Alpelisib

Alpelisib là hoạt chất ức chế phosphatidylinositol-3-kinase alpha (PI3Kα), dùng đường uống và thuộc nhóm thuốc kê đơn. Hoạt chất này được ghi nhận trong các nhãn thuốc chính thức cho một số bệnh cảnh có liên quan đến đột biến hoặc hoạt hóa đường tín hiệu PIK3CA/PI3K, bao gồm ung thư vú HR dương tính, HER2 âm tính, có đột biến PIK3CA và phổ quá phát liên quan PIK3CA (PROS) khi đáp ứng điều kiện chỉ định. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa trung lập, không phải hướng dẫn tự điều trị. Người bệnh không tự ý mua, dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc chứa alpelisib khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ/dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 07/07/2026

Nội dung chính

  • Alpelisib là thuốc nhắm trúng đích ức chế PI3K alpha.
  • Bối cảnh dùng liên quan ung thư vú tiến triển/metastatic có đột biến PIK3CA phù hợp.
  • Cần dùng theo chỉ định bác sĩ ung bướu và theo dõi xét nghiệm.
  • Có thể gây tăng đường huyết, phát ban, tiêu chảy hoặc phản ứng nghiêm trọng trên da.
  • Báo bác sĩ về đái tháo đường, bệnh da, thuốc đang dùng và thai kỳ.

Hoạt chất Alpelisib là gì?

Alpelisib là hoạt chất ức chế PI3Kα dùng đường uống, thuộc nhóm thuốc kê đơn. Hoạt chất này tác động vào đường tín hiệu PI3K/Akt liên quan tăng sinh tế bào và một số bệnh cảnh có đột biến/hoạt hóa PIK3CA.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Alpelisib

CAS 1217486-61-7 Công thức C19H22F3N5O2S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Alpelisib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Alpelisib

Tên IUPAC

(2S)-1-N-[4-methyl-5-[2-(1,1,1-trifluoro-2-methylpropan-2-yl)-4-pyridinyl]-1,3-thiazol-2-yl]pyrrolidine-1,2-dicarboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

BYL719; PIQRAY và VIJOICE là tên thương mại/chế phẩm chứa alpelisib, không phải tên hoạt chất.

Tên Latinh / tên dược điển

alpelisibum

Tên USAN

alpelisib

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1217486-61-7

UNII

08W5N2C97Q

PubChem CID

56649450

RxNorm CUI

2169285

Công thức phân tử

C19H22F3N5O2S

Dược động học của Alpelisib

Dược động học alpelisib đã được nghiên cứu ở người khỏe mạnh và bệnh nhân ung thư đặc; nồng độ tối đa và AUC tăng gần tỷ lệ liều trong khoảng 30–450 mg khi dùng cùng thức ăn. Tích lũy trung bình khoảng 1,3–1,5 lần và nồng độ ổn định đạt trong khoảng 3 ngày dùng hằng ngày.

Giai đoạn I: Hấp thu

Thời gian đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương (Tmax) trung vị khoảng 2–4 giờ. Với viên alpelisib liều đơn 300 mg, bữa ăn nhiều chất béo/nhiều năng lượng hoặc ít chất béo/ít năng lượng đều làm tăng AUC và Cmax so với dùng lúc đói.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối. Theo nhãn chính thức, thức ăn làm tăng phơi nhiễm alpelisib dạng viên; do đó các chế phẩm được khuyến cáo dùng cùng thức ăn theo chỉ định.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 114 L; tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 89% và không phụ thuộc nồng độ trong phạm vi đã nghiên cứu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Alpelisib được chuyển hóa chủ yếu bằng thủy phân hóa học và enzym tạo chất chuyển hóa BZG791, sau đó có hydroxyl hóa qua CYP3A4.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau liều uống alpelisib đánh dấu phóng xạ 400 mg, khoảng 81% liều được thu hồi trong phân và khoảng 14% trong nước tiểu; phần không đổi khoảng 36% trong phân và 2% trong nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải dự đoán khoảng 8–9 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải trung bình dự đoán khoảng 9,2 L/giờ khi dùng trong điều kiện có thức ăn.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thức ăn ảnh hưởng phơi nhiễm alpelisib dạng viên. Thuốc cảm ứng CYP3A4 mạnh có thể làm giảm nồng độ alpelisib; thuốc ức chế BCRP có thể làm tăng phơi nhiễm. Suy thận nhẹ đến trung bình và suy gan nhẹ đến nặng không dự đoán gây khác biệt PK có ý nghĩa lâm sàng; suy thận nặng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Alpelisib

Thuốc chống ung thư và điều hòa miễn dịch; thuốc chống ung thư; thuốc ức chế protein kinase; phân nhóm ức chế phosphatidylinositol-3-kinase (PI3K), mã ATC L01EM03.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Alpelisib ức chế PI3K với hoạt tính chủ yếu trên PI3Kα. Đột biến tăng chức năng PIK3CA có thể hoạt hóa PI3Kα và tín hiệu Akt, góp phần vào biến đổi tế bào, tăng sinh và bệnh lý liên quan. Trong mô hình ung thư vú, alpelisib ức chế các đích hạ lưu của PI3K như Akt; phối hợp với fulvestrant cho thấy hoạt tính chống u tăng hơn từng thuốc đơn lẻ trong mô hình tiền lâm sàng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở liều 300 mg, phân tích ECG lâm sàng không cho thấy ảnh hưởng lớn lên kéo dài QTcF. Tăng đường huyết được xem là phản ứng bất lợi có liên quan cơ chế ức chế PI3K.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Alpelisib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Alpelisib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Alpelisib

Tránh phối hợp với thuốc cảm ứng CYP3A4 mạnh vì có thể làm giảm nồng độ alpelisib. Tránh hoặc theo dõi chặt khi phối hợp thuốc ức chế BCRP vì có thể tăng phơi nhiễm và độc tính của alpelisib. Khi dùng đúng cùng thức ăn, thuốc giảm acid như ranitidin không ghi nhận khác biệt PK có ý nghĩa lâm sàng trong nhãn; tuy nhiên mọi thuốc dùng kèm cần được bác sĩ/dược sĩ rà soát.

Thắc mắc về hoạt chất Alpelisib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *