Artemether

Artemether là một hoạt chất chống sốt rét thuộc nhóm dẫn xuất artemisinin, thường gặp trong phối hợp artemether/lumefantrine. Hoạt chất này tác động nhanh lên thể hồng cầu của ký sinh trùng sốt rét và được dùng theo phác đồ điều trị sốt rét cấp, không biến chứng do Plasmodium falciparum trong các nhãn thuốc chính thức. Bài viết tóm tắt thông tin về dược lý, dược động học, chỉ định, cách dùng tham khảo, tương tác và lưu ý an toàn của Artemether theo nguồn y khoa đáng tin cậy. Người bệnh không nên tự ý mua, dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 08/07/2026

Nội dung chính

  • Artemether thuộc nhóm/vai trò: dẫn xuất artemisinin có tác dụng chống ký sinh trùng sốt rét, thường dùng trong phối hợp.
  • Bối cảnh sử dụng chính: điều trị sốt rét theo hướng dẫn chuyên môn và tình hình kháng thuốc tại địa phương.
  • Chỉ dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ/dược sĩ.
  • Cần lưu ý không tự dùng đơn lẻ; cần lưu ý tim mạch, thai kỳ và thuốc dùng kèm.
  • Báo bác sĩ về bệnh nền, thai kỳ/cho con bú và tất cả thuốc đang dùng.

Hoạt chất Artemether là gì?

Artemether là hoạt chất chống sốt rét thuộc nhóm dẫn xuất artemisinin, có tác dụng nhanh trên thể hồng cầu của Plasmodium. Trong thực hành và nhãn thuốc quốc tế, artemether thường được dùng phối hợp với lumefantrine để giảm nguy cơ thất bại điều trị và kháng thuốc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Artemether

CAS 71963-77-4 Công thức C16H26O5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Artemether

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Artemether

Tên IUPAC

(1R,4S,5R,8S,9R,10S,12R,13R)-10-methoxy-1,5,9-trimethyl-11,14,15,16-tetraoxatetracyclo[10.3.1.0^{4,13}.0^{8,13}]hexadecane

Tên hóa học khác

3,12-Epoxy-12H-pyrano[4,3-j]-1,2-benzodioxepin, decahydro-10-methoxy-3,6,9-trimethyl-, (3R,5aS,6R,8aS,9R,10S,12R,12aR)- | beta-Dihydroartemisinin methyl ether

Tên khác / tên đồng nghĩa

Beta-artemether; dihydroartemisinin methyl ether; Artemetero; tên đồng nghĩa khác

Tên Latinh / tên dược điển

Artemetherum

Tên USAN

artemether

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

71963-77-4

UNII

C7D6T3H22J

PubChem CID

68911

RxNorm CUI

18343

Công thức phân tử

C16H26O5

Dược động học của Artemether

Sau khi dùng đường uống dạng phối hợp artemether/lumefantrine, artemether hấp thu tương đối nhanh, đạt nồng độ đỉnh khoảng 2 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương cao, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4/5 thành dihydroartemisinin có hoạt tính và được thải trừ khỏi huyết tương với thời gian bán thải ngắn khoảng 2 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Artemether được hấp thu sau khi dùng phối hợp artemether/lumefantrine đường uống; nồng độ đỉnh đạt khoảng 2 giờ. Thức ăn làm tăng hấp thu, vì vậy nhãn thuốc khuyến cáo dùng cùng bữa ăn khi người bệnh dung nạp được.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của artemether. Trong nhãn Coartem, thức ăn giàu chất béo làm tăng sinh khả dụng tương đối của artemether khoảng 2–3 lần so với khi đói.

Giai đoạn II: Phân bố

Artemether gắn protein huyết thanh người khoảng 95,4% trong dữ liệu in vitro. Dihydroartemisinin, chất chuyển hóa có hoạt tính, cũng gắn protein huyết tương ở mức 47–76%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Artemether được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4/5 thành dihydroartemisinin; CYP2B6, CYP2C9 và CYP2C19 có vai trò ít hơn. Khi dùng lặp lại, phơi nhiễm toàn thân của artemether giảm, gợi ý cảm ứng enzyme tham gia chuyển hóa.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Artemether và dihydroartemisinin được loại khỏi huyết tương nhanh. Trong một nghiên cứu trên người khỏe mạnh, artemether không được tìm thấy trong nước tiểu sau dùng Coartem; bài tiết qua nước tiểu của dihydroartemisinin dưới 0,01% liều artemether.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thức ăn làm tăng hấp thu. Thuốc ức chế/cảm ứng CYP3A4, thuốc kháng retrovirus và tình trạng suy gan nặng có thể ảnh hưởng phơi nhiễm artemether/lumefantrine. Dữ liệu ở suy gan/suy thận nặng còn hạn chế.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Artemether

Nhóm antimalarials/blood schizontocide. Artemether là dẫn xuất artemisinin có tác dụng diệt ký sinh trùng ở giai đoạn hồng cầu; trong phối hợp artemether/lumefantrine, lumefantrine có thời gian bán thải dài hơn nhằm hỗ trợ loại trừ ký sinh trùng còn lại.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác chưa được mô tả hoàn toàn. Theo SmPC Riamet, artemether tạo các chất chuyển hóa phản ứng khi cầu peroxide tương tác với sắt heme trong không bào thức ăn của ký sinh trùng; cả artemether và lumefantrine còn được mô tả có tác động phụ liên quan đến ức chế tổng hợp acid nucleic và protein của ký sinh trùng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Artemether và lumefantrine có hoạt tính trên giai đoạn hồng cầu của Plasmodium falciparum. Nhãn Coartem mô tả phối hợp cố định 1:6 là thuốc chống sốt rét; artemether được chuyển nhanh thành dihydroartemisinin có hoạt tính.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Artemether

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Artemether

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Artemether

Tránh phối hợp với cảm ứng CYP3A4 mạnh như rifampin, carbamazepine, phenytoin, St. John's wort do giảm phơi nhiễm và có thể giảm hiệu quả chống sốt rét. Thận trọng với thuốc ức chế/cảm ứng CYP3A4, thuốc kháng retrovirus, thuốc kéo dài QT, quinine/quinidine/halofantrine, mefloquine trước đó, cơ chất CYP2D6 có nguy cơ tim mạch và thuốc tránh thai nội tiết.

Thắc mắc về hoạt chất Artemether

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *