Viêm thực quản trào ngược là niêm mạc thực quản bị tổn thương do dịch dạ dày trào lên, thường thể hiện bằng các vết trợt hoặc loét nhìn thấy khi nội soi. Đây là thể có tổn thương của bệnh trào ngược dạ dày thực quản, không đồng nghĩa với mọi trường hợp ợ nóng. Người bệnh có thể nóng rát sau xương ức, ợ chua, đau khi nuốt hoặc nuốt nghẹn, nhưng mức khó chịu đôi khi nhẹ dù tổn thương nội soi đáng kể. Nội soi giúp xác định vị trí, phân độ Los Angeles, phát hiện chảy máu, hẹp và Barrett thực quản; sinh thiết được thực hiện khi hình ảnh không điển hình hoặc cần loại trừ nguyên nhân khác. Thuốc ức chế bơm proton là điều trị nền cho đa số trường hợp, kết hợp xử lý yếu tố làm nặng. Viêm độ nặng cần theo dõi vì nguy cơ tái phát, hẹp thực quản và che lấp Barrett sau khi niêm mạc lành.
Viêm thực quản trào ngược là bệnh gì?
Viêm thực quản trào ngược là hậu quả của việc niêm mạc thực quản tiếp xúc với dịch trào ngược đủ lâu để hình thành vết trợt, loét hoặc phản ứng viêm rõ. Chẩn đoán thường dựa vào nội soi, khác với GERD không trợt vốn có triệu chứng nhưng không nhìn thấy tổn thương. Thuật ngữ này cũng cần phân biệt với viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan, viêm do thuốc, nhiễm nấm hoặc virus và tổn thương do hóa chất; các bệnh đó có cơ chế và cách điều trị khác. Hình ảnh điển hình là các vết đứt niêm mạc bắt đầu gần đường nối dạ dày–thực quản và được xếp độ theo hệ Los Angeles. Mức độ nội soi phản ánh nguy cơ tái phát và biến chứng tốt hơn mức khó chịu chủ quan. Vì viêm nặng có thể che khuất vùng Barrett, một số người cần nội soi kiểm tra sau khi niêm mạc đã lành.
| Tên bệnh | Viêm thực quản trào ngược |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Reflux esophagitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm thực quản do trào ngược; erosive esophagitis; erosive reflux disease |
| Mã ICD-10 | K21.0 – Bệnh trào ngược dạ dày–thực quản có viêm thực quản |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tiêu hóa; bệnh lý viêm của thực quản do trào ngược dạ dày–thực quản |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niêm mạc thực quản, chủ yếu đoạn dưới; tổn thương nặng có thể ảnh hưởng lòng thực quản qua loét, chảy máu và hẹp do sẹo. |
| Tính chất bệnh | Tổn thương viêm không lây, thường liên quan GERD mạn; mức độ từ vết trợt nhỏ đến viêm lan rộng, loét và biến chứng. |
| Mức độ phổ biến | Khá thường gặp trong nhóm người có GERD được nội soi, nhưng tỷ lệ thay đổi theo dân số, tiêu chí nội soi và mức sử dụng thuốc giảm acid. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Viêm thực quản trào ngược
Khi hàng rào cơ thắt thực quản dưới và cơ hoành suy yếu, acid cùng pepsin đi ngược lên và vượt quá khả năng làm sạch của nhu động, nước bọt và trọng lực. Tiếp xúc lặp lại làm phá vỡ liên kết giữa tế bào, tăng tính thấm, hoạt hóa tín hiệu viêm và gây chết tế bào bề mặt. Nếu dịch trào chứa mật hoặc men tụy, tổn thương có thể phức tạp hơn. Ban đầu xuất hiện phù nề và những vết trợt nông; tiếp tục phơi nhiễm có thể tạo loét, chảy máu rồi lành bằng xơ hóa, dẫn đến hẹp. Mức acid, thời gian tiếp xúc, sức đề kháng niêm mạc và khả năng sửa chữa quyết định độ nặng.
- Los Angeles A: một hoặc nhiều vết trợt dài không quá 5 mm và không nối giữa đỉnh của hai nếp niêm mạc.
- Los Angeles B: có vết trợt dài hơn 5 mm nhưng vẫn không bắc cầu giữa các nếp.
- Los Angeles C: vết trợt nối giữa ít nhất hai nếp, chiếm dưới 75% chu vi thực quản.
- Los Angeles D: tổn thương niêm mạc chiếm từ 75% chu vi trở lên.
- Biến chứng kèm theo: loét, xuất huyết, hẹp do acid hoặc Barrett được ghi riêng vì ảnh hưởng kế hoạch theo dõi.
Viêm thực quản trào ngược được phát hiện ở một phần người có triệu chứng GERD và cả ở một số người ít triệu chứng được nội soi vì lý do khác. Tần suất thường cao hơn ở người lớn tuổi, nam giới, người béo phì trung tâm và người có thoát vị khe hoành. Viêm nặng Los Angeles C–D ít gặp hơn A–B nhưng có nguy cơ tái phát cao hơn. Số liệu tại Việt Nam chủ yếu đến từ cơ sở nội soi và chưa đại diện hoàn toàn cho cộng đồng, nên không nên suy rộng một tỷ lệ bệnh viện thành tỷ lệ toàn dân.
Dịch dạ dày đi ngược qua vùng nối, tiếp xúc lặp lại với niêm mạc thực quản và tạo các vết đứt bề mặt. Quá trình này là cơ học–hóa học, không phải phơi nhiễm từ người bệnh khác và không có đường truyền nhiễm.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm thực quản trào ngược
Nguyên nhân trực tiếp là trào ngược dạ dày–thực quản kéo dài gây tổn thương niêm mạc. Nền tảng thường gồm giảm hiệu quả hàng rào chống trào ngược, thoát vị khe hoành, tăng áp lực ổ bụng, giảm nhu động thực quản hoặc làm rỗng dạ dày chậm. Thuốc lá, thừa cân, nằm sớm sau bữa lớn và một số thuốc có thể làm tăng phơi nhiễm acid. Khi hình ảnh không điển hình, bác sĩ phải xem xét viêm do viên thuốc, tăng bạch cầu ái toan, nhiễm trùng, xạ trị hoặc bệnh da–niêm mạc thay vì mặc định mọi viêm là do reflux.
- Thoát vị khe hoành, béo bụng, thai kỳ và các tình trạng làm tăng áp lực trong ổ bụng.
- Giảm nhu động thực quản, xơ cứng bì, chậm làm rỗng dạ dày hoặc tiền sử can thiệp làm thay đổi giải phẫu.
- Hút thuốc, ăn quá no, nằm sát sau ăn và các tác nhân cá nhân làm triệu chứng tăng.
- Một số thuốc ảnh hưởng cơ thắt hoặc gây tổn thương trực tiếp khi viên thuốc mắc lại; cần rà soát chứ không tự dừng thuốc.
Người có GERD kéo dài, triệu chứng ban đêm, thoát vị khe hoành, béo phì, rối loạn vận động thực quản hoặc từng có viêm trợt có nguy cơ cao hơn. Người cao tuổi và người giảm cảm giác đau có thể không nhận biết mức tổn thương. Những người dùng thuốc dễ gây viêm thực quản, uống thuốc với ít nước hoặc nằm ngay sau uống cần được hướng dẫn phòng tổn thương do thuốc để tránh nhầm lẫn với viêm trào ngược.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm thực quản trào ngược
Biểu hiện thường giống GERD nhưng đau khi nuốt và nuốt vướng gợi ý tổn thương niêm mạc rõ hơn. Triệu chứng có thể tăng sau ăn, về đêm hoặc khi nằm. Không có mối tương quan chặt giữa cảm giác nóng rát và phân độ nội soi; người có viêm độ cao vẫn có thể chỉ khó chịu nhẹ, nhất là người lớn tuổi. Chảy máu kín đáo đôi khi chỉ biểu hiện thiếu máu, mệt hoặc phân sẫm màu.
- Nóng rát sau xương ức: thường xuất hiện sau bữa ăn và tăng khi cúi hoặc nằm.
- Ợ chua, ợ trớ: dịch chua hoặc đắng đi lên họng, có thể làm gián đoạn giấc ngủ.
- Đau khi nuốt: cảm giác rát dọc ngực khi thức ăn đi qua vùng niêm mạc viêm.
- Nuốt vướng: có thể do phù nề, co thắt hoặc hẹp; biểu hiện tăng dần cần nội soi sớm.
- Đau ngực không do tim đã được loại trừ: có thể liên quan viêm nhưng không được tự quy kết.
- Nôn ra ít máu hoặc thiếu máu do mất máu rỉ rả.
- Thức ăn mắc lại sau xương ức, đặc biệt khi hẹp đã hình thành.
- Ho đêm, khàn tiếng hoặc cảm giác nghẹn cổ có thể đi kèm nhưng không đặc hiệu cho mức độ viêm.
- Sụt cân do sợ ăn vì đau nuốt là dấu hiệu cần đánh giá nguyên nhân nghiêm trọng.
Nên đặt lịch khám: ợ nóng tái diễn, đau khi nuốt hoặc triệu chứng cần thuốc thường xuyên. Cần khám trong ngày: nuốt nghẹn mới xuất hiện, nôn dai dẳng, mệt nhiều, phân sẫm hoặc đau ngực chưa rõ nguyên nhân. Cần tái khám sớm: triệu chứng còn sau điều trị đúng cách, tái phát nhanh, đã từng viêm độ C–D, hẹp thực quản hoặc có kết quả sinh thiết cần theo dõi.
- Nôn máu đỏ, nôn dịch giống bã cà phê, đi ngoài phân đen kèm choáng, tim đập nhanh hoặc ngất: gọi 115 hoặc đến cấp cứu.
- Thức ăn mắc hoàn toàn, chảy nước bọt vì không nuốt được, đau ngực dữ dội sau nuốt hoặc khó thở: cần can thiệp khẩn.
- Đau ngực đột ngột kèm vã mồ hôi, khó thở hay lan lên hàm: ưu tiên loại trừ nhồi máu cơ tim.
- Không tự lái xe trong tình trạng mất máu hoặc choáng và không trì hoãn bằng thuốc kháng acid hay mẹo dân gian.
Chẩn đoán Viêm thực quản trào ngược
Nội soi tiêu hóa trên là nền tảng để xác nhận vết trợt, xếp độ Los Angeles và tìm loét, chảy máu, hẹp, thoát vị khe hoành hoặc Barrett. Bệnh sử vẫn quan trọng để nhận diện thuốc gây tổn thương và triệu chứng báo động. Sinh thiết không bắt buộc cho vết trợt điển hình, nhưng được chỉ định nếu có mảng trắng, vòng thực quản, tổn thương khu trú, loét bất thường hoặc nghi Barrett, nhiễm trùng hay viêm tăng bạch cầu ái toan. Theo dõi pH được cân nhắc khi nội soi không giải thích triệu chứng hoặc trước can thiệp chống trào ngược.
Khám tập trung vào tình trạng huyết động, dấu thiếu máu, cân nặng, mất nước, bụng và tim phổi. Bác sĩ hỏi chi tiết về đau nuốt, loại thức ăn gây nghẹn, thời điểm dùng thuốc, cách uống viên nén, rượu, thuốc lá và tiền sử xạ trị hoặc suy giảm miễn dịch. Phần lớn viêm thực quản không tạo dấu hiệu đặc hiệu bên ngoài, nên khám bình thường không loại trừ tổn thương nội soi.
- Công thức máu: đánh giá thiếu máu khi nghi chảy máu mạn hoặc có phân đen.
- Mô bệnh học từ sinh thiết: phân biệt Barrett, viêm tăng bạch cầu ái toan, nhiễm nấm–virus và ung thư khi hình ảnh gợi ý.
- Theo dõi pH hoặc pH–trở kháng: dùng khi cần chứng minh trào ngược bệnh lý, đặc biệt nếu tổn thương nhẹ hoặc triệu chứng không đáp ứng.
- Đo áp lực thực quản: đánh giá rối loạn vận động và chuẩn bị trước phẫu thuật, không dùng để phân độ viêm.
Nội soi cho thấy vết trợt, loét và mức lan theo chu vi; hình ảnh phải ghi rõ đường nối, thoát vị và phân độ. Chụp cản quang hữu ích hơn khi nghi hẹp dài, vòng thực quản hoặc cần mô tả đường kính lòng trước nong, nhưng có thể bỏ sót viêm nhẹ. CT chỉ dùng khi nghi biến chứng ngoài lòng, thủng hoặc bệnh khác, không phải xét nghiệm thường quy của viêm trào ngược.
Viêm thực quản trào ngược được xác định khi nội soi thấy các vết đứt niêm mạc có hình thái và phân bố phù hợp với trào ngược, sau khi cân nhắc chẩn đoán khác. Hệ Los Angeles A–D là chuẩn mô tả phổ biến. Theo Lyon 2.0, độ B–D tạo bằng chứng khách quan mạnh cho GERD trong bối cảnh lâm sàng phù hợp; độ A có thể cần thêm dữ liệu vì độ đặc hiệu thấp hơn. Kết quả mô bệnh học hỗ trợ loại trừ bệnh khác nhưng không thay thế mô tả nội soi điển hình.
Điều trị Viêm thực quản trào ngược
Điều trị nhằm làm liền niêm mạc, giảm đau và ợ trớ, ngăn chảy máu–hẹp và kiểm soát nguồn trào ngược. Mức độ Los Angeles, khả năng nuốt, chảy máu và bệnh nền quyết định cường độ. Thuốc giảm tiết acid đúng cách là nền tảng; điều chỉnh cân nặng, bữa ăn và tư thế giúp giảm tái phát. Nhập viện được cân nhắc khi xuất huyết, mất nước, đau nuốt khiến không ăn được hoặc mắc thức ăn. Can thiệp chống trào ngược dành cho người đã có bằng chứng khách quan và được đánh giá đầy đủ.
- Thuốc ức chế bơm proton: lựa chọn ưu tiên để chữa lành vết trợt; bác sĩ hướng dẫn thời điểm dùng, đánh giá tuân thủ và điều chỉnh nếu đáp ứng chưa đủ.
- Thuốc đối kháng H2: có thể dùng trong tình huống chọn lọc nhưng tỷ lệ lành niêm mạc, nhất là độ nặng, thấp hơn PPI.
- Alginate hoặc kháng acid: hỗ trợ triệu chứng nhanh, không thay thế liệu trình chữa lành tổn thương.
- Điều trị nguyên nhân khác: thuốc kháng nấm, kháng virus hoặc chế độ riêng chỉ dùng khi sinh thiết và bối cảnh xác nhận viêm không phải do reflux.
Nong thực quản qua nội soi được thực hiện khi hẹp lành tính gây nuốt nghẹn, thường kết hợp kiểm soát acid để giảm tái hẹp. Thủ thuật có nguy cơ chảy máu và thủng nên phải do đơn vị có kinh nghiệm thực hiện. Các kỹ thuật nội soi chống trào ngược chỉ phù hợp với một số người có giải phẫu thuận lợi và bằng chứng GERD; chúng không được dùng đơn thuần để “đốt viêm”.
Phẫu thuật sửa thoát vị khe hoành và tạo van chống trào ngược có thể cân nhắc khi viêm tái phát nặng, ợ trớ dai dẳng, thoát vị lớn hoặc người bệnh không phù hợp với điều trị nội khoa dài hạn. Trước mổ cần nội soi, đo áp lực và thường có xét nghiệm trào ngược. Nguy cơ gồm nuốt khó, đầy hơi, tái phát và phải can thiệp lại; lựa chọn phụ thuộc giải phẫu và nhu động.
Ăn bữa nhỏ hơn, tránh nằm ngay sau ăn, nâng đầu giường khi có triệu chứng ban đêm và giảm cân ở người thừa cân giúp giảm phơi nhiễm. Thức ăn mềm tạm thời có thể dễ chịu khi đau nuốt, nhưng không nên kéo dài nếu làm thiếu protein và năng lượng. Uống viên thuốc với đủ nước và giữ tư thế thẳng sau uống giúp giảm tổn thương do thuốc chồng lên vùng viêm.
Đánh giá sự cải thiện của đau khi nuốt, ợ nóng, nuốt nghẹn và dấu mất máu. Viêm độ C–D thường cần nội soi sau giai đoạn điều trị để xác nhận lành và tìm Barrett từng bị che khuất; lịch cụ thể do bác sĩ quyết định. Hẹp đã nong cần theo dõi tái nghẹn. Người điều trị duy trì được rà soát cách dùng thuốc, mức tái phát và chỉ định lâu dài thay vì ngừng theo cảm tính.
Niêm mạc thường cần khoảng vài tuần để lành, và viêm nặng có thể cần liệu trình dài hoặc điều chỉnh. Nội soi lại không phải bắt buộc cho mọi độ nhẹ đã hết triệu chứng, nhưng thường được cân nhắc ở độ C–D. Sau khi lành, nhiều người vẫn cần duy trì kiểm soát acid vì tỷ lệ tái phát cao. Không có mốc khỏi cố định áp dụng cho tất cả; hẹp, loét và bệnh nền kéo dài thời gian chăm sóc.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
- Xuất huyết cấp hoặc mất máu rỉ rả gây thiếu máu.
- Loét sâu, hiếm khi dẫn đến thủng ở bối cảnh nặng hoặc có yếu tố phối hợp.
- Hẹp do sẹo, biểu hiện nuốt nghẹn tăng dần và mắc thức ăn.
- Barrett thực quản có thể hiện diện sau khi vùng viêm lành và cần sinh thiết xác nhận.
- Tái phát thường xuyên, ảnh hưởng giấc ngủ, dinh dưỡng và chất lượng sống.
Đa số vết trợt lành khi dùng thuốc đúng và giảm yếu tố thúc đẩy. Viêm nhẹ thường có tiên lượng thuận lợi, còn độ C–D dễ tái phát và liên quan biến chứng hơn. Hẹp lành tính có thể cần nong nhiều lần. Phát hiện Barrett không có nghĩa sẽ tiến triển thành ung thư, nhưng làm thay đổi kế hoạch giám sát. Tiên lượng phụ thuộc độ viêm, tuân thủ, giải phẫu và bệnh nền chứ không chỉ dựa vào cảm giác ợ chua.
Viêm có thể trở lại sau khi dừng thuốc, đặc biệt ở độ nặng hoặc khi thoát vị khe hoành và béo bụng còn tồn tại. Điều trị duy trì theo chỉ định, dùng thuốc đúng thời điểm và xử lý yếu tố nguy cơ giúp giảm tái phát. Khi nuốt nghẹn trở lại sau nong hoặc có phân đen, cần khám sớm thay vì tự tăng thuốc. Nội soi lặp lại được chỉ định dựa trên độ cũ và triệu chứng mới.
Giảm cân nếu thừa cân, bỏ thuốc lá, tránh bữa lớn sát giờ ngủ và hạn chế tác nhân cá nhân giúp giảm số đợt trào ngược. Uống thuốc viên với đủ nước, không nằm ngay sau uống và báo bác sĩ khi viên thuốc thường mắc giúp phòng viêm do thuốc. Người từng viêm nặng nên tuân thủ điều trị duy trì và lịch kiểm tra để phòng hẹp, chảy máu và bỏ sót Barrett.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm thực quản trào ngược
Khi đau nuốt, chọn thức ăn mềm, ẩm, nhiệt độ vừa và chia nhỏ bữa để duy trì dinh dưỡng. Sau khi cải thiện, quay về khẩu phần cân đối và chỉ hạn chế món gây triệu chứng rõ. Ăn tối sớm, tránh quá no và giảm năng lượng hợp lý nếu béo phì có ích hơn một danh sách kiêng cứng nhắc. Rượu mạnh và thức ăn rất nóng có thể làm niêm mạc khó chịu, nhưng không có món ăn nào thay thế thuốc chữa lành.
Tiếp tục hoạt động thể lực vừa phải khi ăn uống được và không chảy máu. Tránh tập nặng ngay sau ăn, động tác ép bụng hoặc nâng tải gây ợ trớ. Ngủ với đầu giường nâng khi triệu chứng về đêm và giữ tư thế thẳng sau uống thuốc. Nếu đau ngực tăng khi gắng sức, cần kiểm tra tim mạch thay vì cho rằng do viêm thực quản.
Ghi lại mức đau khi nuốt, loại thức ăn dễ mắc, số lần ợ trớ và màu phân. Cân nặng giảm, mệt tăng hoặc phải chuyển dần sang thức ăn lỏng là dấu hiệu báo bác sĩ. Không thể xác nhận niêm mạc đã lành chỉ nhờ hết nóng rát; người có viêm nặng cần tuân thủ lịch nội soi được hẹn. Không tự thử nuốt thức ăn cứng để kiểm tra hẹp.
- Không tự bỏ liệu trình ngay khi bớt đau vì niêm mạc có thể chưa lành hoàn toàn.
- Không dùng thuốc giảm đau chống viêm hoặc sản phẩm bổ sung khi có chảy máu mà chưa hỏi nhân viên y tế.
- Không cố nuốt thêm thức ăn hay uống nhiều nước khi thức ăn đã mắc hoàn toàn.
- Không uống viên thuốc với rất ít nước hoặc nằm xuống ngay sau uống.
- Không coi viêm nội soi là ung thư, nhưng cũng không bỏ qua hẹn sinh thiết hoặc tái kiểm tra.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Viêm trào ngược ở trẻ cần được phân biệt với trào ngược sinh lý, dị ứng đạm sữa, viêm tăng bạch cầu ái toan và bất thường giải phẫu. Dấu hiệu gồm đau hoặc quấy khi ăn, từ chối bú, nôn, kém tăng trưởng và đôi khi thiếu máu. Nội soi không làm thường quy cho mọi trẻ ợ trớ; quyết định dựa trên dấu hiệu báo động và đáp ứng. Thuốc giảm acid phải theo bác sĩ nhi khoa.
Ở người cao tuổi, cảm giác đau có thể mờ nhạt trong khi loét, thiếu máu hoặc hẹp đã hình thành. Rối loạn nuốt thần kinh, nhiều thuốc và uống viên thuốc khi nằm làm tăng chẩn đoán khác. Cần chú ý mất nước, sụt cân, té ngã do thiếu máu và tương tác thuốc. Mục tiêu là chữa lành nhưng vẫn giảm gánh nặng điều trị và bảo đảm khả năng ăn uống an toàn.
Viêm trợt có thể xuất hiện trong thai kỳ nhưng phần lớn triệu chứng trào ngược không cần nội soi. Đau khi nuốt, chảy máu, sụt cân hoặc nôn nặng cần đánh giá chuyên khoa. Điều trị ưu tiên biện pháp lối sống và thuốc có dữ liệu an toàn phù hợp tuổi thai. Nội soi chỉ thực hiện khi lợi ích vượt nguy cơ và có phối hợp sản khoa; không tự trì hoãn cấp cứu vì lo ảnh hưởng thai.
Việc kiểm soát viêm giúp người mẹ ăn uống và ngủ tốt hơn. Bác sĩ có thể chọn thuốc giảm acid tương thích với cho bú dựa trên dữ liệu bài tiết vào sữa và tình trạng trẻ. Không nên ngừng cho bú mặc định hoặc dùng sản phẩm “thảo dược chữa viêm” không rõ thành phần. Nếu mẹ có chảy máu, thiếu máu hoặc không ăn được, cần xử trí sức khỏe mẹ trước và tư vấn nuôi dưỡng riêng.
Nấm Candida, herpes và cytomegalovirus là những nguyên nhân quan trọng của đau nuốt ở người suy giảm miễn dịch. Hình ảnh có thể chồng lấp với viêm trào ngược nhưng cần sinh thiết hoặc lấy mẫu để xác định. Sốt, đau nuốt rõ, mảng trắng, loét lớn hoặc không đáp ứng PPI làm ngưỡng nội soi thấp hơn. Tự dùng thuốc acid có thể trì hoãn điều trị nhiễm trùng.
Xơ cứng bì, đái tháo đường có liệt dạ dày, béo phì và bệnh thần kinh gây rối loạn nuốt có thể làm viêm khó kiểm soát. Bệnh gan, suy thận, dùng thuốc chống đông hoặc kháng kết tập tiểu cầu ảnh hưởng nguy cơ chảy máu và kế hoạch nội soi, nhưng không được tự ngừng thuốc. Điều trị cần phối hợp chuyên khoa khi có nhiều nguyên nhân gây tổn thương thực quản.
Sau phẫu thuật dạ dày hoặc thực quản, viêm có thể liên quan acid, mật, hẹp miệng nối hoặc rối loạn làm rỗng. Nội soi giúp phân biệt và định hướng điều trị. Sau phẫu thuật chống trào ngược, đau khi nuốt nhẹ sớm có thể gặp, nhưng không nuốt được, sốt, đau tăng hoặc nôn liên tục cần liên hệ phẫu thuật viên. Không tự nong hoặc ép ăn thức ăn đặc.
Câu hỏi thường gặp về Viêm thực quản trào ngược
Viêm thực quản trào ngược là một thể của GERD có tổn thương niêm mạc nhìn thấy khi nội soi. GERD là khái niệm rộng hơn, bao gồm cả người có nóng rát và ợ trớ nhưng nội soi không thấy vết trợt. Vì vậy, một người có thể mắc GERD mà không bị viêm thực quản, còn viêm trào ngược thường là bằng chứng khách quan của bệnh. Sự phân biệt này quan trọng vì viêm nặng cần liệu trình chữa lành, điều trị duy trì và đôi khi nội soi lại.
Nhiều tổn thương lành sau một liệu trình kéo dài vài tuần, nhưng thời gian thay đổi theo phân độ, cách dùng thuốc, thoát vị khe hoành và bệnh nền. Viêm độ C–D hoặc có loét, hẹp thường cần chăm sóc lâu hơn và dễ tái phát khi ngừng thuốc. Cảm giác hết nóng rát không bảo đảm niêm mạc đã lành, nên người có viêm nặng có thể được hẹn nội soi kiểm tra. Không tự rút ngắn liệu trình chỉ vì triệu chứng cải thiện sớm.
Bản thân viêm trợt không đồng nghĩa với ung thư. Tuy nhiên, trào ngược mạn có thể liên quan Barrett thực quản, một tình trạng tiền ung thư làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tuyến. Phần lớn người có viêm không tiến triển thành ung thư. Nội soi giúp phát hiện Barrett, hẹp hoặc tổn thương bất thường; sinh thiết được thực hiện khi cần. Viêm nặng có thể che Barrett, vì vậy bác sĩ đôi khi kiểm tra lại sau khi niêm mạc đã lành.
Không phải mọi người đều cần nội soi lặp lại. Viêm nhẹ đã đáp ứng tốt và không có dấu hiệu báo động thường được theo dõi lâm sàng. Nội soi lại hay được cân nhắc sau điều trị viêm Los Angeles C–D, khi có nuốt nghẹn, chảy máu, thiếu máu, tái phát bất thường hoặc cần đánh giá Barrett và hẹp. Thời điểm phụ thuộc mức tổn thương, kết quả sinh thiết và kế hoạch điều trị; nên tuân theo lịch của bác sĩ tiêu hóa.
Khi đau nuốt, thức ăn mềm, ẩm, không quá nóng và chia thành bữa nhỏ thường dễ chịu hơn. Về lâu dài, nên duy trì khẩu phần cân đối, ăn tối sớm và tránh món đã được ghi nhận rõ là gây trào ngược cho chính mình. Không cần kiêng tuyệt đối mọi đồ chua, cay hoặc cà phê nếu chúng không gây triệu chứng. Sụt cân, chỉ ăn được đồ lỏng hoặc đau tăng khi nuốt là lý do khám, không nên tự kéo dài chế độ ăn hạn chế.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

