Ampicillin/Sulbactam là phối hợp giữa ampicillin, một kháng sinh penicillin bán tổng hợp, và sulbactam, chất ức chế beta-lactamase. Sự phối hợp này giúp mở rộng phổ tác dụng của ampicillin đối với một số vi khuẩn sinh beta-lactamase còn nhạy cảm. Dạng dùng thường gặp là bột pha tiêm hoặc truyền, dùng theo chỉ định của bác sĩ trong một số nhiễm khuẩn như nhiễm khuẩn da và cấu trúc da, nhiễm khuẩn trong ổ bụng và nhiễm khuẩn phụ khoa do vi khuẩn nhạy cảm. Đây là thuốc kê đơn, không dùng cho cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa tham khảo và không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Ampicillin/Sulbactam thuộc nhóm/vai trò: kháng sinh phối hợp ampicillin với sulbactam, dùng đường tiêm trong nhiều nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm.
- Bối cảnh sử dụng chính: nhiễm khuẩn hô hấp, ổ bụng, da mô mềm hoặc phụ khoa khi có chỉ định.
- Chỉ dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ/dược sĩ.
- Cần lưu ý dị ứng beta-lactam, tiêu chảy, chức năng thận và kháng thuốc.
- Báo bác sĩ về bệnh nền, thai kỳ/cho con bú và tất cả thuốc đang dùng.
Hoạt chất Ampicillin/Sulbactam là gì?
Ampicillin/Sulbactam là phối hợp kháng sinh gồm ampicillin và sulbactam. Ampicillin diệt khuẩn bằng cách ức chế tổng hợp mucopeptide của thành tế bào vi khuẩn nhạy cảm; sulbactam ức chế nhiều beta-lactamase, giúp bảo vệ ampicillin trước một số enzym phá hủy thuốc.
Ampicillin/Sulbactam
INN Ampicillin and sulbactam
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Ampicillin/Sulbactam |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ampicillin and sulbactam |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ampicillin sodium/sulbactam sodium; ampicillin-sulbactam; ampicillin + beta-lactamase inhibitor; UNASYN là một tên thương mại tham khảo ở một số thị trường, không phải khuyến nghị sử dụng. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | 1009148 |
Dược động học của Ampicillin/Sulbactam
Sau truyền tĩnh mạch 15 phút, nồng độ đỉnh huyết thanh của ampicillin và sulbactam đạt được ngay sau khi kết thúc truyền. Thời gian bán thải trung bình của cả hai thành phần khoảng 1 giờ ở người khỏe mạnh. Hai thành phần phân bố vào một số mô và dịch cơ thể; đào thải chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng không đổi.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không áp dụng theo nghĩa hấp thu tiêu hóa đối với dạng tiêm/truyền. Sau tiêm bắp, nồng độ đỉnh ampicillin và sulbactam trong huyết thanh được ghi nhận trong nhãn thuốc; dùng đường uống của phối hợp này không phải dạng phổ biến được nhãn tiêm mô tả.
| F · Sinh khả dụng | Với đường tĩnh mạch, thuốc được đưa trực tiếp vào tuần hoàn. Sinh khả dụng định lượng theo đường tiêm bắp trong nhãn thuốc ; nhãn ghi nhận nồng độ đỉnh sau tiêm bắp 1.000 mg ampicillin/500 mg sulbactam. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Ampicillin gắn protein huyết thanh người khoảng 28% và sulbactam khoảng 38%. Cả hai có thể hiện diện trong một số mô/dịch như dịch phúc mạc, dịch mô, niêm mạc ruột; sự thấm vào dịch não tủy được ghi nhận khi màng não viêm.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Dữ liệu chuyển hóa chi tiết trong nhãn thuốc . Điểm quan trọng về dược động học là phần lớn cả ampicillin và sulbactam được thải trừ dưới dạng không đổi qua nước tiểu trong 8 giờ đầu ở người có chức năng thận bình thường.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 75–85% cả ampicillin và sulbactam được bài tiết dưới dạng không đổi qua nước tiểu trong 8 giờ đầu sau dùng thuốc ở người có chức năng thận bình thường.
| t½ · Thời gian bán thải | Độ thanh thải định lượng tổng thể . Vì thải trừ chủ yếu qua thận, suy thận làm kéo dài thải trừ và cần điều chỉnh khoảng cách dùng theo hướng dẫn chuyên môn. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải định lượng tổng thể . Vì thải trừ chủ yếu qua thận, suy thận làm kéo dài thải trừ và cần điều chỉnh khoảng cách dùng theo hướng dẫn chuyên môn. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận làm thay đổi động học thải trừ của cả ampicillin và sulbactam tương tự nhau. Probenecid có thể làm tăng và kéo dài nồng độ trong máu do giảm bài tiết qua ống thận. Tuổi cao cần đánh giá chức năng thận thực tế.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Ampicillin/Sulbactam
Thuộc nhóm kháng khuẩn dùng toàn thân: phối hợp penicillin, bao gồm chất ức chế beta-lactamase. Mã ATC J01CR01 được ghi cho ampicillin và beta-lactamase inhibitor.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Ampicillin có tác dụng diệt khuẩn trên vi khuẩn nhạy cảm trong giai đoạn nhân lên bằng cách ức chế sinh tổng hợp thành tế bào. Sulbactam ức chế không hồi phục nhiều beta-lactamase, qua đó phục hồi hoạt tính của ampicillin với một số chủng sinh beta-lactamase; sulbactam đơn độc có ít hoạt tính kháng khuẩn hữu ích ngoại trừ một số dữ liệu đặc thù.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học chính là hoạt tính diệt khuẩn phụ thuộc beta-lactam của ampicillin trên vi khuẩn nhạy cảm và tác dụng ức chế beta-lactamase của sulbactam. Hiệu quả lâm sàng phụ thuộc tác nhân gây bệnh, độ nhạy cảm, vị trí nhiễm khuẩn, liều dùng và khả năng đạt nồng độ thuốc phù hợp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Ampicillin/Sulbactam
Chỉ định được phê duyệt theo nhãn thuốc: điều trị nhiễm khuẩn do các chủng vi khuẩn nhạy cảm trong các tình trạng gồm nhiễm khuẩn da và cấu trúc da, nhiễm khuẩn trong ổ bụng và nhiễm khuẩn phụ khoa. Cần phân lập tác nhân gây bệnh và làm kháng sinh đồ khi phù hợp; điều trị có thể bắt đầu trước kết quả nếu có cơ sở lâm sàng, sau đó điều chỉnh theo kết quả.
Một số tài liệu chuyên khoa có bàn về vai trò của ampicillin/sulbactam trong các phác đồ đối với một số nhiễm khuẩn khó điều trị như Acinetobacter baumannii kháng carbapenem. Đây là thông tin chuyên môn/phác đồ và có thể là dùng ngoài chỉ định tùy quốc gia, không phải khuyến cáo để người bệnh tự sử dụng.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin liều dùng chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ. Theo nhãn thuốc, liều người lớn thường được mô tả là 1,5–3 g mỗi 6 giờ, tính tổng ampicillin + sulbactam; tổng liều sulbactam không vượt quá 4 g/ngày. Trẻ em từ 1 tuổi trở lên trong chỉ định phù hợp có liều tham khảo 300 mg/kg/ngày chia mỗi 6 giờ theo đường truyền tĩnh mạch. Liều và khoảng cách dùng thay đổi theo chức năng thận, mức độ nhiễm khuẩn, vi khuẩn gây bệnh và dạng thuốc.
Thuốc được nhân viên y tế pha và dùng theo hướng dẫn nhãn thuốc. Đường tĩnh mạch có thể tiêm chậm ít nhất 10–15 phút hoặc truyền trong 15–30 phút sau pha loãng phù hợp. Không trộn cùng aminoglycoside trong cùng dung dịch vì có thể bất hoạt in vitro; nếu phối hợp, cần pha và dùng riêng. Không tự ý pha, tiêm hoặc truyền tại nhà nếu chưa được hướng dẫn y tế đầy đủ.
Theo dõi đáp ứng lâm sàng, kết quả cấy/kháng sinh đồ, dấu hiệu dị ứng, phát ban, tiêu chảy nặng hoặc kéo dài, chức năng gan, chức năng thận và các xét nghiệm liên quan khi điều trị kéo dài. Người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu khó thở, phù mặt/môi/lưỡi, nổi mề đay, tiêu chảy nước hoặc máu, vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc triệu chứng nhiễm khuẩn không cải thiện.
Cảnh báo và lưu ý về Ampicillin/Sulbactam
Chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn nghiêm trọng như phản vệ hoặc hội chứng Stevens-Johnson với ampicillin, sulbactam hoặc các kháng sinh beta-lactam khác như penicillin và cephalosporin. Chống chỉ định ở người từng có vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến ampicillin/sulbactam.
Các phản ứng có thể gặp gồm đau tại vị trí tiêm bắp, đau tại vị trí tiêm tĩnh mạch, viêm tĩnh mạch/huyết khối tĩnh mạch, tiêu chảy, phát ban, ngứa, buồn nôn, nôn, nhiễm Candida, mệt mỏi, đau đầu và thay đổi xét nghiệm gan, huyết học hoặc thận.
Cần lưu ý phản vệ và phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, hội chứng Stevens-Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, AGEP, viêm gan/vàng da ứ mật, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, co giật khi nồng độ beta-lactam trong dịch não tủy cao, thiếu máu tan máu, giảm tiểu cầu, mất bạch cầu hạt và viêm thận kẽ.
Cần khai thác kỹ tiền sử dị ứng penicillin, cephalosporin và dị ứng khác trước điều trị. Ngừng thuốc và xử trí phù hợp nếu có phản ứng dị ứng. Cần theo dõi độc tính gan, phản ứng da nặng và tiêu chảy liên quan C. difficile, kể cả khi xảy ra sau khi dùng kháng sinh. Sử dụng kháng sinh không cần thiết làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Quá liều beta-lactam có thể gây phản ứng thần kinh, bao gồm co giật khi đạt nồng độ cao trong dịch não tủy. Ampicillin có thể được loại khỏi tuần hoàn bằng thẩm phân máu; đặc điểm dược động học của sulbactam gợi ý thuốc cũng có thể được loại bằng thẩm phân máu. Xử trí quá liều cần thực hiện tại cơ sở y tế.
Bảo quản bột vô khuẩn và dung dịch sau pha theo nhãn của từng sản phẩm. Thời gian ổn định sau hoàn nguyên/pha loãng thay đổi theo dung môi, nồng độ và nhiệt độ; phần dung dịch không dùng trong thời gian quy định phải loại bỏ. Không dùng thuốc nếu dung dịch đổi màu bất thường, có tiểu phân hoặc quá hạn sử dụng sau pha.
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn thuốc, an toàn và hiệu quả được thiết lập cho trẻ từ 1 tuổi trở lên trong nhiễm khuẩn da và cấu trúc da như chỉ định ở người lớn. An toàn và hiệu quả chưa được thiết lập cho trẻ em trong nhiễm khuẩn trong ổ bụng; dùng tiêm bắp ở trẻ em chưa được thiết lập trong nhãn. Liều phải do bác sĩ quyết định.
Dữ liệu khuyến cáo riêng cho người cao tuổi . Do thuốc thải trừ chủ yếu qua thận, cần đánh giá chức năng thận, bệnh kèm theo và thuốc dùng cùng trước khi lựa chọn liều và khoảng cách dùng.
Nghiên cứu sinh sản trên động vật không ghi nhận bằng chứng gây hại thai ở liều được mô tả trong nhãn, nhưng không có nghiên cứu đầy đủ và kiểm soát tốt trên phụ nữ có thai. Chỉ dùng trong thai kỳ khi thật sự cần thiết và theo đánh giá của bác sĩ.
Nhãn thuốc ghi nồng độ thấp của ampicillin và sulbactam được bài tiết vào sữa mẹ, nên cần thận trọng. LactMed cho biết nồng độ trong sữa thấp và thường không được kỳ vọng gây tác dụng bất lợi, nhưng có thể theo dõi tiêu chảy hoặc tưa miệng ở trẻ bú mẹ.
Thuốc chống chỉ định nếu từng có vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến ampicillin/sulbactam. Độc tính gan gồm viêm gan và vàng da ứ mật đã được ghi nhận; bệnh nhân suy gan cần được theo dõi chức năng gan định kỳ.
Suy thận làm thay đổi thải trừ của cả ampicillin và sulbactam. Nhãn thuốc khuyến cáo giảm tần suất dùng theo độ thanh thải creatinin, ví dụ ClCr 15–29 mL/phút/1,73 m2 dùng cách 12 giờ và ClCr 5–14 mL/phút/1,73 m2 dùng cách 24 giờ theo liều khuyến cáo của nhãn.
Dữ liệu chuyên biệt về ảnh hưởng lên lái xe/vận hành máy móc . Vì chóng mặt và phản ứng quá mẫn nghiêm trọng có thể xảy ra, người bệnh nên thận trọng và hỏi ý kiến nhân viên y tế nếu có triệu chứng ảnh hưởng sự tỉnh táo.
Tương tác thuốc của Ampicillin/Sulbactam
Probenecid làm giảm bài tiết qua ống thận của ampicillin và sulbactam, có thể làm tăng và kéo dài nồng độ thuốc trong máu. Dùng allopurinol cùng ampicillin làm tăng đáng kể tỷ lệ phát ban so với ampicillin đơn độc; chưa có đủ dữ liệu riêng với phối hợp ampicillin/sulbactam và allopurinol. Không hoàn nguyên hoặc trộn cùng aminoglycoside trong cùng dung dịch vì aminopenicillin có thể bất hoạt aminoglycoside in vitro.
Thắc mắc về hoạt chất Ampicillin/Sulbactam
Ampicillin/Sulbactam là phối hợp kháng sinh gồm ampicillin và sulbactam. Ampicillin có tác dụng diệt khuẩn trên vi khuẩn nhạy cảm, còn sulbactam ức chế một số beta-lactamase giúp bảo vệ ampicillin khỏi bị phá hủy.
Theo nhãn thuốc, Ampicillin/Sulbactam được chỉ định cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, gồm nhiễm khuẩn da và cấu trúc da, nhiễm khuẩn trong ổ bụng và nhiễm khuẩn phụ khoa. Việc dùng thuốc phải do bác sĩ quyết định dựa trên bệnh cảnh và độ nhạy cảm vi khuẩn.
Không. Ampicillin/Sulbactam là kháng sinh dùng cho nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, không có tác dụng với cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus. Dùng kháng sinh khi không cần thiết có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Cần báo ngay nếu có khó thở, sưng mặt/môi/lưỡi, phát ban nặng, bong tróc da, tiêu chảy nước hoặc máu, đau bụng nặng, vàng da, nước tiểu sẫm màu, co giật hoặc triệu chứng nhiễm khuẩn không cải thiện.
Không nên tự ý ngừng, tăng hoặc giảm liều. Người bệnh cần dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ để giảm nguy cơ điều trị không đầy đủ và kháng kháng sinh.

