn hô hấp dưới, viêm tai giữa cấp, viêm xoang, nhiễm khuẩn da/cấu trúc da và nhiễm khuẩn tiết niệu theo nhãn thuốc chính thức. Thuốc không có tác dụng với cảm lạnh hoặc nhiễm virus. Người bệnh không nên tự ý mua, dùng, ngừng thuốc, đổi liều hoặc dùng lại đơn cũ vì có thể làm tăng nguy cơ thất bại điều trị, tác dụng phụ và kháng kháng sinh. Mọi sử dụng cần theo chỉ định của bác sĩ/dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Amoxicilin/Kali clavulanat
- Thành phần: Amoxicilin, thường ở dạng amoxicillin trihydrate; acid clavulanic dưới dạng potassium clavulanate/kali clavulanat
- Nhóm dược lý: Kháng sinh beta-lactam nhóm penicillin phối hợp chất ức chế beta-lactamase
- Mã ATC: J01CR02 – amoxicillin and beta-lactamase inhibitor; DDD đường uống 1,5 g tính theo amoxicillin theo ATC/DDD Index
- Đường dùng phổ biến: Đường uống; một số dạng amoxicillin/clavulanic acid khác có thể dùng đường tiêm tùy thị trường và dạng muối
- Dạng dùng phổ biến: Viên nén bao phim, viên nhai, bột pha hỗn dịch uống với nhiều tỷ lệ hàm lượng khác nhau
- Chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ: Nhiễm khuẩn hô hấp dưới, viêm tai giữa cấp, viêm xoang, nhiễm khuẩn da/cấu trúc da, nhiễm khuẩn tiết niệu do chủng vi khuẩn nhạy cảm, đặc biệt chủng sinh beta-lactamase được nêu trong nhãn
- Giới hạn sử dụng: Không nên dùng khi xét nghiệm cho thấy vi khuẩn nhạy với amoxicilin đơn độc và không sinh beta-lactamase
- Nguy cơ đáng lưu ý: Dị ứng beta-lactam, phản ứng da nặng, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, rối loạn chức năng gan/ứ mật, tương tác với thuốc chống đông
- Thông điệp an toàn: Chỉ dùng khi có chỉ định phù hợp; không dùng cho nhiễm virus; dùng đúng đơn để giảm nguy cơ kháng thuốc
Hoạt chất Amoxicilin/Kali clavulanat là gì?
Amoxicilin/Kali clavulanat là kháng sinh phối hợp. Amoxicilin tiêu diệt vi khuẩn nhạy cảm bằng cơ chế beta-lactam, còn kali clavulanat giúp bảo vệ amoxicilin khỏi bị phân hủy bởi một số beta-lactamase, từ đó mở rộng phổ tác dụng so với amoxicilin đơn độc trong các trường hợp có vi khuẩn sinh enzym phù hợp.
Amoxicilin/Kali clavulanat
INN Amoxicillin and clavulanate potassium; amoxicillin/clavulanic acid. INN của từng thành phần là amoxicillin và clavulanic acid; dạng dùng đường uống phổ biến dùng clavulanic acid dưới dạng muối potassium clavulanate/kali clavulanat.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Amoxicilin/Kali clavulanat |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Amoxicillin and clavulanate potassium; amoxicillin/clavulanic acid. INN của từng thành phần là amoxicillin và clavulanic acid; dạng dùng đường uống phổ biến dùng clavulanic acid dưới dạng muối potassium clavulanate/kali clavulanat. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Amoxicillin/clavulanate, amoxicillin-clavulanic acid, amoxicillin and clavulanate potassium, co-amoxiclav, amox-clav, amoxicilin/acid clavulanic, amoxicilin/kali clavulanat. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | 19711 |
Dược động học của Amoxicilin/Kali clavulanat
Sau uống, cả amoxicilin và acid clavulanic được hấp thu nhanh. Nồng độ đỉnh đạt khoảng 1–1,5 giờ tùy dạng dùng; thức ăn ít ảnh hưởng đến dược động học của amoxicilin nhưng hấp thu clavulanat tốt hơn khi dùng lúc bắt đầu bữa ăn. Hai thành phần không gắn protein huyết tương cao và được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu ở dạng không đổi trong những giờ đầu sau uống.
Giai đoạn I: Hấp thu
Amoxicilin và acid clavulanic được hấp thu qua đường uống. DailyMed ghi nồng độ đỉnh với viên uống đạt khoảng 1,5 giờ sau dùng đầu bữa ăn; với hỗn dịch/viên nhai, nồng độ đỉnh đạt khoảng 1 giờ. Hấp thu clavulanate tốt hơn khi dùng lúc bắt đầu bữa ăn, đồng thời giúp giảm khó chịu đường tiêu hóa.
| F · Sinh khả dụng | SmPC/EMA ghi sau uống, amoxicillin và clavulanic acid có sinh khả dụng xấp xỉ 70%. Nhãn DailyMed không nêu con số sinh khả dụng tuyệt đối nhưng ghi hấp thu clavulanate tăng khi dùng với thức ăn và giảm nếu dùng muộn sau bữa ăn nhiều chất béo. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Cả hai thành phần không gắn protein huyết tương cao: amoxicilin khoảng 18%, clavulanic acid khoảng 25%. Amoxicilin khuếch tán vào nhiều mô và dịch cơ thể, ngoại trừ não và dịch não tủy; trong trẻ dùng hỗn dịch, nồng độ amoxicilin và clavulanic acid được phát hiện trong dịch tai giữa sau uống.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Amoxicilin được thải trừ phần lớn ở dạng không đổi qua nước tiểu; SmPC/EMA nêu một phần amoxicillin được bài tiết dưới dạng penicilloic acid không hoạt tính, tương đương khoảng 10–25% liều ban đầu. Clavulanic acid được chuyển hóa rộng hơn và thải qua nước tiểu, phân và dưới dạng CO₂ trong khí thở.
Giai đoạn IV: Thải trừ
DailyMed ghi khoảng 50–70% amoxicilin và 25–40% clavulanic acid được thải trừ không đổi trong nước tiểu trong 6 giờ đầu sau một liều viên 250/125 mg hoặc 500/125 mg. SmPC/EMA nêu đường thải trừ chính của amoxicillin là thận, còn clavulanic acid thải qua cả cơ chế thận và ngoài thận.
| t½ · Thời gian bán thải | DailyMed ghi thời gian bán thải sau uống của amoxicilin khoảng 1,3 giờ và của clavulanic acid khoảng 1 giờ. SmPC/EMA cũng nêu thời gian bán thải trung bình của phối hợp khoảng 1 giờ ở người khỏe mạnh. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | SmPC/EMA ghi amoxicillin/clavulanic acid có độ thanh thải toàn phần trung bình khoảng 25 L/giờ ở người khỏe mạnh. Thông số này có thể thay đổi theo chức năng thận, tuổi, bệnh nền và dạng dùng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn làm tối ưu hấp thu clavulanate khi dùng lúc bắt đầu bữa ăn. Suy thận nặng làm giảm thải trừ, vì amoxicilin chủ yếu thải qua thận và cần chỉnh liều khi GFR dưới 30 mL/phút; bệnh nhân suy thận không nên dùng dạng 875 mg theo nhãn DailyMed. Ở trẻ dưới 12 tuần tuổi, thải trừ amoxicilin có thể chậm do chức năng thận chưa hoàn thiện.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Amoxicilin/Kali clavulanat
Phối hợp penicillin với chất ức chế beta-lactamase. Theo ATC, thuốc thuộc nhóm J01CR “combinations of penicillins, including beta-lactamase inhibitors”, mã J01CR02.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Amoxicilin là kháng sinh beta-lactam có hoạt tính diệt khuẩn in vitro đối với một số vi khuẩn Gram dương và Gram âm nhưng bị phá hủy bởi beta-lactamase. Clavulanic acid là beta-lactam có khả năng bất hoạt một số beta-lactamase thường gặp ở vi khuẩn kháng penicillin/cephalosporin, nhờ đó bảo vệ amoxicilin và mở rộng phổ kháng khuẩn của phối hợp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng kháng khuẩn phụ thuộc vào độ nhạy cảm của vi khuẩn, mức độ phơi nhiễm thuốc và sự hiện diện của cơ chế đề kháng như beta-lactamase. DailyMed ghi amoxicillin/clavulanic acid có hoạt tính với phần lớn chủng được nêu trong chỉ định, bao gồm một số chủng H. influenzae, M. catarrhalis, S. aureus, E. coli, Klebsiella và Enterobacter sinh beta-lactamase; các dữ liệu in vitro khác không đồng nghĩa hiệu quả lâm sàng đã được chứng minh cho mọi chủng.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Amoxicilin/Kali clavulanat
Theo nhãn DailyMed/FDA, Amoxicilin/Kali clavulanat được chỉ định điều trị nhiễm khuẩn ở người lớn và trẻ em do chủng vi khuẩn nhạy cảm trong các tình trạng: nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới do H. influenzae và M. catarrhalis sinh beta-lactamase; viêm tai giữa cấp do H. influenzae và M. catarrhalis sinh beta-lactamase; viêm xoang do H. influenzae và M. catarrhalis sinh beta-lactamase; nhiễm khuẩn da/cấu trúc da do S. aureus, E. coli và Klebsiella sinh beta-lactamase; nhiễm khuẩn tiết niệu do E. coli, Klebsiella và Enterobacter sinh beta-lactamase.
Các ứng dụng ngoài chỉ định phụ thuộc hướng dẫn điều trị từng quốc gia, tình hình kháng thuốc địa phương và đánh giá của bác sĩ. Trong phạm vi nguồn ưu tiên đã kiểm chứng cho bài này, các chỉ định được trình bày ở trên là chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ; danh mục dùng ngoài chỉ định cụ thể tại Việt Nam.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc, không dùng để tự điều trị. Ở người lớn, nhãn DailyMed nêu các phác đồ theo thành phần amoxicilin: nhiễm khuẩn nặng hoặc nhiễm khuẩn hô hấp có thể dùng viên 875/125 mg mỗi 12 giờ hoặc 500/125 mg mỗi 8 giờ; nhiễm khuẩn ít nặng hơn có thể dùng 500/125 mg mỗi 12 giờ hoặc 250/125 mg mỗi 8 giờ. Ở trẻ em, liều tính theo amoxicilin và phụ thuộc tuổi/cân nặng/dạng bào chế; trẻ dưới 12 tuần tuổi cần chế độ liều riêng. Người suy thận nặng cần chỉnh liều và không dùng dạng 875 mg khi GFR dưới 30 mL/phút.
Thuốc có thể dùng không phụ thuộc bữa ăn, nhưng nên dùng vào lúc bắt đầu bữa ăn để tăng hấp thu clavulanate và giảm khó chịu tiêu hóa. Không tự thay thế giữa các hàm lượng/dạng bào chế vì lượng acid clavulanic có thể khác nhau; ví dụ hai viên 250/125 mg không tương đương một viên 500/125 mg do lượng clavulanic acid tăng gấp đôi. Hỗn dịch sau pha cần lắc kỹ, dùng dụng cụ đo liều phù hợp và bảo quản theo hướng dẫn.
Cần theo dõi đáp ứng nhiễm khuẩn, dấu hiệu dị ứng, phát ban, tiêu chảy nặng hoặc kéo dài, triệu chứng tổn thương gan như vàng da, ngứa, nước tiểu sẫm màu, đau hạ sườn phải, mệt nhiều. Ở người suy gan cần theo dõi chức năng gan định kỳ; ở người suy thận hoặc người cao tuổi cần cân nhắc theo dõi chức năng thận. Nếu dùng cùng thuốc chống đông đường uống, cần theo dõi INR/thời gian prothrombin theo chỉ định.
Cảnh báo và lưu ý về Amoxicilin/Kali clavulanat
Chống chỉ định ở người có tiền sử phản ứng quá mẫn nghiêm trọng như phản vệ hoặc hội chứng Stevens-Johnson với amoxicilin, clavulanate hoặc các kháng sinh beta-lactam khác như penicillin/cephalosporin; người có tiền sử vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến Amoxicilin/Kali clavulanat.
Tác dụng không mong muốn thường gặp trong thử nghiệm gồm tiêu chảy/phân lỏng, buồn nôn, phát ban/mày đay, nôn và viêm âm đạo; các tác dụng ít gặp hơn gồm khó chịu bụng, đầy hơi và đau đầu. Ở trẻ em, tiêu chảy, phát ban/mày đay và hăm vùng tã được ghi nhận khác nhau tùy chế độ liều.
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý gồm phản vệ/quá mẫn nặng, phản ứng da nặng như SJS, TEN, DRESS, AGEP, hội chứng viêm ruột do thuốc DIES, rối loạn chức năng gan/viêm gan/vàng da ứ mật, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, viêm thận kẽ, rối loạn huyết học như thiếu máu tán huyết/giảm tiểu cầu/giảm bạch cầu, co giật hoặc viêm màng não vô khuẩn hiếm gặp. LiverTox ghi nhận amoxicillin-clavulanate là nguyên nhân thường gặp của tổn thương gan cấp do thuốc có biểu hiện lâm sàng tại Hoa Kỳ và châu Âu, nhưng nguy cơ cá nhân vẫn cần bác sĩ đánh giá theo bối cảnh sử dụng.
Cần hỏi kỹ tiền sử dị ứng penicillin, cephalosporin hoặc dị nguyên khác trước khi dùng. Không dùng cho bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn vì tỷ lệ phát ban dạng hồng ban cao khi dùng amoxicilin. Cần cảnh giác bội nhiễm nấm/vi khuẩn, tiêu chảy do C. difficile có thể xảy ra tới hơn 2 tháng sau dùng kháng sinh, và nguy cơ kháng thuốc nếu kê đơn khi không có nhiễm khuẩn đã chứng minh hoặc nghi ngờ mạnh. Một số hỗn dịch chứa aspartame/phenylalanine, cần lưu ý ở người phenylketon niệu.
Khi quá liều, nhãn DailyMed khuyến cáo ngừng thuốc, điều trị triệu chứng và hỗ trợ khi cần. Viêm thận kẽ gây suy thận thiểu niệu đã được báo cáo sau quá liều; nồng độ thuốc cao dễ xảy ra hơn ở người suy thận do giảm thanh thải. Amoxicilin/Kali clavulanat có thể được loại khỏi tuần hoàn bằng thẩm tách máu.
Viên nén bảo quản ở 20–25°C theo USP Controlled Room Temperature. Bột pha hỗn dịch uống bảo quản khô ở 20–25°C; sau khi pha, bảo quản lạnh và bỏ phần không dùng sau 10 ngày theo nhãn DailyMed. Để xa tầm tay trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed ghi an toàn và hiệu quả của hỗn dịch uống và viên nhai đã được thiết lập ở bệnh nhi, với dữ liệu hỗ trợ từ nghiên cứu ở trẻ 2 tháng đến 12 tuổi bị viêm tai giữa cấp. Ở trẻ dưới 12 tuần tuổi, thải trừ amoxicilin có thể chậm do chức năng thận chưa hoàn thiện, nên cần chế độ liều riêng. Không tự dùng kháng sinh cho trẻ.
Trong phân tích 3.119 bệnh nhân dùng Amoxicilin/Kali clavulanat, 32% từ 65 tuổi trở lên và 14% từ 75 tuổi trở lên; không thấy khác biệt chung về an toàn/hiệu quả so với người trẻ, nhưng không loại trừ người cao tuổi nhạy cảm hơn. Vì thuốc thải trừ đáng kể qua thận, người cao tuổi có nguy cơ tác dụng bất lợi cao hơn nếu suy giảm chức năng thận; cần thận trọng khi chọn liều và có thể cần theo dõi chức năng thận.
Nghiên cứu sinh sản trên chuột cống và chuột nhắt không cho thấy bằng chứng gây hại thai ở liều được nêu trong nhãn; tuy nhiên chưa có nghiên cứu đầy đủ và kiểm soát tốt trên phụ nữ mang thai. Vì dữ liệu trên động vật không luôn dự đoán đáp ứng ở người, thuốc chỉ nên dùng trong thai kỳ khi thật sự cần thiết và có bác sĩ đánh giá lợi ích/nguy cơ.
Amoxicilin bài tiết vào sữa mẹ; nhãn DailyMed khuyến cáo thận trọng vì có thể gây mẫn cảm ở trẻ bú mẹ. LactMed cập nhật 15/12/2025 cho biết thông tin hạn chế cho thấy phản ứng bất lợi ở trẻ bú mẹ không phổ biến và amoxicillin-clavulanic acid có thể chấp nhận trong thời kỳ cho con bú, nhưng cần theo dõi trẻ về kích thích/bứt rứt, tiêu chảy và phát ban.
Thận trọng ở người suy gan; nhãn DailyMed ghi cần theo dõi chức năng gan định kỳ ở bệnh nhân suy gan. Thuốc chống chỉ định nếu người bệnh từng bị vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến Amoxicilin/Kali clavulanat. Tổn thương gan liên quan thuốc có thể xuất hiện trong khi dùng hoặc vài tuần sau khi ngừng.
Suy thận nặng cần chỉnh liều; người có GFR dưới 30 mL/phút không nên dùng liều 875 mg tính theo amoxicilin. DailyMed nêu GFR 10–30 mL/phút có thể dùng 500 mg hoặc 250 mg mỗi 12 giờ tùy mức độ nhiễm khuẩn; GFR dưới 10 mL/phút hoặc thẩm tách máu có chế độ liều riêng. Việc chỉnh liều phải do bác sĩ thực hiện.
Nguồn ưu tiên không nêu cảnh báo chuyên biệt về lái xe/vận hành máy móc. Tuy nhiên, chóng mặt, lú lẫn, co giật, mất ngủ, kích động hoặc thay đổi hành vi đã được báo cáo sau lưu hành; nếu xuất hiện các triệu chứng này, cần tránh lái xe/vận hành máy móc và liên hệ nhân viên y tế.
Tương tác thuốc của Amoxicilin/Kali clavulanat
Probenecid làm giảm bài tiết amoxicilin qua ống thận và có thể làm tăng/kéo dài nồng độ amoxicilin, nên không khuyến cáo dùng cùng. Thuốc chống đông đường uống có thể tăng INR/thời gian prothrombin khi dùng cùng amoxicilin; cần theo dõi và chỉnh liều thuốc chống đông nếu cần. Allopurinol dùng cùng amoxicilin làm tăng nguy cơ phát ban. Amoxicilin/Kali clavulanat có thể ảnh hưởng hệ vi khuẩn ruột, làm giảm tái hấp thu estrogen và giảm hiệu quả thuốc tránh thai phối hợp estrogen/progesterone đường uống.
Thắc mắc về hoạt chất Amoxicilin/Kali clavulanat
Amoxicilin/Kali clavulanat là kháng sinh phối hợp giữa amoxicilin, một penicillin bán tổng hợp, và kali clavulanat, chất ức chế một số beta-lactamase. Thuốc được dùng cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, không dùng để điều trị cảm lạnh hoặc nhiễm virus.
Không nên hiểu đơn giản là “mạnh hơn”. Kali clavulanat giúp bảo vệ amoxicilin khỏi một số beta-lactamase, nên phù hợp trong một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn sinh beta-lactamase. Nếu xét nghiệm cho thấy vi khuẩn nhạy với amoxicilin và không sinh beta-lactamase, nhãn thuốc nêu không nên dùng Amoxicilin/Kali clavulanat.
Cần đi khám hoặc liên hệ cơ sở y tế ngay nếu có khó thở, phù mặt/môi/lưỡi, phát ban lan rộng, tổn thương niêm mạc, tiêu chảy nặng hoặc có máu, đau bụng nhiều, vàng da, nước tiểu sẫm màu, ngứa nhiều, co giật hoặc dấu hiệu bất thường nghiêm trọng khác. Các phản ứng như phản vệ, phản ứng da nặng, C. difficile và rối loạn chức năng gan đã được cảnh báo trong nhãn thuốc.
Không nên tự ý ngừng thuốc khi chưa có ý kiến bác sĩ/dược sĩ. Nhãn DailyMed khuyến cáo dùng đúng chỉ dẫn; bỏ liều hoặc không hoàn thành liệu trình có thể làm giảm hiệu quả điều trị hiện tại và tăng khả năng vi khuẩn phát triển kháng thuốc.
Phụ nữ có thai chỉ nên dùng khi bác sĩ đánh giá là thật sự cần thiết vì chưa có nghiên cứu đầy đủ, kiểm soát tốt trên người mang thai. Khi cho con bú, LactMed cho biết thuốc có thể chấp nhận trong thời kỳ cho con bú nhưng cần theo dõi trẻ về tiêu chảy, phát ban hoặc bứt rứt; nhãn DailyMed vẫn khuyến cáo thận trọng do amoxicilin bài tiết vào sữa mẹ.

